sexta-feira, 26 de novembro de 2010

La mulhier de Pedro

Aqueilha barraca de la lhadeira siempre me feriu. Un die, meti-me por un carreiron i fui a tener alhá. A la puorta, muita muxinga. Cascas de patatas, restros de lheinha, papeles, cacos i bulhonicos de ls filhos.

Andrento, solo dous catres. Ls pais drúmen nua, cun ls filhos de cuolho. Na outra – ua niada de quatro. I a ua squina, l lhume.

Hai nesta familha, siempre de pies, dous grandes porblemas: l sustento de ls filhos, cula fraca jeira de l pai, i la ida a la scuola de ls mais grandes.

Pedro, quando la mulhier pariu l segundo, dixo-le meigamente que era buono nun tener mais. Eilha que si. Nun querie oufender a Dius i, al fin de cuontas, El habie de ajudar. Mas agora, quando Pedro le fala, queda mui triste, a pensar ne l pan i ne ls farrapos pa ls filhos.

Quien abalua l heiroísmo desta mulhier?

L uitenta por cien de las pessonas cháman-le bouba!

I la scuola? Ls mais bielhos quieren ir a scuola...

- SE faltamos, fázen-mos pagar las multas. Ls mais nuobos nun puoden quedar solos...

L home quier las sopas a tiempo...

Será este l prémio que ua mai recibe por le dar seis pertueses a la Pátria?

Quanto bálen seis pertueses?

4 de maio de 1955

Telmo Ferraz, O Lodo e as Estrelas.





falar de ls outros



Bou-me a atener siempre a la mie pormessa: nunca, séian quales fúren las circustanças, dezirei nada de ancumbeniente a respeito de las outras pessonas.


Nelson Mandela [carta de 1/3/1971].



quinta-feira, 25 de novembro de 2010

La mundiada

Hai uito dies que chuobe.

Tanta auga!

L riu bai dourado; arena menudica, barro i lhodo, marabilhas limadas i, dízen, ouro çfeito.

Creciu, crece i cuntina cada beç mais anrabiado. Anrabiado cun el mesmo, cun las peinhas i ls arbustos.

Las arribas afógan-lo!

El brua i baba-se!

Lhion cun rábia!

Quando las arribas, medrancadas, s’ancuolhen, el ancha, çcansa i perde-se an festicas pulas bordas cumo un cordeirico manso!

Ls homes i la técnica fazírun un buraco grandíssemo na borda de la mano dreita.

Sentiu-se ferido. Çcunfiou de las cuordas d'aço, de ls tubos, de tanto motor a rugir, de tanto home i de l barrenal anfernal, que an qualquiera altura le faç tembrar la spina.

Agarrou peito, mirou las bordas, galgou las ansecadeiras i... angulhiu l buraco.

Bingou-se. Quijo amostrar. Dou ua lhiçon.

Bi-lo! Nun le renhi. Tirei la gorra i quedei calhado, a reber ne l sou lhombo l pan de muita giente. Anque muito desse pan seia duro cumo las peinhas que l arróchan i anrábian.

Na parede de riba, a quinze metros de la borda, bi ua cruç de madeira a aparecer de las augas. L riu respeitou-la!

Pensei nas cruzes de cantarie de l praino mirandés i pedi-le al riu que nun las afogasse!

16 de febreiro de 1955

Telmo Ferraz, O Lodo e as Estrelas




quarta-feira, 24 de novembro de 2010

até

até que Dius ye çtruído pul mássimo eisercício de la belheza


[até que Deus é destruído pelo extremo exercício da beleza]


Herberto Helder [que fizo 80 anhos] A Faca não vorta o fogo

L gorro negro

L die passou-se. L més tamien.
Tengo miedo de ls dies. Tengo miedo de ls meses.
Cada die, ua cousa nuoba.
Hoije, ampressionou-me un home que me dixo tener siete filhos. Falou-me cun bergonha, retrocendo, al mesmo tiempo, culas manos lhargas, l gorro.
Hai trés sumanas que spera...
Porquei me ampressionou tanto este home? Por retrocer l gorro? Talbeç.
Ls dedos lhargos, tesos, atrapalhados... a maçcar l gorro... cumo se tubira tripas... i, andrento, l pan de ls filhos.
L gorro negro! Ls dedos lhargos!

31 de janeiro de 1955


Telmo Ferraz, O Lodo e as Estrelas
puosto an mirandés por Fracisco Niebro






terça-feira, 23 de novembro de 2010

Zeros Negros...

Son las nuobe.
Capielha de ls Carrascos.
Todo silenço.
L friu assobela-me.
L manto de gilada cunsola-me i lhebanta-me.
La Natureza tembra.
L sol abraça-la.
L fumo de las casas sperta-me.
Ne ls telhados, brancos de carambelo, ampéçan a aparecer manchas scuras - zeros negros.
Ye l fumo.
Beio la corteilha de la Cunceiçon. Paga 60$00 de renda.
Uns dies atrás, bibie alhá un cochino!
Solo ua cama. A la nuite, stende ua manta nas lajas. Deita neilha ls filhos i tapa-los cun l xal.
L suonho de ls Anjos tamien maçca piedras!
Na corteilha, quando l carambelo se derrite, cáien boteiras.
L fumo sal del todo.
Zeros negros!
Sinto, andrento, todo l friu de la nuite.
Dá-me gana de arrebanhar toda la gilada... i, ne l miu punho cerrado, apertar todo l friu de todas las nuites, até la gangrena fazer cair ls mius dedos, nua manhana de sol.

26 de janeiro de 1955.

