Uns caçadores íban
Porqui se bei
(
blogue an lhéngua mirandesa. Caixa para mensaiges: amadeujf@gmail.com
Uns caçadores íban
Porqui se bei
(
Mais quiero rosas, miu amor, a la pátria,
I mais magnólias amo,
Que la glória i la bertude.
Çque la bida me nun canse, deixo
Que la bida por mi passe
Çque you quede l mesmo.
Que amporta a aquel a quien yá nada amporta
Que perda i outro binça
Se la ourora rompe siempre,
Se cada anho cula primabera
Las fuolhas aparécen
I cul outonho acában?
I l restro, las outras cousas que ls houmanos
Acrecéntan a la bida,
Que me ouméntan na alma?
Nada, a nun ser l deseio de andifréncia
I la fedúcia mol
Na hora que fuge.
Fernando Pessoa [Odes, de Ruicardo Reis]
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Prefiro rosas, meu amor, à pátria,
E antes magnólias amo
Que a glória e a virtude.
Logo que a vida me não canse, deixo
Que a vida por mim passe
Logo que eu fique o mesmo.
Que importa àquele a quem já nada importa
Que um perca e outro vença,
Se a aurora raia sempre,
Se cada ano com a primavera
As folhas aparecem
E com o outono cessam?
E o resto, as outras coisas que os humanos
Acrescentam à vida,
Que me aumentam na alma?
Nada, salvo o desejo de indiferença
E a confiança mole
Na hora fugitiva. ]
Ls relampos que na nuite bénen
son de ls uolhos de ls que sónhan,
biaiges puls mares doutras augas.
Son ls que nun gústan de se albantar
ne l aire porriba ls antigos ouceanos
i áman ls rieiricos
i l fondo ambisible de ls poços.
Fiama Hasse Pais Brandão [Fábulas]
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Os brilhos que na noite vêm
são dos olhos dos que sonham,
viagens pelos mares de outras águas.
São os que não gostam de se elevarem
no ar sobre os antigos oceanos
e amam os pequenos riachos
e o fundo invisível dos poços.]
Ua beç ua
Porqui se bei
(
Oubi cuntar que antigamente, quando la Pérsia
Tenie nun sei que guerra,
Quando l’ambason ardie pula Cidade
I las mulhieres boziában,
Dous jogadores de xadreç jogában
L sou jogo cuntino.
A la selombra de rodrosa arble mirában
L tabuleiro antigo,
I, al lhado de cad’un, sperando ls sous
Cachicos mais folgados,
Quando habie mexido la piedra, i agora
Speraba l adbersairo,
Un púcaro de bino refrescaba
Lhebemente la sede deilhes.
Ardien las casas, roubadas éran
Las arcas i las paredes,
Bioladas, las mulhieres éran puostas
Contra las paredes sbarrulhadas,
Arrepassadas de lhanças, ls ninos
Éran sangre nas rues…
Mas adonde stában, acerca la cidade,
I loinge de l sou rugido,
Ls jogadores de xadreç jogában
L jogo de l xadreç.
Anque nas mensaiges de l ermo aire
Le beníran ls gritos,
I, al refletí-los, soubíran zde l’alma
Que al cierto las mulhieres
I las tienras filhas bioladas éran
Nesse sítio acerquita,
Anque, ne l sfergante an que l pensában,
Ua selombra delgeira
Le passasse delantre alhena i baga,
Lhougo sous uolhos calmos
Bolbien sue atenta cunfiança
Al tabuleiro de xadreç.
Quando l rei de marfil stá an peligro,
Que amporta la chicha i l uosso
De las armanas i de las mais i de ls ninos?
Quando la torre nun tapa
La scapada de la reina branca,
L saque pouco amporta.
I anquanto la mano cunfiada lhieba l xeque
Al rei de l adbersairo,
Pouco pesa n’alma que alhá loinge
Se stéian a morrer ls filhos.
Inda que, nun derepente, porriba la parede
Apareça la cenhuda cara
Dun guerreiro ambasor, i lhougo deba
An sangre eilhi caier
L jogador solene de xadreç,
L ratico antes desse
(Ye inda dado al pensar dun lhance
Para a eifeito horas apuis)
I inda antregue al jogo mais querido
De ls grandes andifrentes.
