Mostrar mensagens com a etiqueta Hourácio. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Hourácio. Mostrar todas as mensagens

domingo, 25 de setembro de 2011

Hourácio, Odas, IV, XII


Yá, cumpanheiros de la primabera que l mar serénan,

ls aires de la Trácia ínchen las belas;

yá nun ténen cúscaro ls cerrados nien brúan ls rius

chenos cula niebe de eimbierno.


Faç sou niu, an choro gemendo por Itis,

l’abe anfeliç i de la casa de Cécrops

l’eiterna bergonha, puis de modo hourrible las bárbelas

paixones de ls reis bingou.


Na tienra yerba tócan de gordas

canhonas ls pastores modas na fraita,

agradando-le al dius a quien ls ganados i ls selumbrius

cabeços de l’Arcádia le gústan.


La staçon trouxo la sede, á Bergildo;

mas se pul licor Lhíbero pisado an Calés

tu apledias, á cliente de nobres moços,

cun nardo has de merecer l bino:


un frasquito de nardo fazerá salir la tinalha

que por agora stá nas degas de Sulpício,

un manos lhargas a dar nuobas spranças i l amargor

de ls cuidados a lhabar eificaç.


Se tenes priessa de achar estas alegries, cun tue

marcadorie ben debrebe; nun cunto que ne ls mius

copos deias banho de grácia,

cumo un rico an casa farta.


De berdade, deixa ls atrasos i l gusto de l lúcaro

i, lhembrando ls negros fuogos, anquanto puodas

ambuolbe l juízo c’un cachico de boubice:

na oucajion cierta ye doce nun tener juízo.


Hourácio Flaco, Odas, Libro IV, XII




[an lhatin:

Iam ueris comites, quae mare temperant,

impellunt animae lintea Thraciae,

iam nec prata rigent, nec fluuii strepunt

hiberna niue turgidi.


Nidum ponit, Ityn flebiliter gemens,

infelix auis et Cecropiae domus

aeternum obprobrium, quod male barbaras

regum est ulta libidines.


Dicunt in tenero gramine pinguium

custodes ouium carmina fistula

delectantque deum, cui pecus et nigri

colles Arcadiae placent.


Adduxere sitim tempora, Vergili;

sed pressum Calibus ducere Liberum

si gestis, iuuenum nobilium cliens,

nardo uina merebere.


Nardi paruus onyx eliciet cadum,

Qui nunc Sulpiciis accubat horreis,

Spes donare nouas largus amaraque

Curarum eluere efficax.


Ad quae si properas gaudia, cum tua

uelox merce ueni; non ego te meis

inmunem meditor tinguere poculis,

plena diues ut in domo.


Verum pone moras et studium lucri,

nigrorumque memor, dum licet, ignium

mise stultitiam consiliis breuem:

dulce est desipere in loco.


Horatius Flaccus, Carmina, Liber IV, XII]




segunda-feira, 15 de março de 2010

Hourácio, Odas, IV, 10



Á cruel i inda poderoso puls dons de Benus,
quando, sien cuntares, le chegáren ls purmeiros pelos a la tue sobérbia
i se te cair l pelo, que agora te sboláixan puls ombros,
i quando la tue quelor, agora mais guapa que la flor dua rosa burmeilha,

demudar i te streformares, á Ligurino, nun calantriç ásparo,
dezirás, ai!, a cada beç que outro te beias al speilho:
«Este pensar de hoije, porquei nun fui l mesmo an nino,
ou porquei l que sinto nun le debuolbe l frescor a las mies rosas?»

Hourácio Flaco, Odas, Libro IV, 10
Traduçon de Marcus Miranda





[an lhatin:

O crudelis adhuc et Veneris muneribus potens,
insperata tuae cum ueniet pluma superbiae
et, quae nunc umeris inuolitant, deciderint comae,
nunc et qui color est puniceae flore prior rosae
mutatus Ligurinum in faciem uerterit hispidam,
dices, heu, quotiens te speculo uideris alterum:
«Quae mens est hodie, cur eadem non puero fuit,
uel cur his animis incolumes non redeunt genae ?»]




domingo, 14 de março de 2010

Hourácio, Odas, IV, 09



Acauso nun cuides que se han de morrer las palabras
que you, nacido acerca l Aufido que al longe retomba,
por artes nunca antes coincidas
digo para que sónen a la par de las cuordas:

anque la purmeira praça agarre l Meónio
Houmero, nun stan scundidas las de Píndaro
nien de Ceos, nien de Alceu las rabiosas
Camenas nien las solenes de Estesícoro;

nien l que antigamente cumpuso Anacreonte,
çtruiu l tiempo; suspira inda l amor
i bíben las calores cunfiadas
pula moça Eólica a sue lhira.

Nun solo eilha ardiu, dun adúltero l bien peinado
l pelo i l ouro tecido ne ls sous bestidos
admirando i l’eilegança rial
i ls cumpanheiros, Heilena de Sparta,

nien Teucro l purmeiro que frechas cun Cidónio
arco atirou, nien ua sola beç Ílio
fui atacada, nun lhuitou l grande
Eidomeneu i Sténelo solico

cumbates dinos de ser dezidos pulas Musas; nien l faroç
Heitor ou l einérgico Deífobo las fuortes
porradas lhebou purmeiro
por bias de sues castas ties i filhos.