Telmo Ferraz, O Lodo i as Estrelas
Puosto an mirandés por Fracisco Niebro

segunda-feira, 22 de novembro de 2010

L acampamiento



Barracas cun niadas; blocos de casas cun niadas; casernas cun bandos.
L bárrio aparece-se-me a un grande acampamiento.
Todo drume.
Beio la nuite toda, ne l bárrio todo.
An que casas stá Cristo a reinar? An que barracas? La nubrina ye spessa. Quien bei l Senhor?
Inche-me ua gana grande de abraçar l bárrio todo. De beisar las chagas de l bando todo. Las chagas de las lhargas caminadas.
Nunca, cumo hoije, senti l drama sien fin de l acampamiento de las barraiges. Sinto-me de l bando.
Que todo se zarrede a la nuossa passaige.
Nós tenemos que passar.
Cun todos ls nuossos benairos! Cun todos ls nuossos pecados! Culas nuossas poucas bertudes! Cula nuossa alegrie i tristeza! Cula nuossa belocidade de mundiada!
Deixai passar l acampamiento, nesta nuite de nubrina!
25 de janeiro de 1955.

Telmo Ferraz, O Lodo e as Estrelas
Puosto an mirandés por Fracisco Niebro



domingo, 21 de novembro de 2010

Preguntas (28)



la nuossa grandeza nun ben daqueilho an que acraditamos, mas de la rezon porquei acraditamos: que outra cousa habie de ser ua fé senó l'ouracion de houmildade que siempre reza la rezon?




Barracas de papel



Rodórun ls meses.
La bielha porfetisa morriu-se.
An to las nuites i an todos ls lhume, bielhos i nuobos falában de la «barraige».
Aparecírun mais jeeps, mais máquinas e mais gientes.
- «El aparece por ende cada angeinho!», dezie un.
- «Julguei que nun houbisse tanto artimanho!», tornaba outro.
Un formigueiro de giente ampeçou a ambadir todo.
Todas las puortas de todas las casas i degas se abrírun als homes de la xambra de cuiro.
Ye «la barriaige» ampeçou cun rábia. Ua rábia an brasa, alimentado pula gana anduzida de streformar la fuorça bruta an fuorça biba i ourdenada al bien de l Home.
Ua strada lhigou l’aldé de Picuote al sítio de l staleiro.
Nas arribas de peinhas, adonde solo ls niebros i carrascos son capazes de morder la piedra i quemer la ceçon, ampeçórun a aparecer, quaijeque milagrosamente, casicas pintadas de berde.
Loinge destas, i chenas de miedo, ampeçórun a nacer, antre peinhas, barracas, barracas i barracas.


Telmo Ferraz, O Lodo e as Estrelas
Puosto an mirandés por Fracisco Niebro


* Las partes an eitálico ne l testo, stan an mirandés ne l oureginal.






sábado, 20 de novembro de 2010

Nun queremos acá la barraige

.
[Telmo Ferraz

José Telmo Ferraz ye padre [1951] i nacido an Berçó [25.11.1925], cunceilho de Mogadouro. Fui padre na fraguesie de Zenízio [1951-1953] i apuis nas de Bilachana i Picuote [1953-1956], na altura an que ampeçaba a ser custruída la barraige, passando apuis para Miranda [1956] quando tamien ende ampeçórun a fazer la presa ne l Douro. Apuis bai para Angola [1959], quando ampeça a ser feita la barraige de Cambambe, tornando a Pertual apuis de acabada la obra [Natal de 1962]. Passado pouco tiempo torna a Angola [1963] yá na obra de la Casa de l Gaiato, criando la casa de Malange adonde se manten até 1975. An 1980 ye eileito l percipal repunsable de la Casa de l Gaiato, tornando a Pertual. Cuntina a dá-le l sou trabalho a la mesma obra.
Por bias de la feitura de la barraige, Picuote i las tierras alredror cumbertírun-se na meca de todos ls zardados i çprotegidos an busca de trabalho, sien familha, sien abrigo, sien denheiro, sien roupa, cansados de la lunjura que habien caminado. A todos l padre Telmo recebiu i le dou ajuda, ancentibando-los a fazer la sue barraquita i dando-le ua mano para amanhar trabalho.
An Miranda cuntinou cul mesmo trabalho. Dessa altura ben l sou lhibro de poemas
O Lodo e as Estrelas [1960, eidiçon de outor] adonde amostra las marcas que todo l que se passaba le deixou n’alma. L lhibro ye sacado de l mercado pula cinçura de l regime de Salazar. Sal ua 2ª eidiçon an 1975 i ua 3.ª an 1985, pula Casa de l Gaiato. Nunca deixou de screbir poemas, ne l jornal O Gaiato, siempre cula mesma senseblidade i belheza.
Onte, 19 de Nobembre de 2010, recebi an mie casa un eisemplar de
O Lodo e as Estrelas, cun dedicatória de Telmo Ferraz, de que tengo muita proua i bou a guardar cumo un tesouro.
Eiqui eirei traduzindo l lhibrico i, cun outorizaçon de l outor, talbeç un die haba cundiçones de benir a publicá-lo an forma de lhibro, an mirandés.
Bien háiades, P.e Telmo Ferraz!
Amadeu Ferreira, 20.11.2010]
.
.
.
.
Que die tan scampado! Que azul tan celhestre! Campos malhados de berde. Muntelheiras amarelhadas a fazer cuntraste. Ua quetobie çpenhica-se. Un bando negro de gralhas sbolaixa, al loinge. L paino mirandés alharga-se... Poucas quelores, mas defenhidas. Las fuolhas de ls freznos ´búlhen, cumo brincos. L outonho sega-las. Ródan. Las fuolhas de ls sobreiros i de ls carrascos zafían l tiempo, l sou berde scuro ye siempre. Chían carros. Un gralho passa, als salticos. Un ganado achega-se. Ls més de ls cordeiricos dízen-le al praino que hai paç.
Son uito de la manhana.
Nua rebuolta de la strada, aparece un jeep burmeilho. Fago-le alto. Pido-le ua boleia. Quedo un cachico atrapalhado, al recoincer ls dous homes de xambra de cuiro. L jeep ronca. La strada cuorre al para trás.
- Ides pa l'aldé de Freixenosa?
- Bou, si senhor.
- Nós tamien.
Cheguemos. Salimos. Ls dous quedórun arrodiados de criaturas i mirares.
- «Son ls angenheiros de la barraige!» - dixo un moço nuobo.
Ua bielha cun aires de porfetisa abançou para eilhes i, mirando-los sien zbiar ls uolhos, dixo:
- «Nun queremos la corta... nun queremos acá la barraige.»
L Eismael tirou l gorro. Ampeçou-le a tembrar l queixo.
Ls homes tirórun ls chapéus i quedórun an sentido.
La mulhieres acunchigórun-se.
I todos a la ua, facinados pula bielha, scamórun:
- «Nun queremos la corta! Nun queremos acá la barraige!».
.
* Las partes an eitálico neste testo stan an mirandés ne l oureginal.
Telmo Ferraz, O Lodo i as Estrelas
Traduçon de Fracisco Niebro
.
.