Cáian cidades, súfran pobos, acabe
La lhibardade i la bida,
Ls teneres serenos i abolengos
Árden i que se arrínquen,
Mas quando ls guerra la jogos anterrompa,
Steia l rei sien xeque,
I l de marfil pion mais adelantrado
Pronto a cumprar la torre.
Mius armanos an amarmos Eipicuro
I l antendermos mais
Al son de nós mesmos do que cun el,
Dapréndamos na stória
De ls serenos jogadores de xadreç
Cumo passar la bida.
Todo l que ye sério pouco mos amporte,
L grabe pouco pese,
L natural ampulso de ls anstintos
Que s’abaixe al einútel gozo
(Ambaixo la selombra serena de l alboledo)
De jogar un bun jogo.
L que lhebamos desta bida einútele
Tanto bal se ye
La glória, la fama, l amor, la ciéncia, la bida,
Cumo se fura solo
La lhembráncia dun jogo bien jogado
I ua partida ganha
A un jogador mais buono.
La glória pesa cumo un fardo rico,
La fama cumo l febre,
L amor cansa, porque ye a sério i busca,
La ciéncia nunca ancontra,
I la bida passa i duole porque l conhece…
L jogo de l xadreç
Ata l’alma toda, mas, perdido, pouco
Pesa, pus nun ye nada.
Á! Ambaixo las selombras que sien qu’rer mos áman,
Cun un púcaro de bino
Al lhado, i cun atento solo a l’einutle ceifa
De l jogo de l xadreç
Mesmo que l jogo seia solo suonho
I nun haba praceiro,
Eimítemos ls Persas desta cuonta,
I, anquanto na rue,
Ou acerca ou loinge, la guerra i la pátria i la bida
Cháman por nós, déixemos
Que ambalde mos chámen, cadun de nós
Ambaixo las selombras amigas
Sonhando, el i ls praceiros, i l xadreç
La sue andifréncia.
Fernando Pessoa [Odes, de Ricardo Reis]
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Ouvi contar que outrora, quando a Pérsia
Tinha não sei qual guerra,
Quando a invasão ardia na Cidade
E as mulheres gritavam,
Dois jogadores de xadrez jogavam
O seu jogo contínuo.
À sombra de ampla árvore fitavam
O tabuleiro antigo,
E, ao lado de cada um, esperando os seus
Momentos mais folgados,
Quando havia movido a pedra, e agora
Esperava o adversário,
Um púcaro com vinho refrescava
Sobriamente a sua sede.
Ardiam casas, saqueadas eram
As arcas e as paredes,
Violadas, as mulheres eram postas
Contra os muros caídos,
Traspassadas de lanças, as crianças
Eram sangue nas ruas…
Mas onde estavam, perto da cidade,
E longe do seu ruído,
Os jogadores de xadrez jogavam
O jogo do xadrez.
Inda que nas mensagens do ermo vento
Lhes viessem os gritos,
E, aos reflectir, soubessem desde a alma
Que por certo as mulheres
E as tenras filhas violadas eram
Nessa distância próxima,
Inda que, no momento que o pensavam,
Uma sombra ligeira
Lhes passasse na fronte alheada e vaga,
Breve seus olhos calmos
Volviam sua atenta confiança
Ao tabuleiro velho.
Quando o rei de marfim está em perigo,
Que importa a carne e o osso
Das irmãs e das mães e das crianças?
Quando a torre não cobre
A retirada da rainha branca,
O saque pouco importa.
E quando a mão confiada leva o xeque
Ao rei do adversário,
Pouco pesa na alma que lá longe
Estejam morrendo os filhos.
Mesmo que, de repente, sobre o muro
Surja a sanhuda face
Dum guerreiro invasor, e breve deva
Em sangue ali cair
O jogador solene de xadrez,
O momento antes desse
(É ainda dado ao cálculo dum lance
Pra a efeito horas depois)
É ainda entregue ao jogo predilecto
Dos grandes indif’rentes.