Antes de Agamémnon bibírun balientes
i muitos; mas todos nun chorados
i squecidos stan pisados por ua lharga
nuite, porque le falta l sagrado poeta.

Pouca lunjura bai de l’anterrada cobardie
i la bertude scundida. You a ti nas mies
páiginas nun te calharei sien lhoubor
nien deixarei que todos ls tous feitos,

á Lólio, sien mais nien menos ls ruoba l ambejoso
squecimiento. Tu tenes un sprito
que ye sabedor de las cousas i ne l faborable
tiempo cumo ne l ancierto ye hounesto,

ye vingador de la ganáncia creminal i arredando-se
del l denheiro que todo atrai para el,
i nun solo fui consul un anho,
mas siempre cumo bun i justo

juiç mais quijo l bien a la ganáncia,
i nun aceitou las perpinhas de ls culpados, de cabeça
lhebantada, por caterbas de giente einemiga
lhebou bitorioso ls sou eisército.

Al que ye duonho de muita cousa nun chamarás
feliç cun rezon: cun mais rezon merece
l nome de feliç l que de ls diuses
las oufiertas usa cun sabedorie

i sabe aguantar la dura probeza
i ten miedo de la zonra mais que de la muorte,
esse puls sous caros amigos
ou pula pátria nun ten miedo de se morrer.

Hourácio Flaco, Odas, Libro IV, 09
Traduçon de Marcus Miranda






[an lhatin:

Ne forte credas interitura quae
longe sonantem natus ad aufidum
non ante uolgatas per artis
uerba loquor socianda chordis:

non, si priores Maeonius tenet
sedes Homerus, Pindaricae latent
Ceaeque et Alcaei minaces
Stesichoriue graues Camenae;

nec aliquid olim lusit Anacreon,
deleuit aetas; spirat adhuc amor
uiuuntque commissi calores
Aeoliae fidibus pullae.

Non sola comptos arsit adulteri
crines et aurum uestibus inlitum
mirata regalisque cultus
et comites Helene Lacaena

primusue Teucer tela Cydonio
derexit arcu: non semel Ilios
uexata ; non puguauit ingens
Idomeneus Sthenelusue solus

dicenda Musis proelia; non ferox
Hector uel acer Deiphobus grauis
excepit ictus pro pudicis
coniugibus puerisque primus.

Vixere fortes ante Agamemnona
multi; sed omnes inlacrimabiles
urgentur ignotique longa
nocte, carent quia uate sacro.

Paulum sepultae distat inertiae
celata uirtus. Non ego te meis
chartis inornatum silebo
totue tuos patiar labores

impune, Lolii, carpere liuidas
obliuiones. Est animus tibi
rerumque prudens et secundis
temporibus dubiisque rectus,

uindex auarae fraudis et abstinens
ducentis ad se cuncta pecuniae,
consulque non unius anni,
sed quotiens bonus atque fidus

iudex honestum praetulit utili,
reiecit alto dona nocentium
uoltu, per obstantis cateruas
explicuit sua uictor arma.

Non possidentem multa uocaueris
recte beatum; rectius occupat
nomen beati, qui deorum
muneribus sapienter uti

duramque callet pauperiem pati
peiusque icto flagitium timet,
non ille pro caris amicis
aut patria timidus perire.]






sábado, 13 de março de 2010

Hourácio, Odas, III, 18

Á Fauno, amante de Ninfas que te scápan,
pulas mies bordas i solainas
camina ameroso i quando te fures culas pequeinhas
crias seias faborable,


se a cada anho un tienro chibico te ye sacraficado
i se nun fáltan cun fartura na copa, cumpanheira
de Bénus, ls binos i l bielho altar muito
oulor afuma.


Brinca pul yerbeiro campo to l ganado,
quando a ti buolben las Nonas de Dezembre,
an fiesta puls cerrados anda, cul preguiçoso
bui, l’aldé;


l lhobo passeia-se pul meio ls corajosos cordeiros,
para ti arrama l monte sue fuolha salbaige,
i cuntenta-se l scabador an bater na oudiada
tierra trés bezes cul pie.

Hourácio Flaco, Odas, Lhibro III, XVIII
Traduçon de Mracus Miranda




[an lhatin:

Faune, Nympharum fugientum amator,
per meos finis et aprica rura
lenis incedas abeasque paruis
aequus alumnis,


si tener pleno cadit haedus anno
larga nec desunt Veneris sodali
uina craterae, uetus ara multo
fumat odore.


Ludit herboso pecus omne campo,
cum tibi Nonae redeunt Decembres,
festus in pratis uacat otioso
cum boue pagus;


inter audacis lupus errat agnos,
spargit agrestis tibi silua frondes,
gaudet inuisam pepulisse fossor
ter pede terram.]



Notas:
- nonas de dezembre - 5 de dezembre.
- bater trés bezes cul pie - beilar.

sexta-feira, 12 de março de 2010

Hourácio, Odas, I, 09



Bés cumo alto stá i branco cula spessa niebe
l Socrate i yá nun aguántan l peso
las florestas i pul carambelo
aguçado ls rius son apresados?