sexta-feira, 19 de novembro de 2010

La mesma cantiga

La sensaçon que tenes
ye que todo
quanto dizes yá l liste
noutros lhibros. Mas
apuis cunsidras: tamien
l sol i ls páixaros
repíten todos ls dies
la mesma cantiga.

Albano Martins, Escrito a Vermelho
Traduçon de Fracisco Niebro




[an pertués:

A mesma canção

A sensação que tens
é de que tudo
quanto dizes já o leste
noutros livros. Mas
depois consideras: também
o sol e os pássaros
repetem todos os dias
a mesma canção.]

Preguntas (27)


se l einfierno ye pa l mais de la giente un fuogo que queima eiternamente, quien mos diç que nun fui ambentado por alguien que apanhou ua queimadela fuorte ou un scaldon?
será algo mais que un trauma, que pirofobie?
se nun ye, antoce porquei nun biu esse ambentor l fuogo criador, regenerador, calcedor?



quarta-feira, 17 de novembro de 2010

Preguntas (26)



porquei hai dies an que até l anfenito queda pequeinho?





domingo, 14 de novembro de 2010

Solo dues bezes

Dua tal maneira solo dues bezes perdi,
I esso fui solo na tierra.
Dues bezes fui pedinte
Delantre la puorta de Dius!

Ls anjos – dues bezes abaixando
Anchírun-me la tulha –
Lhadron! Banqueiro – Pai!
Yá stou probe outra beç!

Emily Dikinson
http://www.americanpoems.com/poets/emilydickinson/10001
puosto an mirandés por Fracisco Niebro



[an anglés:

I never lost as much but twice,
And that was in the sod.
Twice have I stood a beggar
Before the door of God!

Angels -- twice descending
Reimbursed my store --
Burglar! Banker -- Father!
I am poor once more!]


quinta-feira, 11 de novembro de 2010

Carta al mundo



Esta ye la mie carta al Mundo
Que nunca me screbiu –
La simples ambora que la Natureza cunta –
Cun serena Majistade.

La Mensaige ye antregue
A Manos que nun puodo ber –
Por amor deilha – armanos –
Julgai-me dun modo suable.

Emily Dikinson
http://www.americanpoems.com/poets/emilydickinson/10393
puosto an mirandés por Fracisco Niebro



[an anglés:

This is my letter to the World
That never wrote to Me --
The simple News that Nature told --
With tender Majesty

Her Message is committed
To Hands I cannot see --
For love of Her -- Sweet -- countrymen --
Judge tenderly -- of Me]

quarta-feira, 10 de novembro de 2010

Amboras



Las Solas Amboras que sei
Ls boletins de l Die
De l’Eimortalidade

Las Solas bistas que beio -
Manhana i Hoije –
Acauso Eiternidade –

L Solo Único que acho
Ye Dius – la Sola Rue –
L’Eisistença – I inda

Se Outras Ambouras houbir –
Ou mais Admirables Bistas -
You Te l dezirei -.

Emily Dikinson
http://www.americanpoems.com/poets/emilydickinson/10779
puosto an mirandés por Fracisco Niebro




[an anglés:

The Only News I know
Is Bulletins all Day
From Immortality.

The Only Shows I see --
Tomorrow and Today --
Perchance Eternity --

The Only One I meet
Is God -- The Only Street --
Existence -- This traversed

If Other News there be --
Or Admirable Show --
I'll tell it You –]




terça-feira, 9 de novembro de 2010

Bistas

You nunca bi ua Beiga -
You nunca bi l Mar –
Mas sei bien cumo ye ua urç
I cumo las óndias seran.

You nunca falei cun Dius
Nien bejitei l Cielo –
Assi i todo sei tan bien l camino
Cumo se le fazira l Mapa -.]

Emily Dikinson
http://www.americanpoems.com/poets/emilydickinson/11004
puosto an mirandés por Fracisco Niebro




[an anglés:

I never saw a Moor --
I never saw the Sea --
Yet know I how the Heather looks
And what a Billow be.

I never spoke with God
Nor visited in Heaven --
Yet certain am I of the spot
As if the Chart were given --]




segunda-feira, 8 de novembro de 2010

Cielo i einfierno

Mie bida dues bezes s’acabou antes l findamiento
Mas inda me falta ber
Se alhá na Eiternidade
Ua treceira me passa

Tan terrible i zasperada de manginar
Cumo essas dues que passei.
Salir ye todo l que sabemos de l cielo
I de l einfierno bonda l que acá tenemos.