Caiam cidades, sofram povos, cesse
A liberdade e a vida,
Os haveres tranquilos e avitos
Ardem e que se arranquem,
Mas quando a guerra os jogos interrompa,
Esteja o rei sem xeque,
E o de marfim peão mais avançado
Pronto a comprar a torre.
Meus irmãos em amarmos Epicuro
E o entendermos mais
De acordo com nós-próprios que com ele,
Aprendamos na história
Dos calmos jogadores de xadrez
Como passar a vida.
Tudo o que é sério pouco nos importe,
O grave pouco pese,
O natural impulso dos instintos
Que ceda ao inútil gozo
(Sob a sombra tranquila do arvoredo)
De jogar um bom jogo.
O que levamos desta vida inútil
Tanto vale se é
A glória, a fama, o amor, a ciência, a vida,
Como se fosse apenas
A memória de um jogo bem jogado
E uma partida ganha
A um jogador melhor.
A glória pesa como um fardo rico,
A fama como a febre,
O amor cansa, porque é a sério e busca,
A ciência nunca encontra,
E a vida passa e dói porque o conhece…
O jogo do xadrez
Prende a alma toda, mas, perdido, pouco
Pesa, pois não é nada.
Ah! Sob as sombras que sem qu’rer nos amam,
Com um púcaro de vinho
Ao lado, e atentos só à inútil faina
Do jogo do xadrez
Mesmo que o jogo seja apenas sonho
E não haja parceiro,
Imitemos os Persas desta história,
E, enquanto lá fora,
Ou perto ou longe, a guerra e a pátria e a vida
Chamam por nós, deixemos
Que em vão nos chamem, cada um de nós
Sob as sombras amigas
Sonhando, ele os parceiros, e o xadrez
A sua indiferença.]
NB- La pintura de Vieira da Silva fui eiqui puosta por sugestion de Ana Maria Fernandes, ne l sou comentairo. Fui tamien eilha que me mandou la eimaige, que agora quedou bien melhor. Oubrigado Ana.
Outra mulhier: l
a antrar ne l suonho malo;
falta-le l aire; i
ye
d’adonde ls
de lheite i grima; quaije piedras;
lhembráncias atopinando
an arbles, parientes,
nun çcampado debagaroso;
i
a
ls
Traduçon de Fracisco Niebro
a
oprime-a o
é
donde os
de
num
e
os
António Cabral, naciu an Castedo de l Douro, cunceilho de Alijó, an 1931. Coinci-lo an Bila Rial, adonde fui porsor i siempre andubo liado a las cousas de la cultura, grande animador i dibulgador de ls jogos populares stramuntanos, subre que screbiu bários lhibros i ourganizou bários ancuontros.
Quando penso an poetas de l Douro ben-me siempre l’eimaige de António Cabral. Al ler ls sous poemas bei-se que l Douro le cuorre nas benas. L Douro de que el fala sabe-me a miu, solo que el le agarra l’auga un cacho mais abaixo. Se assi nun fura, habie de poner alhá l Cachon de l Çaramal an beç de l Cachon de la Baleira que la muorte de l Baron de Forrester fizo afamado.
Poderie anchir eiqui fuolhas culs sous
Eiqui Douro
Eiqui, Douro. L Paraíso de l bino i de l sudor.
Dun riu ne l berano oussudo i afilado
cumo la giente,
quando l’alma s’arrama pulas frinchas de la piel;
riu tamien barrento, la quelor de la tierra,
pa que l’alma seia anteira;
riu de las grandes mundiadas, de l abraço final
de tuoros de homes, de arbles i de suonhos;
dun riu agora moço: l’auga tarda
l sou speilho nas presas, i ls barcos
chenos de uolhos retrátan la stória
dun dius çcoincido.
Paraíso de cabeços anriba de cabeços,
rudos mas guapos,
cabeços que s’agigántan, ombros bibos
de las airaçadas i de l sol,
i cabeços que se dróban i zdróban cumo ls strondos
scabando faias i cachones.
Á Cachon de la Baleira, foia de fuogos!
Paraíso de ls patacones i fruitales:
l’auga ye menos slúbia
pa que ls homes ampórquen bien las manos
d’anqueixonar nun suonho meia dúzia de laranjas,
anquanto ls mielros tínhen a carbon
sue risada galhofeira i libre.
