domingo, 24 de junho de 2007

Odas de Ricardo Reis (006)


Ben-te a sentar cumigo, à Lídia, acerca l riu.
Assossegadamente míremos la corriente i dapréndamos
Que la bida se bai, i nun stamos de manos anlhaçadas.
(Anlhácemos las manos).

Apuis pénsemos, ninos adultos, que la bida
Se bai i nun queda, nada deixa i nunca torna.
Bai para un mar mui loinge, para an pie l Fado
Mais loinge que ls diuses.

Zanlhácemos las manos, porque nun bal la pena cansarmos-mos.
Tanto que gózemos, cumo nun gózemos, passamos cumo l riu.
Mais bal saber passar calhadamente
I sien zassossegos grandes.

Sien amores, sien rábias, nien paixones que alhebántan la boç,
Nien ambeijas que dan mobimiento demais als uolhos,
Nien cuidados, porque se ls tubisse l riu siempre correrie,
I siempre eirie a tener al mar.

Amemos-mos serenamente, pensando que podiemos,
Se quejíramos, trocar beisos i abraços i carinos,
Mas que mais bal starmos sentados an pie un de l outro
Oubindo correr l riu i bendo-lo.

Apánhemos froles, agarra tu neilhas i deixa-las
Ne l cuolho, i que l sou prefume adóndie l sfergante –
Este ratico an que assossegadamente nun acraditamos an nada,
Paganos einocentes de la decadença.

Al menos, se fur selombra antes, lhembrarás-te de mi apuis
Sien que la mie lhembráncia te arda ou te fira ou te mexa,
Porque nunca anlhacemos las manos, nien mos beisemos
Nien fumos mais do que ninos.

I se antes de mi lhebares la moneda al barqueiro selumbriu,
You nada tenerei que sufrir al lhembrar-me de ti.
Serás-me suable a la mimória lhembrando-te assi – an pie l riu
Pagana triste i cun froles ne l regaço.

Fernando Pessoa [Odes de Ricardo Reis]
Traduçon de Fracisco Niebro


[an pertués:
Vem sentar-te comigo, Lídia, à beira do rio.
Sossegadamente fitemos o seu curso e aprendamos
Que a vida passa, e não estamos de mãos enlaçadas.
(Enlacemos as mãos).

Depois pensemos, crianças adultas, que a vida
Passa e não fica, nada deixa e nunca regressa.
Vai para um mar muito longe, para ao pé do Fado,
Mais longe que os deuses.

Desenlacemos as mãos, porque não vale a pena cansarmo-nos.
Quer gozemos, quer não gozemos, passamos como o rio.
Mais vale saber passar silenciosamente
E sem desassossegos grandes.

Sem amores, nem ódios, nem paixões que levantam a voz,
Nem invejas que dão movimento demais aos olhos,
Nem cuidados, porque se os tivesse o rio sempre correria,
E sempre iria ter ao mar.

Amemo-nos tranquilamente, pensando que podíamos,
Se quiséssemos, trocar beijos e abraços e acrícias,
Mas que mais vale estarmos sentados ao pé um do outro
Ouvindo correr o rio e vendo-o.

Colhamos flores, pega tu nelas e deixa-as
No colo, e que o seu perfume suavize o momento –
Este momento em que sossegadamente não cremos em nada,
Pagãos inocentes da decadência.

Ao menos, se for sombra antes, lembrar-te-às de mim depois
Sem que a minha lembrança te arda ou te fira ou te mova,
Porque nunca enlaçamos as mãos, nem nos beijamos
Nem fomos mais do que crianças.

E se antes do que eu levares o óbolo ao barqueiro sombrio,
Eu nada terei que sofrer ao lembrar-me de ti.
Ser-me-às suave à memória lembrando-te assim – à beira-rio

Pagã triste e com flores no regaço.]


Bergildo chama la musa

Bergildo i las musas
[Mosaico. Museu de Bardo, Tunísia. Ambiado por An Maria Fernandes]

Musa, lhembra-me las rezones, que senreiras
Lhebórun la delorida reina de ls diuses a fazer
Un home tan baliente i piadoso tanto trabalho
Passar. Son assi tan fondas las rábias de ls cielos?