Emily Dikinson
http://www.americanpoems.com/poets/emilydickinson/11684
puosto an mirandés por Fracisco Niebro



[an anglés:
My life closed twice before its close --
It yet remains to see
If Immortality unveil
A third event to me

So huge, so hopeless to conceive
As these that twice befell.
Parting is all we know of heaven,
And all we need of hell.]




domingo, 7 de novembro de 2010

Cumbersa

Morri-me pula belheza, mas mal apenas
Na foia m’ajeitara,
Lhougo un, que pula berdade se morrira, se deitaba
Na foia mesmo al lhado.

Mui sereno preguntou por quien me morrira?
“Pula belheza”, respundi you.
“I you pula berdade, - dambas son la mesma cousa;
Nós somos armanos”, dixo-me.

I antoce, cumo patrícan ls que se béien pula nuite,
Nós falemos de foia para foia,
Até que l mofo creciu por nuossos beiços,
I mos tapou ls nuossos nomes.

Emily Dickinson

http://www.bartleby.com/113/4010.html
Puosto an mirandés por Fracisco Niebro



[an anglés:

I died for beauty, but was scarce
Adjusted in the tomb,
When one who died for truth was lain
In an adjoining room.

He questioned softly why I failed?
“For beauty,” I replied.
“And I for truth,—the two are one;
We brethren are,” he said.

And so, as kinsmen met a night,
We talked between the rooms,
Until the moss had reached our lips,
And covered up our names.]




Salmo 88

Senhor, á dius de la mie salbaçon,
delantre de ti bózio nuite i die:
chegue al tou rostro mie ouracion,
abre tous oubidos al miu pedido.

Mie alma bai yá farta de malinas,
chega mie bida a las puortas de la muorte:
todos me béien culs pies pa la foia,
stou bielho i yá sien fuorças.

Stou squecido, cumo ls muortos,
cumo ls que stan ambaixo la tierra,
esses que yá nien tu te lhembras deilhes
i deixeste de le dar la mano;

atireste cumigo pa la foia mais fonda,
pa las perfundas de la scuridon;
caíu-me anriba la tue rábia,
stou perdido cun tan grande agonia;

para loinge m’atireste ls amigos,
poniste-me d’a mal cun todos eilhes,
bibo cumo andrento ua cadena
i a lhado nahun puodo salir.

Yá mal béien mius uolhos,
tan grande ye l miu delor,
todos ls dies chamo por ti
stendo-te las manos sien parar.

Milagres fazerás pa ls muortos?
Ou ls muortos se lhebantaran pa te lhoubar?
Quien cuntará tue bundade andrento la foia?
Ou tue fidlidade se stubir perdido?
Cumo se han de ber tues marabilhas ne l scuro
i tue justícia na tierra de l squecimiento?

Mas you, á Senhor, chamo por ti,
mie ouracion sal lhougo a la purmanhana.
Antoce, porquei nun quieres saber de mi
i me scondes la cara?

Agoniado, zde la mocidade me bou morrendo
i yá nun aguanto mais ls tous castigos:
tues rábias de fuogo smágan-me,
tues grimas dórun cuonta de mi,

cumo óndias de l mar m’arródian to l die
i todos s’atíran acontra mi;
deixeste-me sien amigos i cumpanheiros
agora solo me puodo dar yá cula scuridon.




sábado, 6 de novembro de 2010

Salmo 69



Salba-me, á dius,
que m’éntran las augas até l’alma.
Afundo-me nun tolheiro
sien nada adonde firmar pies.
Antrei an augas sien fondo,
yá m’arrastra la corriente.

Stou cansado de boziar,
tengo rouca la gorja,
yá se m’ambelésan ls uolhos
de tanta spera, dius miu.

Ls que sien rezon me ténen rábia,
arrepássan ls pelos de la cabeça,
nun páran de ganhar poder
ls que quieren dar cuonta de mi
i cun falsuras me quieren cundanar:
acauso l que nun roubei hei de tornar?

Bien sabes, á dius, las mies boubices,
puis nunca las fraquezas te scundi,
mas que nun páguen por eilhas
ls que te spéran, á senhor de ls eisércitos,
nien por bias de mi se zeilúdan
ls que te búscan, á dius d’Eisrael.

Por ti aguanto ls denomes,
la bergonha colada al rostro;
sou stranho até pa ls mius armanos,
nun me conhécen ls filhos de mie mai;
stou quemido pul zelo de tue casa,
smágan-me ls males que te deséian.

Çfago-me an choros i ayunos,
mas nien assi me déixan an paç;
besti-me cun çarapelheira,
mas inda fázen caçuada de mi;
beio-me corricado puls puiales
i até ls borrachos fázen caçuada.

Bien bés, á senhor, para ti bai
mie ouracion, ne l tiempo faborable,
tu que sós grande, á dius, oube-me
debrebe nesta agonia sien fin:

saca-me de l tolheiro, nun me deixes
afundar, salba-me de ls que me ténen
rábia i de las augas sien fondo;
nun deixes que me lhiebe la mundiada,
que nun m’angúlhan las augas fondas
nien m’ancerre la boca de l poço.

Oube-me, á senhor, por tue bundade,
mira, peneroso, para mi;
nun le scondas l rostro a este criado,
ben debrebe, que stou tan agoniado;
achega-te a la mie alma i salba-la,
lhibra-me de ls mius einemigos.