Paraíso de ls nuobe meses d’eimbierno
i trés d’einfierno:
Outubre a Júnio, ye la nubrina, semessuga
que muorde até als uossos i a las palabras;
Júlio a Setembre, ye l sol an faca
que fire ls uolhos até al pensamiento.
Paraíso de sudor,
de ls homes de camisas ancardidas,
la tierra a queimar ls beiços
i a trocé-le la fala an rábias houmaníssimas,
scabando, neilhes scabando l zaspero
i l amor tamien
(la nuite i l lhunar)
porque a la fin de todo
la tierra ye frol i cuorpo de mulhier.
Paraíso de l’ougarielha fuorte de las binhas
que éntran an óndias berdes puls uolhos.
Binhas que stan na bida desta giente
cumo bózio ne ls beiços,
cumo frol ne l deseio,
cumo l mirar ne ls uolhos,
binhas, sei alhá, que son la própia bida desta giente.
Paraíso dourado de las bendímias!
Ende l Douro ye d’ouro.
Ouro ne l sol que buolbe todo an chamarielhas:
las ubas i las nubres de polareda
spantadas pulas patas de ls cabalhos
i de ls camenhones, ron ron, costielha arriba.
Ouro na sinagoga de las mulhieres
que bendímian las ubas i las eideias;
un cierto ouro ne l silenço de ls homes
que an carreira i fierro lieban ls cestos.
Ouro inda na benida de l trabalho,
al sonido dun bombo, dun harmónico.
Ouro ne ls cestos, ne ls lagares, nas cubas,
ouro, ouro, sudado de sangre, ouro!
Ouro talbeç nas copas de quien
bieno de loinje assomar-se de la jinela.
Á Paraíso dourado de las bendímias,
de l bino caliente, bino-giente, que relumbra,
que ye sudor i sangre i sol angarrafado!
Paraíso tamien de las romaries;
De la Senhora de la Piadade, de l Biso i de ls Remédios:
giente de gatas cumo animales
porque la Senhora anterbieno
i delantre de l cielo
somos ua cousa qualquiera por acabar.
Hai un home que lieba ua facada,
mais hai tamien pormessas de cera,
streilhas a salir ne ls uolhos.
Paraíso de las sietes armitas!
- l cielo pingando a la punta de riba ls cabeços.
De castros yá sbarrulho
- l aire de l antigamente apegando-se al rostro.
De las minas que debássan l abismo
- fui a la boca dua an nino
i arreculei cumo se houbira bido
todos ls dientes de la bicha de siete cabeças.
Paraíso de ls caminos d’arressaios
- yá que Dius scribe dreito por linhas tuortas.
De ls spritos de la nuite
- naide s’assome a la jinela quando pássan.
De las mouras ancantadas
- l dixo mie bó: hai ua
que se chama Marie
i ye galana, galana cumo las manhanas de Júnio.
Paraíso
de las faias ancuncebibles,
de las rogas i de ls silenços,
de l grandioso silenço de las muntanhas!
Paraíso! Paraíso!
Á cantiga de piedra a la sprança!
Traduzido an 23 de Abril de 2006
Amadeu Ferreira
Mi pouca gana tengo, á César, de te querer agradar,
Nin de saber se sós un home branco ou negro.
Catulo [Poemas, 93]
Traduçon de Marcus Miranda
[an lhatin:
Nil nimium studeo, Caesar, tibi uelle placere,
Nec scire utrum sis albus an ater homo.
de
respira
essa
numa
marcou-o o
dos
e endureceu-o de
que
ao
Tiestas brancas ambaixo rosas,
Znudos, brancos braços
Deixados anriba la mesa;
Assi seia, Lídia, l quadro
An que quédemos, calhados,
Eiternamente anscritos
Na cuncéncia de ls diuses.
Antes esto que la bida
Cumo ls homes la bíben,
Chena de negra poleira
Que albántan de las stradas.
Solo ls diuses secuorren
Cun sou eisemplo aqueilhes
Que nada mais perténden
Que ir ne l riu de las cousas.
Traduçon de Fracisco Niebro
Testas brancas sob rosas,
Nus, brancos antebraços
Deixados sobre a mesa;
Em que fiquemos, mudos,
Eternamente inscritos
Na consciência dos deuses.