Belgildo, Eineida, I, 8-11.
Traduçon, para mirandés, de Marcus Miranda.


[An lhatin:

Musa, mihi causas memora, quo numine laeso
Quidue dolens regina deum tot uoluere casus
Insignem pietate uirum, tot adire labores
Impuluerit. Tantaenae animis caelestibus irae?]


Garunhas

*

An suonhos, l garunhas Hérmon fizo ua çpesa.
Robido pul zgusto, anforcou-se.

Lucílio [Roma, sec. V d.c.]
Traduçon de Fracisco Niebro, cun assento na traduçon de l griego por Albano Martins [Do Mundo Grego Outro Sol. Antologia Palatina i Antologia de Planudes, ASA, p. 90].



sábado, 23 de junho de 2007

Sintomas de quei?!

*
Armano als diuses, me parece
l home que delantre ti stá
sentado i mui acerca scuita
tan amerosa la tue boç

i risa galana. Esso me
pon l coraçon ne l peito als saltos.
Se te miro solo un sfergante,
nun sou capaç yá de falar:

cobra-se-me la lhéngua i lhougo
un fuogo se me sparba ambaixo
la teç; nun beio yá culs uolhos,
zunzínan sien parar ls oubidos;

todo an sudor l cuorpo scuorre,
toda me fiç nun tembraduro.
Mais berde que la yerba quedo,
mais un cachico i me morrie.

Fracisco Niebro
[an bersion mui lhibre de Safo]

sexta-feira, 22 de junho de 2007

Cuçquinhas d’Amor

*

Al tecer un die ua corona,
Achei Eros pul meio las rosas.
Prendendo-lo pulas alas,
Acachapucei-lo ne l bino.
Agarrei la copa i buí-lo.
I agora, por to l cuorpo,
Faç-me cuçquinhas culas sues alas.

Juliano, l eigício [seclo VI d.c.]
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro, cun assento na traduçon de l griego por Albano Martins [Do Mundo Grego Outro Sol. Antologia Palatina i Antologia de Planudes. ASA, p. 110].

L mais alto cantar de Salomon(XX)

*

Al huorto de las noeiras abaixei
a ber las baixas a arrebentar
a ber se yá lhímpan las cepas
i se las meligraneiras bótan frol

nien sei cumo mie alma puso-me
ne ls carros de Aminadab

buolbe-te buolbe-te Sunamita
buolte-te pa que te béiamos

que mirais na Sunamita
beilando cumo an córrios de ls eisércitos?

Odas de Ricardo Reis (005)

*

De Apolo l carro rodou pa fuora
De la bista. L puolo que alhebantara
Quedou a anchir de lhebe nubrina
L hourizonte;

La fraita serena de Pan, abaixando
Sou sonido fino ne l aire sereno,
Dou mais tristezas al marimundo
Die ameroso.

Cálida i rúcia, casadeira i triste,
Tu, mundadeira de ls prados calientes,
Quedas oubindo, cun tous passos
Mais arrastrados,

La fraita antiga de l dius durando
Cul aire que s’upe para biento criançoso,
I sei que pensas na diusa clara
Nacida de ls mares,

I que ban óndias alhá mui adrento
De l que l tou seno sinte cansado
Mientes la fraita rindo-se chora
Amarelhadamente.

Fernando Pessoa [Odes, de Ricardo Reis]
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro


[an pertués:

De Apolo o carro rodou pra fora
Da vista. A poeira que levantara
Ficou enchendo de leve névoa
O horizonte;

A flauta calma de Pã, descendo
Seu tom agudo no ar pausado,
Deu mais tristezas ao moribundo
Dia suave.