Bien bés cumo stou afruntado,
cheno de bergonha i ambaralhado,
puis conheces ls que me quieren mal:
las afrontas cobrórun-me l coraçon,
quaije me quedo; ambalde sperei
por piadade i por algun cunsuolo;
por quemido dórun me fiel
i pa la sede apersentórun-me binagre.

Sue mesa seia par’eilhes un lhaço
i pa ls amigos seia ua sparrielha;
quéden-le scuros ls uolhos i nun béian,
nunca le páren ls quadriles de tembrar;
çpeija porriba deilhes la tue rábia
i árdan an claro ne l sou fuogo;

que se sbarrúlhen sues casas
i an sues tendas naide puoda morar,
puis nun déixan an paç ls que feriste
i fázen cuontas al delor de ls que amas;
deixa que s'acobielhen an sous crimes,
nun premitas que los tope tue justícia;

zarrisca-los de ls lhibro de ls bibos,
naide ls assente a la par de ls justos,
mas a mi, triste i agoniado,
tue salbaçon, á dius, me ponga sano.

Cun cantigas lhoubarei l nome de dius
cantarei sue glória cun aciones de grácias:
desso mais gustará dius do que dun touro,
ou de bitelo puntudo i de unha apartada.

Ls mansos, al ber esto, quedaran cuntentos
i de ls que búscan a dius l coraçon bibirá,
porque l senhor oube ls que percísan,
i nun çprézia als sous presos.

Que cielos i tierra lo lhóuben,
tamien ls mares i quanto neilhes se mexe,
porque dius ha de salbar a Sion
i recustruir las cidades de Judá;

ende han de morar i todo teneran
por ardança; tamien ls decendientes
de sous criados l'ardaran i ls que áman
l nome del moraran alhá.




quinta-feira, 4 de novembro de 2010

Salmo 137

Acerca ls rius que cuorren por Babilónia
mos sentemos a chorar,
cun lhembráncias de Sion
i ne ls salgueiros de la borda
nuossas harpas colguemos.

Pedien-mos ls nuossos carceleiros
pa le cantarmos ua moda, querien
ua moda de Sion ls nuossos algozes.
Mas cumo habiemos de cantar
an tierra stranha ua moda al Senhor?

Mie mano dreita se me seque se te squecir,
á Jarusalen! Mie lhéngua se m’apegue
al cielo de la boca, se la lhembráncia
me deixares, á Jarusalen, i nun fures
miu mais alto cuntentamiento.

Lhembra-te, á Senhor,
de cumo boziában
ls filhos de Eidon, acontra
Jarusalen: - arrasai-la até
que le arrínquedes las raízes!

Feliç quien te pagar,
á Babilónia malbada, cun
l mesmo mal que mos faziste,
feliç quien agarre un die tous filhos
i ls spapurre contra ua peinha!


[esta ye ua 2ª bersion deste salmo, yá eiqui antes salido]




segunda-feira, 1 de novembro de 2010

outonho

cinta de la bielha
a chubir de l suolo, al aire:
arbles ne l outonho.

sexta-feira, 29 de outubro de 2010

cuontas nanas (4)

Custou-me a acabar l lhibro, siempre a andar para un castielho que nunca mais aparecie. Pul camino habie que quemer uas yerbas a cada lhégua, mas quaije siempre era mui custoso dar cun eilhas. Las yerbas essas dában un yerbamiento que duraba dous dies i neilhes salie-le ua rapaza mui guapa que nun se le tiraba de anriba. Ampeçara l camino als binte anhos i yá iba an 45, pouco mais que piel i uossos, puis nun se daba de cuonta que la rapaza guapa era ua bruxa que le chochaba l’alma als cachicos. A cada ancruzelhada aparecien-le uns perros que nun lo querien deixar ir por nanhun de ls caminos i nun solo tenie que scolher, mas tamien de scamugir ls perros. Quando fizo 30 anhos ampeçou a ber l castielho al loinge, mas a cada anho quedaba mais loinge. Mas nunca zistie porque habie sonhado que naquel castielho iba a ser feliç i, anque alhá chegara bielho, habie de remoçar. Tamien, apuis de haber salido hai tanto tiempo de adonde nacira, yá nun tenie tiempo para tornar nien sabie l camino, puis las yerbas que quemie solo ansinában l camino al palantre. Na fin de l lhibro tenie ua pequeinha nota que dezie:
«Abiso als lheitores: l outor deste l lhibro morriu-se sien que tubira screbido l segundo belume.»

quinta-feira, 28 de outubro de 2010

Preguntas (26)

haberá alguien capaç de cuntar o númaro de pessonas cundanadas a la muorte an nome de la berdade?
antoce, porque cuntinamos a nun saber l que ye la berdade?

sexta-feira, 15 de outubro de 2010

Preguntas (25)

tubo-me dius un tiempo, era you andeble i metie miedo l mundo;
mandórun-me bater a la puorta de l pensar, que el benirie, mas nunca bieno;
sigo l camino, respeitando l mundo i quanto hai ne l de criaturas;
lhabo-me cul'ourbalheira de ls dies, aprendo cun todo todo busco que quede melhor;
para çculpar ls mius erros ou nun aceitar las mies fraquezas, por nun aguantar ls outros ou la sobérbia de nun tener uocos, ou la necidade de me fazer scrabo para tener un senhor delantre de quien azinolhar, ou anton para tener un amigo abstrato quando tengo tanto de carne i uosso,
para quei antonce perciso de ambentar un dius?

quinta-feira, 14 de outubro de 2010

Preguntas (24)

porquei ye tan custoso mirar alhá de ls uolhos, andar alhá de ls passos?
para quei un mundo tan grande se mal somos capazes de ir alhá dua foia?
son (bal la pena séren) ls dies mais que ua lhuita contra la stragacion de mundo?