Arreda l friu, al lhume lheinha
cun fartura ponendo, i sien cunta
saca, á Taliarco, bino de quatro anhos
de la sabina tinalha de dues asas.

Deixa l restro culs diuses, que mal apenas
serénen ls aires que ne l albrotado mar
lhúitan, nien ls alciprestes
nien ls bielhos freznos abanaran.

Quei será l die de manhana, lhibra-te de preguntar, i
l que te dir la suorte a cada die, cumo ganho
cunsidra, i ls doces amores
nun çprézies, anquanto seias moço, nien la dança,

anquanto de la mocidade steia loinge l pelo rúcio
zagradable. Por agora, l Campo de Marte, las praças
i las brandas falas pula nuite,
a la hora treminada, se búsquen,

i tamien, scundida an íntema squina,
la denunciadora alegre risa de la moça,
i l penhor arrincado de ls braços
ou de l dedo que mal s’apon a rejistir.

Hourácio Flaco, Odas, Lhibro I, IX
Traduçon de Marcus Miranda






[an lhatin

Vides ut alta stet niue candidum
Soracte nec iam sustineant onus
siluae laborantes geluque
flumina constiterint acuto?

Dissolue frigus ligna super foco
large reponens atque benignus
deprome quadrimum Sabina
o Thaliarche, merum diota.

Permitte diuis cetera, qui simul
strauere uentos aequore feruido
deproeliantis, nec cupressi
nec ueteres agitantur orni.

Quid sit futurum cras, fuge quaerere, et
quem fors dierum cumque dabit, lucro
adpone nec dulcis amores
sperne, puer, neque tu choreas,

donec uirenti canities abest
morosa. Nunc et Campus et areae
lenesque sub noctem susurri
composita repetantur hora,

nunc et latentis proditor intumo
gratus puellae risus ab angulo
pignusque dereptum lacertis
aut digito male pertinaci.]






quinta-feira, 11 de março de 2010

Hourácio, Odas, III, 22



Birge guardadora de ls montes i de ls touçales,
que las moças que stan a parir
trés bezes chamada oubes i lhibras de la muorte,
á diusa de trés formas,

que tou seia l pino que subirte a la casa,
i que, na fin de cada anho, you cuntento,
dun cochinico que yá treina sues stocadas de lhado,
l sangre te oufereça.

Hourácio Flaco, Odas, Lhibro III, XXII
Traduçon de Marcus Miranda




[lhatin:

Montium custos nemorumque uirgo,
quae laborantis utero puellas
ter uocata audis adimisque leto,
diua triformis,

inminens uillae tua pinus esto,
quam per exactos ego laetus annos
uerris obliquom meditantis ictum
sanguine donem.

Horatius Flaccus, Carmina, Liber III, XXII]






quarta-feira, 10 de março de 2010

Hourácio, Odas, IV, 07



Zaparecírun las niebes, yá la yerba torna a las prainadas
i la fuolha a las arbles;
la tierra demuda i antre ls cunhos apuis de minguáren
ls rius cuorren;

La Grácia culas Ninfas i las armanas mielgas astribe-se
a mandar znuda las danças.
Nada eimortal speres, avisa-te l anho i hora
que l ameroso die rouba.

Ls frius amánsian culs Zéfiros, la primabera ye fastada pul berano,
que ha de zaparecer assi que
l outonho cheno de fruitos trair sues colheitas, i lhougo
chega l eimbierno sien acion.

Delgeiras las lhunas amánhan sous danhos celhestres:
nós, quando abaixarmos
adonde l pai Eineias, a la par de l rico Tulo i Anco stan,
puolo i selombra somos.

Quien sabe se, al de hoije, ls altos diuses ajuntaran
l tiempo de manhana?
Scapará a las manos gulosas de ls ardeiros todo l que, cumo amigo
de ti mesmo, te dires.

Quando te muorras i a tou respeito Minos sue brilhante
seténcia dir,
nien l’ourige, à Torquato, nien l’eiloquença, nien
la piadade te fazeran rebibir;

puis nien de las perfundas de ls einfiernos Diana l casto
Heipólito lhibra,
nien Teseu ye capaç de rumper las leteias
corrientes al amado Perítoo.

Hourácio Flaco, Odas, Libro IV, 07
Traduçon de Marcus Miranda





[an lhatin:

Diffugere niues, redeunt iam gramina campis
arboribusque comae;
mutat terra uices et decrescentia ripas
flumina praetereunt;

Gratia cun Nymphis geminisque sororibus audet
ducere nuda choros.
Inmortalia ne speres, monet annus et almum
quae rapit hora diem.

Frigora mitescunt Zephyris, uer proterit aestas,
interitura simul
pomifer autumnus fruges effuderit, et mox
bruma recurrit iners.

Damna tamen celeres reparant caelestia lunae:
nos ubi decidimus
quo pater Aeneas, quo diues Tullus et Ancus,
puluis et umbra sumus.