Como os homens a vivem,
Cheia da negra poeira
Que erguem das estradas.
Com seu exemplo aqueles
Que nada mais pretendem
Que ir no rio das coisas.]
Salmo de Dabide pa l mais grande Cantador
cun strumientos de aire.
Senhor, dá oubidos a las mies palabras:
antende la mie meditaçon.
Stá cun atento a la boç de l miu chamar,
miu Rei i miu Dius,
porque a ti te fago la mie ouracion.
Pula manhana, Senhor, oubirás mie boç:
al rumper de l sol m’apersentarei delantre de ti
i quedarei de bela.
Porque tu nun sós un Dius a quien le gusta l mal:
ls malos nun quieren tratos cuntigo.
Ls boubos nun s’aguantaran delantre tous uolhos:
çprézias a todos ls óbran l mal.
Has de çtruir ls mintirosos:
al home sanguinairo i anganhador çprézia l Senhor.
Mas you, pula grandura de l tou amor,
antrarei na tue casa:
drobarei-me pa l templo de tue santidade, cun rebréncia.
Senhor, guia-me pula tue justícia,
por bias de ls mius einemigos:
apraina delantre de mi l tou camino.
Porque na boca deilhes nun hai berdade,
sues antranhas stan chenas de maldade,
la sue gorja ye ua foia abierta,
cun sue lhéngua fázen por cunquistar.
Dá-los cumo culpados, á Dius,
i nun báian palantre sues eideias;
por bias de la cemba de sues maldades bota-los pa la rue,
porque se ponírun contra ti.
Mas póngan-se cuntentos todos ls que cunfían an ti,
i quéden alegres para siempre,
porque tu ls defendes
i alégren-se an ti ls que áman l tou nome.
Porque tu, Senhor, has de abencionar l justo,
i cumo cun ua rodielha l coronarás cun tou bienquerer.
Bi ls buonos siempre passar
Ne l Mundo muito termiento;
I para mais me spantar,
Bi ls malos siempre nadar
An mar de cuntentamiento.
Cuidando alcançar assi
L bien tan mal ourdenado,
Fui malo, i fui castigado.
Assi que, solo pra mi
Anda l Mundo arranjado.
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Ao desconcerto do mundo
No Mundo graves tormentos;
E pera mais me espantar,
Os maus vi sempre nadar
Em mar de contentamentos.
Cuidando alcançar assim
O bem tão mal ordenado,
Fui mau, mas fui castigado.
Assim que, só pera mim
Anda o Mundo concertado.]
delgeira;
solo
sin l
i l aire lhebe, fuolha;
ne l zerto de la
atrabessar l cielo cul ameroso
dun rugido lhebe i sumir-se.
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués
O
rápida
e
no
que
dum
acerca ls homes: pul
de la praina,
la
i ls
las redadeiras angúrrias;
debarico; cul
de l
ne l
cumo se
un nino de la
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
da
a
e
as últimas rugosidades;
do
no
uma
cun strumientos de cuorda.
na
ten mezericórdia de
Homes,
Quedai a
i
Tembrai de miedo i nun torneis a
matinai an buossas
Sacraficai sacrafícios de justícia
i cunfiai ne l
Relhumbre porriba de
do
Deito-me an paç i nistante m’ambeleso,
Traduçon de Fracisco Niebro
Tíren-me ls diuses
An sou querer
Alto i ourdido a las scundidas
L Amor, glória i riqueza.
Tíren, mas déixen-me,
Déixen-me solo
La cuncéncia spierta i solene
De las cousas i de ls seres.
Pouco se m’amporta
Amor ou glória,
La riqueza ye un metal, la glória ye un retombo
I l amor ua selombra.
Mas la apurada
Atençon dada
A las formas i als modos de las cousas
Ten lhapo seguro.
Sous fundamientos
Son todo l mundo,
Sou amor ye sereno Ouniberso,
Sue riqueza la bida.
La sue glória
Ye la suprema
Certeza de la solene i clara puosse
De las formas de ls oubjetos.
L restro passa,
I ten-le miedo a la muorte.