segunda-feira, 11 de outubro de 2010

Suonho i rialidade


[Telmo Ferraz ye padre i nacido an Berçó, cunceilho de Mogadouro. Agora, cuido que inda ye bibo, trabalha na Obra de l Gaiato, mas an nuobo fui padre na barraige de Picuote, seguindo apuis para Angola (barraige de Cambambe). Dessa sue passaige pula purmeira barraige mirandesa, quedou-mos un teçtemunho stroudinairo, l lhibro O LODO E AS ESTRELAS, que tamien fala de la lhéngua mirandesa, de modo cumo ls barraigistas fazien caçuada de ls palhantros i de la manifestaçon que ls mirandeses, roubados ne l que era sou, fazírun an Bila Chana a gritar Nun queremos acá la Barraige. Un lhibro a que hei de tornar un die destes, neste blogue. Yá zdende que nun oubie falar nel i agora lo çcubri neste lhibrico dun outro natural de Berçó, adonde se bei que Telmo Ferraz manten bibo l poeta que li bai yá para mui acerca de quarenta anhos.]


Suonho

Hai molinos a cantar
la música de l'auga!
Brincos d'alegrie
ne l caier de l grano!
Andrento, l mobimiento
de la piedra que muole.
Beila pul aire
l puolo de la farinha
cun sabor a primabera



Rialidade!

Molinos de la Ribeira,
deixados i tristes...
Las silbas tomórun cuonta
de sou solar.
ls telhados caírun-se.
Las piedras scachadas
chóran
las suidades de l grano!

Telmo Ferraz, in Serafim Amaro Afonso, Nobreza de Gente Humilde, ed. autor, 2009
Traduçon de Fracisco Niebro



[an pertués:

Sonho!

Há moinhos cantando
a música da água!
Pulos de alegria
no cair do grão!
Lá dentro, o movimento
da pedra que tritura.
Baila no ar
o pó da farinha
com sabor a Primavera!



Realidade!

Moinhos da Ribeira,
abandonados e tristes...
As silvas tomaram conta
do seu chão.
Os telhados caíram.
As mós partidas
choram
as saudades do grão!]

quarta-feira, 22 de setembro de 2010

cuontas nanas (3)

Ls aires nun le faltában i a las bezes até éran de mais, mas auga era cousa que pouco bie. De l pouco quemido yá nun se queixaba, puis, cumo nun medrara muito, cuntentaba-se cun pouco. Al ampeço si quedaba chena de miedo quando miraba al para baixo, que até las fuolhas se le ponien de punta. Até se afazira a que ls páixaros le beníran a spenhicar ls figos porque un die un le dixo al oubido de l tuoro que benira pali ambrulhada an cagado de páixaro. L que yá nun aguantaba era aquel badalhar a todas las horas i a las meias, mas todo aguantaba pulas bistas que tenie de l Sagrado i de las salidas de las peciçones. Solo inda nun antendiu la fala que l santico que staba mesmo por baixo le dixo:
- Tu ye que sós santa, que you solo tengo l nome.
- You sou ua figueira.
- Puis sós, i stás biba…

sábado, 11 de setembro de 2010

Oulices

L mito ye l nada que ye todo.
L mesmo sol que abre ls cielos
Ye un mito relhuziente i mudo –
L cuorpo muorto de Dius,
Bibo i znudo.

Este, que eiqui agarrou puorto,
Fui por nun star eisistindo.
Sien eisistir mos bundou.
Por nun haber benido fui benido
I mos criou.

Assi la lhienda se scuorre
A antrar na rialidade,
I a ampenhá-la passa.
Ambaixo, la bida, metade
De nada, se muorre.

Fernando Pessoa, Mensagem
Traduçon de Fracisco Niebro





[an pertués:

Ulisses

O mito é o nada que é tudo.
O mesmo sol que abre os céus
É um mito brilhante e mudo –
O corpo morto de Deus,
Vivo e desnudo.

Este, que aqui aportou,
Foi por não ser existindo.
Sem existir nos bastou.
Por não ter vindo foi vindo
E nos criou.

Assim a lenda se escorre
A entrar na realidade,
E a fecundá-la decorre.
Em baixo, a vida, metade
De nada, morre.]




preguntas (23)

beio i leio subre un pastor portestante de ls Stados Ounidos de la América que quier hoije queimar l Alcoran, i que outros fágan l mesmo por todo l mundo:
un quéiman bíblias, outros l Alcoran, quei çtingue uns de ls outros?
porque será que la nuossa cabeça houmana nun demuda i torna siempre als mesmos erros, yá cundanados pula stória, als mesmos crimes, a la mesma cegueira?
you bien digo i hoije repito: querer tener la rezon, la sola rezon, la melhor i única rezon, haberá outra fuonte de todas las guerras, de ls males mais fondos de la houmanidade? haberá forma mais fonda de argulho i de çprézio do que essa?

quinta-feira, 9 de setembro de 2010

cuontas nanas (2)

L’aldé tornara-se llharga de mais pa las piernas del. Besitas solo las que passában ou alguien que benie d’aperpósito, mais ralamente que ls merujeiros. La mulhier morrira-se iba a fazer seis meses. Nun quijo ir pa l lhar nien que ls filhos l lhebáran. Lhuitaba contra aqueilha eideia de star a mais, que nun le salie de la cabeça, quando oubiu:

- Nun tengo cun quien jogar la bola. Quieres jogar cumigo?

- Yá mal ando i nun tengo fuorça nas piernas. Quien será l garotico? preguntaba-se, puis nunca l bira puli.

- Anton quedas a guarda-redes, retrucou l garotico çparando l purmeiro xuto.

La bola acertou-le mesmo nas narizes i l rapazico zatou nua risada.