Quis scit adiciant hodiernae crastina summae
tempora di superi ?
Cuncta manus auidas fugient heredis, amico
quae dederis animo.

Cum semel occideris et de te splendida Minos
fecerit arbitria,
non, Torquate, genus, non te facundia, non te
restituet pietas ;

infernis neque enim tenebris Diana pudicum
liberat Hippolytum,
nec Lethaea ualet Theseus abrumpere caro
uincula Pirithoo.

Horatius Flaccus, Carmina, Liber IV, 07]







terça-feira, 9 de março de 2010

Hourácio, Odas, III, 30




Acabei un menumiento mais durable que l bronze
i mais alto que la custrucion rial de las pirámides,
que nien las deboradoras augas, nien l Áquilo rabioso
poderan derruir nien l’ancuntable

baranho d’anhos ou la fugida de l tiempo.
Nun me morrerei todo i ua buona parte de mi
scapará a Libitina; siempre you de ls benideiros
cul lhoubor crecerei moço, anquanto al Capitólio

l puntífece chuba cula birge calhada.
Deziran, adonde brua l biolento Áufido
i adonde Dauno, scasso an auga, subre rústicos
pobos reinou, que de houmilde a poderoso fui,

l purmeiro que l canto eólio als eitálicos
ritmos trouxe. Aceita la grandeza
debida pul miu mérito i cul délfico
lhureiro aceita coronar-me l pelo, á Melpómene.

Hourácio Flaco, Odas, Lhibro III, XXIX
Traduçon de Marcus Miranda





[an lhatin

Exegi monumentum aere perennius
regalique situ pyramidum altius,
quod non imber edax, non Aquilo impotens
possit diruere aut innumerabilis
annorum series et fuga temporum.
Non omnis moriar multaque pars mei
uitabit Libitinam; usque ego postera
crescam laude recens, dum Capitolium
scandet cum tacita uirgine pontifex.
Dicar, qua uiolens obstrepit Aufidus
et qua pauper aquae daunus agrestium
regnavit populorum, ex humili potens
princeps aeolium carmen ad italos
deduxisse modos. Sume superbiam
quesitam meritis et mihi Delphica
lauro cinge uolens, Melpomene, comam.

Horatius Flaccus, Carmina, Liber III, XXX]






[Notas
1) Esta ye la redadeira Oda de l Lhibro III, que Hourácio screbiu cumo se fura l redadeiro. Por esso l modo cumo ampeça.
2) Hourácio anganhou-se porque la sue glória ben até hoije, muito para alhá de l Capitólio i de l ampério Romano. Naquel tiempo parecerie arrogante, hoije sona a houmilde.
3) Libitina = Muorte]




segunda-feira, 8 de março de 2010

Hourácio, Odas, I, 23



Scapas-te-me, á Cloe, tal i qual cumo un benadico
que puls montes sien caminos busca la agoniada
mai, nó sien un baldado
miedo de ls matorrales i de ls airicos.

Puis se la benida de la primabera se mexe
nas beiladeiras fuolhas, ou se la silba ls berdes
lhagartos abánan
i cul coraçon i culs zinolhos tembra

Nien you a ti, cumo l faroç tigre
i l lhion de Getúlia, para te straçalhar perseguirei:
por esso deixa a tue mai
que yá stás madura para un home.

Hourácio Flaco, Odas, Lhibro I, XXIII
Traduçon de Marcus MIranda




[an lhatin:

Vitas inuleo me similis, Chloe,
quaerenti pauidam montibus auiis
matrem non sine uano
aurarum et siluae metu.

Nam seu mobilibus ueris inhorruit
aduentus folliis, seu uirides rubum
dimouere lacertae
et corde et genibus tremit

Atqui non ego te, tigris ut aspera
Gaetulusue, frangere persequor:
Tandem desine matrem
Tempestiua sequi uiro.

Horatius Flaccus, Carmina, Liber I, XXIII]





quinta-feira, 18 de fevereiro de 2010

Hourácio, Odas, I, 22



L que lhieba la bida anteiro i lhibre de maldade
nun percisa de mouras frechas nien de arco,
nien de ambenenadas frechas un cheno
cerron, à Fusco,

ou pulas ferbientes Sirtes l camino
faga ou pul arribeinho
Cáucaso ou puls sítios que l fabuloso
Heidaspes banha.

Puis que nun sabino matorral, un lhobo de mi,
anquanto la mie Lálage cantaba i alhá
de l miu termo passeaba cun assossego,
se scapou zarmado,

cumo un mostro que nien la melitar
Dáunia ne ls lhargos arzinales criou
nien la tierra de Juba gira, de lhiones
seca ama de teta.

Pon-me nua tierra de nata adonde nanhue
arble l aire de berano reberdeça,
nua parte de l mundo pulas nubrinas i un malo
Júpiter oupremida;

Pon-me ambaixo l pouco achegado carro
de l sol an tierra que nun quier ser morada:
amarei a Lálage, la de risa doce,
la de doce fala.


[an lhatin:

Integer uitae scelerisque purus
non eget Mauris iaculis neque arcu
nec uenenatis grauida sagittis,
Fusce, pharetra,

siue per Syrtis iter aestuosas
siue facturus per inhospitalem
Caucasum uel quae loca fabulosus
lambit Hydaspes.