Cálida e loura, núbil e triste,
Tu, mondadeira dos prados quentes,
Ficas ouvindo, com os teus passos
Mais arrastados,

A flauta antiga do deus durando
Com o ar que cresce pra vento leve,
E sei que pensas na deusa clara
Nada dos mares,

E que vão ondas lá muito adentro
Do que o teu seio sente cansado
Enquanto a flauta sorrindo chora
Palidamente.
]


San Juan (2)

*
Marrolhos inda por frolir:
yerbas oulorosas ousadas nas
fogueiras de San Juan [retrato de C. Ferreira]


Júnio ye nome romano
Crestiano San Juan:
Bien fuorça perdiu l santo
Que nien yá l sou més le dan.

San Juan de las cascatas
San Juan de la fogueira
Lhabai todo, i até la sarna,
Cul poder de l'ourbalheira.

Agora bai-se pul campo,
Yá nun se béien manolhos
I mui ralo yá s'ancóntran
Sanjuanes i marrolhos.

Na nuite de San Juan
Cómen sardinas i assados
Ls pumientos; comie l santo
Sartigalhos agarrados.

San Juan ten dous mil anhos,
Mas culs tiempos bien demuda:
Ye siempre un santo moderno,
Que todo mundo l ajuda

A la fiesta que le fázen.
Datrás un més de trabalho,
Hoije ua nuite de farra,
Naide yá sinte l ourbalho.

Fonso Roixo

quinta-feira, 21 de junho de 2007

Bienbenida seias

*
Netuno i las quatro staçones [Museu de Bardo, Tunis. Ambiada por Ana Maria Fernandes]


Naciu-mos ua staçon, hoije, nun sei a que horas. Dórun-le l nome de Berano. Nun le senti l berro [nó: choro, talbeç canto,] daqueilhes cun que to ls nacidos salúdan la bida, nien por ende bi perdido l cacho que le haberan cortando al ambelhigo. Bendo bien, talbeç nun haba nacido.
Rezon tenie siempre l reportório O Seringador que solo dezie, hoije entra l berano. Por que puorta de l mundo haberá antrado? Por ua bien loinge, que nun le senti las pisagadas, talbeç de lhebes. Que eideia la mie... Talbeç nien ande, até nien bole, mas entre assi cumo l aire, siempre boubico a saber de frinchas.
L berano nun nace nien entra, ye: moça guapa, que la calor znudou a deixar dues tetas assomá-se cumo maçanas inda an lheite. Spigas granadas amanhuçando ua mano, serena cumo ua diusa, coronada de spigas. Nun fura la fouce segadeira noutra mano, i teniemos Ceres, la mai de to l granico que crece, la mai de l pan, que deilha ls cereales se fazírun palabra. Bienbenida seias!

Rábias calhadas

*

Todo l que ten la cara de la rábia i nun alhebanta la boç.

René Char, Fureur et Mystère
Traduçon de Fracisco Niebro


[an francés:
Tout ce qui a le visage de la colère et n’élève pas la voix.]

Las Grácias

*

Son quatro las Grácias, porque a las trés antigas
s'ajuntou outra yá cachico, inda aceçonada de perfumes:
la feliç Berenice, la mais relhuziente de todas,
i que até las Grácias, sien eilha, nun serien Grácias.

Calímaco [Cirene, 305 a.c. - 235 a.c.]
Traduçon de Fracisco Niebro, cun assento na traduçon de l griego por Albano Martins [Do Mundo Grego Outro Sol. Antologia Palatina i Antologia de Planudes, ASA, p. 32].

Fonso Roixo

Pregúntan-me quien será
L ambersador Fonso Roixo.
You respondo: Sei alhá?
Mas cumo inda mais que un coixo

Bien s'agarra un mintiroso,
Lhougo debrebe acrecento,
Antre sério i melindroso:
Ye un almanecha q'andrento

An beç de tripas ten bersos.
I dá-me cabo de l caco
Anquanto ls bersos q'ancemba
Lhougo al papel nun le saco.

Nun sei por donde andará
Sou belhete d'antidade:
Mas qualquiera die yá l traio
I, se tubir, sue eidade.

Ls uobos de l ganso


Habie un home que tenie un ganso que ponie un uobo de ouro a cada die. Mas l home ampeçou a achar que solo un uobo por die era mui pouco, puis cuidaba que l ganso tenie ua mina de ouro na barriga. Ende agarrou nua faca, matou-lo i abriu, mas lhougo biu que era armano a todos ls gansos. Solo ende antendiu que habie matado la sue fertuna.