- Un a zero! Stás a botar sangre. Bai-te a lhabar.

Lhebou a las manos a las narizes i si era berdade.

- Manhana a la mesma hora torno. Agora stás lesionado.

Mal alhebantou ls uolhos yá se habie sumido. Agora, eilhi staba el agarrado al puial, a la spera de l rapazico, mais nerbioso do que quando le pedira a la sue Marie para se casar cun el. Nunca le fizo preguntas cun miedo que naide le respundira ou que nun tornasse.

segunda-feira, 6 de setembro de 2010

anquanto i nó

Hai arrimado a trés mil anhos, Heisíodo screbiu subre ls trabalhos de cada die a fazer ne ls campos para tener l fabor de ls diuses i, subretodo, nun passar fame. Dixo el:

«Purmeiro que todo, ua casa, ua mulhier i un bui de trabalho,
ua mulhier cumprada, nun casada, que puoda seguir ls tous buis.
Purpara andrento de casa todos ls cunferrumes percisos,
pa que nun tengas de se ls pedir a outro i te el deia ua nega,
anquanto l tiempo buono passa i tu sien poder trabalhar.
Nada deixes para manhana ou para passado manhana,
puis l home çcuidado ne l trabalho nun inche la tulha,
nien l que todo deixar para apuis; la canseira ajuda-te,
mas l home que adia las cousas siempre stá a la puorta de la zgrácia.»

[serbi-me de la traduçon de Trabalhos e Dias de Ana Elias Pinheiro i José Ribeiro Ferreira, Imprensa Nacional-Casa da Moeda, 2005, p. 107]


You inda naci nesse tiempo an que l sustento lhebaba ls dies anteiros sien sobrar tiempo para mais nada, mais nada mesmo. Era la barriga que quemandaba aquel mundo i l que a eilha le dezisse respeito era siempre l mais amportante. Por esso, rumper cun esse mundo i cunseguir sonhar com outro, ye un ato de heiroísmo, i son desse calibre ls mius heiróis, que outros nun tengo. Muita giente se admira de muita cousa que se passa, cumo la zerteficaçon de las aldés, la senreira a casicas que nunca ouferecírun cundiçones para nada i outras cousas assi. Aquel mundo yá se morriu, mas l porblema ye que inda nun ambentemos outro pa l sustituir i, anquanto i nó, ye l que se bei. Mas, mal puoda, hei de tornar que esso ye melhor do que chorar.





diário 62

iba cuntando ls que se morrien, un a ua, sabendo que la sue beç habie de chegar; iba a missa a las seis de la manhana i falaba solica de nuite na cama: dezie que era para anganhar la soledade, mas un die cunfessou-me que tenie miedo de zaprender las palabras yá que pouca giente falaba cun eilha: la palabras ajudában-la a scamugir l miedo, miedo de quei nun sabie bien, mas que somos nós sien miedo de algo?

domingo, 5 de setembro de 2010

cuontas nanas (01)

- Bien benida, diç-le ua piedra para outra bezina, que habie acabado de ser çcubierta por ua mundiada. Chamo-me Xeixo Relhuziente. I tu, cumo te chamas?
- Chamar? Nunca naide me chamou nada. Ye tan guapo todo eiqui anriba…
- Anton, passas-te a chamar Piçarrica Curjidosa. Deixa que l sol me deia mesmo anriba i berás, acrecentou l Xeixo Relhuziente, cheno de proua i cun algun çprézio por aqueilha piçarra scura.
Mas la Piçarrica Curjidosa nun paraba de manginar l que haberie para alhá de l sítio adonde staba i l suonho deilha era ir pul mundo a çcubrir. Un die, bieno outra mundiada i lhebou-la, tornando-la dun liso ameroso que le puso a la muostra strelhicas de mica i la spetou a la borda dun camino. Un die parou an pie deilha un xeixo cheno de tierra, anferrujado i que le stában siempre a caier cachicos.
- Sou la Piçarrica Curjidosa. I tu, cumo te chamas?
- Que guapa te faziste… You sou l Xeixo Relhuziente, nun se te lhembra?
- Mas you siempre fui assi. Ls tous uolhos stában tan chenos de ti que nunca bírun para alhá la mie piel.

preguntas (22)

«Tener rezon» ye la fuonte de todos ls males, de todas las guerras, de todas las rábias, de todas las anquesiçones?
Nó.
«Tener la rezon», la única rezon, ye la fuonte de todos ls males, de todas las guerras, de todas las rábias, de todas las anquesiçones?
Si.

sexta-feira, 3 de setembro de 2010

Preguntas (21)

Hai quien diga que un ye mais feliç se nun pensar muito na bida i nas cousas, se deixar la bida correr naturalmente assi cumo cuorre l'auga, porque pensar solo cumplica.
Mas, cumo ye que se cunsigue nun pensar na bida i nas cousas?
Se l'auga cuorre assi tan naturalmente, antoce porquei ls rius ténen que rumper peinhas i muntanhas i scabar fondos balhes para poder passar?

quinta-feira, 2 de setembro de 2010

L de ls Castielhos

L’Ouropa ende stá, assente ne ls quetobielhos:
D’Ouriente a Oucidente stá, mirando,
I tóldan-le románticos pelos
Uolhos griegos, lhembrando.

L quetobielho squierdo stá ancolhido;
L dreito stá an anglo çpuosto.
Aquel diç Eitália adonde stá assente;
Este diç Anglaterra adonde, fastado,
La mano sustenta, an que le assenta l rostro.

Mira, cun uolhos de sfinge i fatal,
L Oucidente, feturo de l passado.

L rostro cun que mira ye Pertual.