Namque me silua lupus in Sabina,
dum meam canto Lalagen et ultra
terminum curis uagor expeditis,
fugit inermem,

quale portentum neque militaris
Daunias latis alit aesculetis
nec Iubae tellus generat, leonum
arida nutrix.

Pone me pigris ubi nulla campis
arbor aestiua recreatur aura,
quod latus mundi nebulae malusque
Iuppiter urget;

pone sub curru nimium propinqui
solis in terra domibus negata:
dulce ridentem Lalagen amabo,
dulce loquentem.]

quinta-feira, 11 de fevereiro de 2010

Hourácio, Odas, III, 29

Decendiente de ls reis de Tirreno, para ti,
an tinalha nunca anclinada un doce bino
cun froles de roseiral, á Mecenas, i
pa l tou pelo ólio perfumado,

yá muitá an mie casa stan: nun te demores,
nien siempre l húmado Tibur i de Éfula
las lhadeirentas tierras mires i
de l parricida Telégono ls montes.

Deixa la riqueza que dá fastiu i
tue mansion acerca las altas nubres,
deixa de admirar de la feliç
Roma l fumo, las riquezas i l bruído.

Al mais de ls ricos gústan-le las mudanças
i na houmilde casa de ls probes ua hounesta
cena, sien tapetes nien púrparas,
zangúrria un calantriç pensatible.

Yá l relhuziente pai de Andrómeda sou scundido
fuogo amostra, yá Prócion se anrábia
i la streilha de l rabioso Lhion,
quando secos dies l sol outra beç trai;

yá, cul pasmado ganado, las selombras l pastor
cansado busca i un rigueiro i de l angurriado
Silbano ls matorrales i yá nun cuorren
pula calhada borda anciertos aires.

Tu cul goberno que melhor cumben a la cidade
acuspas-te i agoniado cula Urbe tenes miedo
de l que ls Seres i, adonde reinou Ciro,
la Báctria purpáren i ls debedidos Tanais.

Prudente, l resultado de l tiempo feturo
sconde l dius an atenegrada nuite
i ri-se, se algun mortal mais alhá
de l premetido se preacupa. Lhembra que l presente

Hai que ourdenar sereno; cumo un riu las mais cousas
se arrástran, uas bezes pul meio la sue cama
an paç botando-se ne l Eitrusco
mar, outras bezes gogos zgastados

i ls tuoros arrincados i ganados i casas
arrastra a la par, nó sien que de ls montes
l bruído i de ls bezinos matorrales,
quando l faroç delúbio las quietas

augas anrábia. Duonho ye del mesmo
i cuntento passará, quien puoda por un die
dezir: “Bibi! Manhana ou
cua nubre l cielo l Pai acupe

ou cun límpio sol, nin assi sin eifeito
l que passou tornará nin
demudará i an cousa nun feita bolberá
l que la boladeira hora ua beç trouxo.”

La Fertuna, feliç cun sou zapiadado negócio i
cuntinando a jogar l zmesurado jogo
las anciertas honras demuda
uas bezes cumigo, outras cun outro faborables.

Lhoubo-la se cumigo queda, mas se delgeiras bate
las alas, quedo-me cul que dou i cula mie
bertude me ambuolbo i ua hounesta
probeza sien dote busco.

Nun ye cousa mie, se geme cun áfricas
termientas l mastro, a misarables ouraciones
recorrer i a cuntratar cun pormessas
para que las marcadories de Xipre i de la Tíria

nun acrecénten las riquezas de l mar comenenciudo;
ende, cula ajuda dun barco de dous remos
seguro pul Eigeu albrotado
ls aires i l mielgo Polux me han de lhebar.

Hourácio Flaco, Odas, Lhibro III, XXIX




[an lhatin:

Tyrrena regum progenies, tibi
non ante verso lene merum cado
cum flore, Maecenas, rosarum et
pressa tuis balanus capillis

iamdudum apud me est: eripe te morae
nec semper udum Tibur et Aefulae
decliue contempleris aruom et
Telegoni iuga parricidae.

Fastidiosam desere copiam et
molem propinquam nubilus arduis,
omitte mirari beatae
fumum et opes strepitumque Romae.

Plerumque gratae diuitibus uices
mundaeque paruo sub lare pauperum
cenae sine aulaeis et ostro
sollicitam explicuere frontem.

Iam clarus occultum Andromedae pater
ostendit ignem, iam Procyon furit
et stella uesani Leonis
sole dies referente siccos;

iam pastor umbras cum grege languido
riuomque fessus quaerit et horridi
dumeta Siluani caretque
ripa uagis taciturna uentis.

Tu ciuitatem quis deceat status
curas et urbi sollicitus times
quid Seres et regnata Cyro
Bactra parent Tanaisque discors.