Porqui se bei que ser arganeiro solo atira para mal, de modo que quien todo quier todo perde.

(Fábula de Eisopo, amanhada, tamien na licion)



quarta-feira, 20 de junho de 2007

San Juan (1)

*

Sanjuanes: yerbas oulorosas ousadas nas fogueiras de San Juan [retrato de C. Ferreira]


San Juan, tan bun rapaç
Q'a cada anho nace moço,
Balei-me cula mie huorta,
Yá nun hai auga ne l poço.

Sembrei muito cebolhino,
Pus pumientos de ls queimones,
Lhebai-los até la mesa
Que bos dou mais ouraçones.

A ber se nun mos faltais
Astanho pa la fogueira,
Sien tener pio nas moças,
Que bos spéran na Parreira.

Quando las chamas bruáren
I spargíren ls sanjuanes
Sou oulor por to la rue,
Tomai cuidado culs panes

Que puoden arder an claro.
Cumo nunca stais cansado,
I na segada quedais
A la selombra deitado,

Bá a ber se fazeis algo,
Que la bida anda mui mala:
Qualquiera die, a saltar
Fogueiras, nun hai quien sala.

Ponei-bos listo! Datrás
Todo mundo bos querie:
Agora nun sei que passa
Que buossa fiesta nun ye

La mesma que datrás fui.
Tanto tiempo hai que nun bi
Saltar l fuogo i dezir
Sarna an ti salude an mi.

Talbeç yá nun haba sarna,
Mas digo-bos you, anton,
Que la salude ye pouca
I ls males mais de mil son.

Talbeç todo esto mos benga
- Mas you sei que naide l nota -
De faltar cantiga i bersos
Que fazie tiu Quito Cota.

Ouraciones ambersaba
I pedie pa le traieres
Todo de l buono pul campo,
Cumo se furas tu Ceres.

Agora tocou-me a mi
De tous bersos l'anquemenda,
Por m'aparecer a ti:
Dous boubicos sien eimenda...

Fonso Roixo

terça-feira, 19 de junho de 2007

Siempre l tiempo

Quien nunca queda na nuite
Puosto an sues ancruzelhadas,
Talbeç nunca andrento scuite
Bozes que bózian calhadas.

Yá s'achega la manhana
Nunca l tiempo acunha l uolho:
De drumir nun me dá gana,
Mas nunca star spierto scuolho.

Por bien que la nuite sperte,
Ralamente acuolho l'alba:
Tanto ambeijo l sou nacer,
Que l suonho ye quien me salba.

Ai, bersos que l tiempo lhieban,
Ai, tiempo que ls bersos trai.
Quédan ls bersos, mas l tiempo
Naide l prende i siempre bai.

Mas ls bersos siempre atéiman,
Nua matacion sien bordas:
Sien eilhes ls dies me quéiman,
Son bersos preguntas xordas.

Fonso Roixo

Odas de Ricardo Reis (004)

L dius Pan nun se morriu,
Cada arada que amostra
A las risas de Apolo
Las tetas znudas de Ceres –
Cedo ou tarde bereis
Por alhá aparecer
L dius Pan, l eimortal.

Nun matou outros diuses
L triste dius crestiano.
Cristo ye un dius a mais,
Talbeç un que faltaba.
Pan cuntina a dar
Ls sonidos de sue fraita
Als oubidos de Ceres
Stiraçada puls campos.

Ls diuses son ls mesmos,
Siempre claros i serenos,
Chenos de eiternidade
I çprézio por nós,
Traiendo l die i la nuite
I las colheitas douradas
Sien ser para mos dar
L die i la nuite i l trigo
Mas por outro i debino
Perpósito al calhas.

Fernando Pessoa [Odes de Ricardo Reis]
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro


[an pertués:
O deus Pã não morreu,
Cada campo que mostra
Aos sorrisos de Apolo
Os peitos nus de Ceres –
Cedo ou tarde vereis
Por lá aparecer
O deus Pã, o imortal.