Solo nun le ten miedo ou sufre l mirar claro
I einútele de l Ouniberso.
Esse a el bonda,
Nada deseia
A nun ser la proua de ber siempre claro
Até deixar de ber.
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Tirem-me os deuses
Em seu arbítrio
Superior e urdido às escondidas
O Amor, glória e riqueza.
Deixem-me apenas
A consciência lúcida e solene
Das coisas e dos seres.
Amor ou glória,
A riqueza é um metal, a glória é um eco
E o amor uma sombra.
Atenção dada
Às formas e às maneiras dos objectos
Tem abrigo seguro.
Seus fundamentos
São todo o mundo,
Seu amor é plácido Universo,
Sua riqueza a vida.
É a suprema
Certeza da solene e clara posse
Das formas dos objectos.
O resto passa,
E teme a morte.
Só nada teme ou sofre a visão clara
E inútil do Universo.
Essa a si basta,
Nada deseja
Salvo o orgulho de ver sempre claro
Até deixar de ver.]
de tejolo queimado,
ls cachicos
yá sien
quijo salbar l die,
l sou restro
de giente i
a la
als reagientes derretindo
la custruçon, las
esta spada,
esta palabra
Carlos de Oliveira
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Descrição da Guerra em Guernica - IV
de
os
tentou
o
de
à
aos
a
esta
Desta mie suidadosa casica d’ancantar!...
Fui hai binte?...hai trinta?...Nien you sei yá quando!...
Mie bielha ama, que me stás mirando,
Canta-me cantigas para me lhembrar!...
Solo achei anganhos, zeiluzon, penar...
Ah! einocente alma mie tan zeiludida!...
Mie bielha ama, cula boç delorida,
Canta-me cantigas de m’ambelesar!...
Bei ls uolhos de zgusto fondos cumo l mar!
Nunca you salira de l miu nial streito!...
Mie tan bielha ama que me deste l peito,
Canta-me cantigas para m’arrolhar.
Puso Dius palhaços ne l miu nialico
Pedraries d’astros, gemas de lhunar...
Todo me roubórun, bei, pul caminico!...
Mie bielha ama, sou agora un probico...
Canta-me cantigas de fazer chorar!
Cumo antigamente, ne l regaço amado,
(Bengo muorto, muorto!...) deixa-me deitar!
Ai, l tou ninico stá tan mudado!
Ah mie bielha ama, cumo stá mudado!
Canta-me cantigas de drumir, sonhar!...
Tristes, mui tristes, cumo a la nuite l mar...
Canta-me cantigas you quiero un remanso
Donde mie alma druma, tenga paç, çcanso,
Quando la Muorte, an brebe, me benir buscar!...
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Regresso ao lar
Ai! Há quantos anos que eu parti chorando
Deste meu saudoso, carinhoso lar!...
Foi há vinte?... há trinta?... Nem eu sei já quando!...
Minha velha ama, que me estás fitando,
Canta-me cantigas para me eu lembrar!...
Dei a volta ao mundo, dei a volta à Vida ...
Só achei enganos, decepções, pesar...
Oh! a ingénua alma tão desiludida!...
Minha velha ama, com a voz dorida,
Canta-me cantigas de me adormentar!...
Trago d’amargura o coração desfeito...
Vê que fundas mágoas no embaciado olhar!
Nunca eu saíra do meu ninho estreito!...
Minha velha ama que me deste o peito,
Canta-me cantigas para me embalar!...
Pôs-me Deus outrora no frouxel do ninho
Pedrarias d’astros, gemas de luar...
Tudo me roubaram, vê, pelo caminho!...
Minha velha ama, sou um pobrezinho...
Canta-me cantigas de fazer chorar!
Como antigamente, no regaço amado,
(Venho morto, morto!...) deixa-me deitar!
Ai, o teu menino como está mudado!
Minha velha ama, como está mudado!
Canta-me cantigas de dormir, sonhar! ....
Canta-me cantigas, manso, muito manso...
Tristes, muito tristes, como à noite o mar...
Canta-me cantigas para ver se alcanço
Que a minh’alma durma, tenha paz, descanso,
Quando a Morte, em breve, me vier buscar!...]