Prudens futuri temporis exitum
Caliginosa nocte premit deus
Ridetque, si mortalis ultra
Fas trepidar. Quod adest memento

componere aequus; certa fluminis
ritu feruntur, nunc medio aequore
cum pace delabentis Etruscum
in mare, nunc lapides adesos

stirpisque raptas et pecus et domos
uoluentis una, non sine montium
clamore uicinarque siluae,
cum fera diluuies quietos

inritat amnis. Ille potens sui
laetusque deget, cui licet in diem
dixisse: “Vixi: cras vel atra
nube polum pater occupato

uel sole puro; non tamen irritum,
quodcumque retro est, efficiet neque
diffinget infectumque reddet
quod fugiens semel hora uexit.”

Fortuna saeuo laeta negotio et
ludum insolentem ludere pertinax
transmutat incertos honores,
nunc mihi, nunc alii benigna.

Laudo manentem, si celeris quatit
pinnas, resigno quae dedit et mea
uirtute me inuoluo probamque
pauperiem sine dote quaero.

Non est meum, si mugiat Africis
malus procellis, ad miseras preces
decurrere et uotis pacisci,
se Cypriae Tyriaeque merces

addant auaro diuitias mari;
tunc me biremis praesidio scaphae
tutum per Aegaeos tumultus
aura feret geminusque Pollux.

Horatius Flaccus, Carmina, Liber III, XXIX]





segunda-feira, 8 de fevereiro de 2010

Hourácio, II, 10

Melhor bibirás, á Licínio, nin ne l alto mar
siempre nabegando nin, quando a las termientas
cuidadoso tenes miedo, demais t’achegando
a l’arribeinha ourielha.

Quien de la dourada medianie
mais gusta, seguro passa sin las bielhas
cabanhas misarables i cun tino passa sin
l’ambejado palácio.

Mais bezes pul aire ye abanado l alto
pino, cun mais pesada caída las grandes
torres se sbarrúlhan i cáien ne ls sierros
de l monte las centeilhas.

Ten sprança na zgrácia, i ten miedo na felecidade
a la mala suorte l bien purparado
peito. Medonhos eimbiernos trai
Júpiter i el mesmo

ls ampunta. Se agora stás mal, nin siempre
assi será: an qualquiera die cula cítara la calhada
Musa sperta i nin siempre l arco
agarra Apolo.

Nas cousas defíceles baliente i
fuorte amostra-te; cun sabedorie tu mesmo
arrecolherás cul aire mui faborable
las alas chenas.

Hourácio Flaco, Odas, Lhibro II, X





[an lhatin


Rectius uiues, Licini, neque altum
semper urgendo neque, dum procellas
cautus horrescis, nimium premendo
litus iniquom.

Auream quisquis mediocritatem
diligit, tutus caret obsoleti
sordibus tecti, caret inuidenda
sobrius aula.

Saepius uentis agitatur ingens
pinus et celsae grauiote casu
decidunt turres feriuntque summos
fulgura montis.

Sperat infestis, metuit secundis
alteram sortem bene praeparatum
pectus. Informis hiemes reducit
Iuppiter, idem

summouet. Non, si male nunc, et olim
sic erit: quondam cithara tacentem
suscitat Musam neque semper arcum
tendit Apollo.

Rebus angustis animosus atque
fortis appare; sapienter idem
contrahes uento nimium secundo
turgida uela.

Horatius Flaccus, Carmina, Liber II, X]





sexta-feira, 16 de janeiro de 2009

Fuonte de Bandúzia


Á fuonte de Bandúzia mais clara do que l bidro,
merecedora de doce bino i tamien de flores,
d’oufierta tenerás manhana un chibo,
an que la tiesta, abultada puls cuornos

acabados de nacer, pa l amor i la lhuita se purpara.
Ambalde: pus te há-de tenhir las fries
augas de burmeilho cula sangre
desta polha dun campante tagalho.

A ti, nien na pior hora la scaldante Canícula
te puode chegar: tu l frescor ameroso
als touros cansados pul arado
oufereces i al ganado que por ende mareia.

Tamien tu hás-de quedar antre las afamadas fuontes
por you cantar l carrasco spetado an riba las uocas
peinhas, d’adonde cantadeiras
tues augas se cáien.


Hourácio Flaco, Odas, Lhibro III, XIII




[an lhatin:
O fons Bandusiae splendidior uitro,
dulci digne mero non sine floribus,
cras donaberis haedo,
cui frons turgida cornibus

primis et uenerem et proelia destinat.
Frustra: nam gelidos inficiet tibi
rubro sanguine riuos
lasciui suboles gregis.

Te flagrantis atrox hora Caniculae
nescit tangere, tu frigus amabile
fessis uomere tauris
praebes et pecori uago.

Fies nobilium tu quoque fontium
me discente cauis impositam ilicem
saxis, unde loquaces
lymphae desiliunt tuae.]

sábado, 10 de janeiro de 2009

Marcúrio


Á Marcúrio, bien falante nieto de Atlas,
que las salbaiges questumes de ls homes purmeiro nacidos
cula lhéngua ameroseste, bien spierto fuste, i de la guapa
palhestra cul uso,


cantarei-te, a ti de l grande Júpiter i de ls diuses
anunciador i de la curba lira pai,
able l que te guste por angraciado
roubo a scunder.