Fernando Pessoa,
Mensagem
Traduçon de Fracisco Niebro





[an pertués:

O dos Castelos

A Europa jaz, posta nos cotovelos:
De Oriente a Ocidente jaz, fitando,
E toldam-lhe românticos cabelos
Olhos gregos, lembrando.

O cotovelo esquerdo é recuado,
O direito é em ângulo disposto.
Aquele diz Itália onde é pousado;
Este diz Inglaterra onde, afastado,
A mão sustenta, em que se apoia o rosto.

Fita, com olhar esfíngico e fatal,
O Ocidente, futuro do passado.

O rosto com fita é Portugal.]



terça-feira, 31 de agosto de 2010

preguntas (20)


çque nacemos passamos anhos i anhos a daprender a ser grandes, cumo siempre mos dezírun, i cada beç l ser grande ampeça mais tarde passando anhos sien fin na scuola; apuis de sermos grandes, podemos tener la suorte de benir a ser bielhos i essa ye hoije ua parte grande de la bida:
- anton porque nun hai scuola para daprender a ser bielho?
- será porque naide quier ser bielho?
- será porque quando ambentórun las scuolas quaije naide chegaba a bielho?
porquei se perdiu l ansino subre la belheç, cumo muitos atentórun fazer, cumo tal Cícero cul sou De Senectute?

domingo, 29 de agosto de 2010

L de las Quinas



Ls Diuses bénden quando dan.
Compra-se la glória cun zgrácia.
Ai de ls felizes, porque son
Solo l que passa!

Bonde a quien bonde l que le bonda
L bastante de le bundar!
La bida ye brebe, la alma ye lharga
Tener ye tardar.

Fui cun zgrácia i cun bileza
Que Dius al Cristo defenhiu:
Assi l oupuso a la Natureza
I Filho l ountou.

Fernando Pesoa,
Mensagem
Traduçon de Fracisco Niebro





[an pertués:

O das Quinas

Os Deuses vendem quando dão.
Compra-se a glória com desgraça.
Ai dos felizes, porque são
Só o que passa!

Baste a quem baste o que lhe basta
O Bastante de lhe bastar!
A vida é breve, a alma é vasta;
Ter é tardar.

Foi com desgraça e com vileza
Que Deus ao Cristo definiu:
Assim o opôs à Natureza
E Filho o ungiu.]

sábado, 28 de agosto de 2010

D. Fernando, Anfante de Pertual



Dou-me Dius sue spada pa que faga
La sue santa guerra.
Cunsagrou-me sou an honra i an zgrácia,
A la hora an que un aire friu passa
Porriba la frie tierra.

Puso-me las manos anriba ls ombros i dourou-me
La tiesta cul mirar;
I este febre de l Alhá, que me cunsume,
I este querer grandeza son sou nome
Andrento mi a tembrar.

I you bou, i la lhuç de la spada oupida dá
An miu sereno rostro.
Cheno de Dius, nun temo l abenir;
Puis, benga l que benir, nunca será
Mais grande que mie alma.

Fernando Pessoa, Mensagem
Traduçon de Fracisco Niebro





[an pertués

D. Fernando
Infante de Portugal

Deu-me Deus o seu gládio porque eu faça
A sua santa guerra
Sagrou-me seu em honra e em desgraça,
Às horas em que um frio vento passa
Por sobre a fria terra.

Pôs-me as mãos sobre os ombros e doiroi-me
A fronte com o olhar;
E esta febre de Além, que me consome,
E este querer grandeza são seu nome
Dentro em mim a vibrar.

E eu vou, e a luz do gládio dá
Em minha face calma.
Cheio de Deus, não temo o que virá,
Pois, venha o que vier, nunca será
Maior do que a minha alma.]



quinta-feira, 26 de agosto de 2010

diário 61

un die bi-lo passar a la mie puorta cula carcela abierta i pensei acá para mi: stá demudado i talbeç nun baia a durar muito; quando, quatro meses apuis, deixou de falar i de coincer las pessonas lhebórun-lo pa l lar i you lhembrei-me daqueilha seinha i daquel miu pensar: bien sei que l'alma se mos scapa puls frisgos mais pequeinhos, que quaije naide bei.



quarta-feira, 25 de agosto de 2010

preguntas (19)

staba rebielha la figueira, afogada an silbeiras, ls figos mui sumidos, las canhos salagres de caruncho: recortada, renaciu i ye agora nuoba, ls figos grandes i relamposos:
porque nun ha de de haber un modo de podar las pessonas para que renacíran?

la bida!



cuidas q'adominas
ls dies, nun sfergante çcubres
que nada sós: la bida!


sábado, 7 de agosto de 2010

preguntas (18)

quantas pessonas berdadeiramente amportantes hai na tue bida?
quales son las pessonas sien las quales nun poderies passar, sien te fazeres outro, un muorto-bibo?
porque perdes tiempo a guardá-las, ponendo de lhado l que nun ten amportança nanhue?


preguntas (17)

porquei nada ajunta tanta giente cumo la fiesta ou la zgrácia?
porquei solo l çporto i la guerra méxen l mundo?
afuora esso quei sobra para alhá la solitária lhuita pula suberbibença?

sexta-feira, 6 de agosto de 2010

diário 60

agora que la tengo, nien sei cumo datrás me afazie cun ua sola ambuça d'auga: ye berdade que nun sentie tanta gana de me lhabar, i ua sola auga daba para trés ou quatro antes de l'arramar; çque dira para fazer l caldo i buer de la barrila yá l mais amportante staba assegurado, que l restro solo para regar la huorta era amportante: ardie l mundo an claro, mas stábamos afeitos al fuogo que s'acende cula falta de quaije todo i mos damos de cuonta desso.