Tu, cumo ls buis ua beç nun antregasses
por caçuada roubados, anquanto a ti nino cun amanaçadora
boç te metie miedo, dando pula falta de l’aljaba
botou-se a rir Apolo.


Tamien ls sobérbios Atridas, lhebado por ti
l rico Príamo, deixada Ílio,
las fogueiras de ls Tessalos i de Troia ls einemigos
acampamientos anganhou.


Tu las piadosas almas repones an alegres
moradas i cul caiato dourado ajuntas
l lhebe juntouro, tu puls diuses de l cielo
stimado i puls de l einfierno.

Hourácio Flaco, Odas, Lhibro I, X


[an lhatin:

Mercuri, facunde nepos Atlantis, qui feros
cultus hominum recentum
uoce formasti catus et decorae
more palaestrae,


te canam, magni Iouis et deorum
nuntium curuaeque lyrae parentem,
callidum quicquid placuit iocoso
condere furto.


Te, boues olim nisi reddidisses
per dolum amotas, puerum minaci
uoce dum terret, uiduus pharetra
risit Apollo.


Quin et Atridas duce te superbos
Ilio diues Priamus relicto
Thessalosque ignis et iniqua Troiae
castra fefellit.


Tu pias laetis animas reponis
sedibus uirgaque leuem coerces
aurea turbam, superis deorum
gratus et imis.]


sexta-feira, 9 de janeiro de 2009

ua rosa tardiega


Ódio, á rapaç, ls luxos persas,
zagrádan-me coronas de flores cosidas a filo de tília.

Pára de buscar l sítio an que ua rosa
tardiega se quedou.

Que al hounesto mirto nada aquercentes,
cheno de cuidado, nun m'amporta: nin a ti, que sirbes,

l mirto queda mal, nin a mi ambaixo la spessa

parreira buendo.

Hourácio, Odas, Lhibro I, XXXVIII



[an lhatin:

Persicos odi, puer, apparatus,
displicent nexae philyra coronae,

mitte sectari, rosa quo locorum
sera moretur.

Simplici myrto nihil adlabores
sedulus, curo: neque te ministrum

dedecet myrtus neque me sub arta
uite bibentem.]


quinta-feira, 22 de novembro de 2007

Çfruitar de l que tengo i cun salude



Quei ne l templo cunsagrado a Apolo pide
l poeta? Quei diç, de la pátera l nuobo
bino arramar? Nó de la rica
Sardeinha las grandes colheitas,

nó de l’abranada Calhábria ls buns
ganados, nó l ouro ou l marfil de la Índia,
nó tierras, adonde l Liris la assossegada
auga ruobe, calhado riu.

Póden cula pedadeira de Cales aqueilhes a quien dou
la Fertuna ua binha, i an dourados copos
l rico mercador arrame
binos trocados por Sírias mercadories,

stimado puls próprios diuses, pus trés i quatro bezes
al anho torna a ber l ouceano Atlántico
sin peligro: a mi susténtan-me azeitunas,
chicórea i tienras malbas.

Çfruitar de l que tengo i cun salude a mi
premite, ah filho de Lhatona, i, pido-te, cun todo
l juízo, nien ua belheç hourrible
arrastrar nien faltoso de la cítara.

Hourácio Flaco [Odas, Lhibro I, XXXI]

Traduçon de Marcus Miranda




[an lhatin:

Quid dedicatum poscit Apollinem
uates? quid orat, de patera nouum
fundens liquorem? non opimae
Sardiniae segetes feraces,

non aestuosae grata Calabriae
armenta, non aurum aut ebur Indicum,
non rura, quae Liris quieta
mordet aqua taciturnus amnis.

Premant Calena falce quibus dedit
Fortuna uitem, diues et aureis
mercator exsiccet culillis
uina Syra reparata merce,

dis carus ipsis, quippe ter et quater
anno reuisens aequor Atlanticum
inpune: me pascunt oliuae,
me cichorea leuesque maluae.

Frui paratis et ualido mihi,
Latoe, dones, at, precor, integra
cum mente, nec turpem senectam
degere nec cithara carentem.

Horatius Flaccus, Carmina, Liber I, XXXI]

sexta-feira, 2 de novembro de 2007

Purpara-te, nabiu, pa las termientas

Á nabiu, lhebaran-te outra beç pa l mar nuobas
óndias. Á, l que fazes? Cun mais fuorça busca
un porto. Nun bés que
stá znudo de remos l tou lhado,

i que tanto l mastro stragado pul able Áfrico
cumo las antenas gémen i que sin cuordas
a custo rejistir la quilha
puode al adominador

mar? Nun stan anteiras tues alas,
nin tous diuses, para que a eilhes outra beç acudas na termienta.
Anque, á pino de l Punto,
filho dun arboledo de nomeada,

t’agabes dun nacimiento i dun nome einútele:
an nada cua delantreira pintada l corajoso marineiro
cunfia. Tu, se de l aire nun
quieres ser monhecro, acoutela-te.

Tu que, hai pouco, para mi fuste un quebradeiro de cabeça,
i agora sós un deseio i un pesado ancarrego,
ls mares que cuorren antre las relhuzientes
Cíclades debes eibitar.

Hourácio Flaco, Odas, Liber I, XIV
Traduçon de Marcus Miranda



[an lhatin:
O nauis, referent in mare te noui
fluctus. O quid agis? fortiter occupa
portum. Nonne uides ut
nudum remigio latus,

et malus celeri saucius Africo
antemnaeque gemant ac sine funibus
uix durare carinae
possint imperiosius

aequo? non tibi sunt integra lintea,
non di, quos iterum pressa uoces malo.
Quamuis Pontica pinus,
siluae fili nobilis,

iactes et genus et nomen inutile:
nil pictis timidus nauita puppibus
fidit. Tu, nisi uentis
debes ludibrium, caue.

Nuper sollicitum quae mihi taedium,
nunc desiderium curaque non leuis,
interfusa nitentis
uites aequora Cycladas.

Horatius Flaccus, Carmina, Liber I, XIV]

quinta-feira, 31 de maio de 2007

Anfada-me giente profana i bulgar i aparto-me deilha


Anfada-me giente profana i bulgar i aparto-me deilha.

Calhai-bos: modas antes nunca

oubidas you, saçardote de las Musas,

a las moças i moços canto.


Quanto als reis a quien ten miedo sue própia giente,

porriba esses reis stá l poder de Júpiter,

grande zumbador de ls Gigantes,

que todo culas subreceilhas abanga.


Dá-se que un home ponerá mais dreitos

ls balados de la binha, outro, que ye mais dariego,

abaixa al campo cumo candidato,

outro que cun mais bertude i fama


lhuita, outros an que l juntouro de seguidores

será maior: mas cun armana lei la Necidade

a la suorte saca ricos i probes,

an sou ancho queixon to ls nomes lhieba.


Quien la fuolha de la spada po riba la creminal

cabeça tenga colgada, de las Cecilianas bodas

l doce sabor nun porbará,

nien l canto de ls páixaros i de la cítara


l suonho aplaquiaran: l suonho çcansado

las casas probes de la giente de l campo

i la selumbrie ribeira nun çprézia,

nien l Tempe refrescado puls Zéfiros.


A quien solo cul neçairo se cuntenta nun

dá cuidados l arrebulhiçado mar,

nien l faroç çponer de l Arturo

ou las termientas de l nacer de las Chibas,


nien las binhas apedreadas pul graniço,

nien la tierra anganhosa, an que l’arble de las augas

se queixa, ou de l campo queimado

pul astro, ou de l rigoroso eimbierno.


Las minguadas augas ls peixes sínten

apuis de botadas al mar las tinalhas: pali muitos

rebos arrama l capataç

culs oubreiros i l duonho, de tierra


yá cansado: mas l Temor i las Amanaças

chúben pa l mesmo sítio de l duonho, nien

se bai ambora de la trirreme de bronze nien

ne ls quadriles de l cabalho se senta l negro Cuidado.


Pus se al doliente nien l mármole frígio

nien de la púrpura mais relhuziente que las streilhas

l uso apláquia, nin la Falerna

cepa i l nardo de la Pérsia,


porquei cun ambejadas puortas i cun nuobo

i alto stilo haberie de fazer ua casa?

Porquei trocarie las baixas de Sabina

por riquesas que dan más trabalho?


Hourácio Flaco, Odas, Lhibro III, I

Traduçon, para mirandés, de Marcus Miranda




[An lhatin:

Odi profanum uolgus et arceo.

Fauete linguis: carmina non prius

audita Musarum sacerdos

uirginibus puerisque canto.


Regum timendorum in proprios greges,

reges in ipsos imperium est Iouis,

clari Giganteo triumpho,

cuncta supercilio mouentis.


Est ut uiro uir latius ordinet

arbusta sulcis, hic generosior

descendat in campum petitor,

moribus hic meliorque fama


contendat, illi turba clientium

sit maior: aequa lege Necessitas

sortitur insignis et imos,

omne capax mouet urna nomen.


Destrictus ensis cui super impia

ceruice pendet, non Siculae dapes

dulcem elaborabunt saporem,

non auium citharaeque cantus


somnum reducent: somnus agrestium

lenis uirorum non humilis domos

fastidit umbrosamque ripam,

non Zephyris agitata Tempe.


Desiderantem quod satis est neque

tumultuosum sollicitat mare,

nec saeuus Arcturi cadentis

impetus aut orientis Haedi,


non uerberatae grandine uineae

fundusque mendax, arbore nunc acquas

culpante, nunc torrentia agros

sidera, nunc hiemes iniquas.


Contracta pisces aequora sentiunt

iactis in altum molibus: huc frequens

caementa demittit redemptor

cum famulis dominusque terrae


fastidiosus: sed Timor et Minae

scandunt eodem quo dominus, neque

decedit aerata triremi et

post equitem sedet atra Cura.


Quod si dolentem nec Phrygius lapis

nec purpurarum sidere clarior

delenit usus nec Falerna

uitis Achaemeniumque costum


cur inuidendis postibus et nouo

sublime ritu moliar atrium?

Cur valle permutem Sabina

diuitias operosiores?


Horatius Flaccus, Carmina, Liber III, I