Não matou outros deuses
O triste deus cristão.
Cristo é um deus a mais,
Talvez um que faltava.
Pã continua a dar
Os sons da sua flauta
Aos ouvidos de Ceres
Recumbente nos campos.

Os deuses são os mesmos,
Sempre claros e calmos,
Cheios de eternidade
E desprezo por nós,
Trazendo o dia e a noite
E as colheitas douradas
Sem ser para nos dar
O dia e a noite e o trigo
Mas por outro e divino

Propósito casual.]

L mais alto cantar de Salomon(XIX)


Quien ye esta que s’alhebanta cumo l’alba

fermosa cumo la lhuna

relhuziente cumo l sol

terrible cumo ls eisércitos?

segunda-feira, 18 de junho de 2007

apories

Nun gustaba que la tierra fazira
pouco del,
la fuorça de ls milagres de colheitas
yá na fin.
Scapou-se, que eimigrar era l camino
de bibir.

Agora l'alma toda quedou chena
de suidade.
Nun quier tornar a oubir aqueilha risa
de la tierra.
De nun poder ou nun querer tornar,
sien fin chora.

Uns cun fé an milagres nun salírun,
tamien chóran.
Séntan-se todos nas ancruzelhadas
de ls caminos
I spéran que la scuolha abaixe dreita
pa l sou mundo.

Farcisco Niebro

Quadras suoltas


Que fuorça mos puxa siempre
A bidas que nun tubimos
I un die deixemos, por scuolhas
Que, al fazé-las, mos fazimos?

A las bezes tantas ganas
Andrento de nós calhamos,
Que bidas, tamien galanas,
Sien bibir cun nós lhebamos.

Tanta cousa que bal nada,
Mas nós damos-le amportança:
La bida queda parada
I nien l mundo assi abança.

Fonso Roixo

domingo, 17 de junho de 2007

L lhobo i l lhion

Ua beç un lhobo abocou ua canhona i lhebou-la pa la sue madrigueira. Quando iba pul camino dou de caras cun un lhion sfamiado que le roubou la canhona. «L quei, dixo-le l lhobo al lhion, anton nun tenes bergonha de roubar a un cidadano hounesto?» L lhion botou-se a rir i dixo-le: «Lhadron you? Nun me digas que fui l tou amigo pastor que te oufreciu la canhona por bias de la tue hounestidade!».

Bien diç l dito: lhadron que rouba a lhadron tem cien anhos de perdon; ou, anton, al pícaro, al pícaro i médio.

(Fábula de Eisopo amanhana i la licion adaptada)

Ambersamientos

*

Tanta auga que hoije chobiu,
Nien saliste de la puorta:
Fui un modo de çcansares,
Regou-se sola la huorta.

Dízen que habie cuntrabando
Na raia datrás. Mal daba
Pa bibir. De beç an quando,
Por nada alguien s'amolaba.

A la salida de missa,
A Dius muita giente squece:
La santidade n'eigreija
Lhougo na rue zaparece.

Un die, hai yá muito tiempo,
dixe-te adius i sali:
Bien bezes tornei acá
A saber de l que perdi.

Fonso Roixo

sexta-feira, 15 de junho de 2007

L benado i l cabalho

Ua beç, un benado i un cabalho çcutírun i andubírun a porradas para ber quien quedaba cun un cierto cerrado. Na fin benciu l benado i botou l cabalho de l cerrado para fuora. Mui anrabiado, l cabalho fui-se a fazer queixa al lhabrador i a pedir ajuda. Ende l lhabrador dixo-le: « Buono se quieres botar l benado de l cerrado para fuora, tengo que te poner un freno i ua sela ne l lhombo; apuis tengo que me chubir anriba de ti cun ua spada na mano i pormeto-te que l benado nun lhieba a melhor». Assi fui i l benado tubo que salir de l cerrado. Mas, dende palantre, l cabalho quedou scrabo de l lhabrador.
Porqui se bei que cada un debe fazer por resolber ls sous porblemas i nunca puode aceitar caier nun peligro mais grande, que l bai a atermentar to la bida, solo para resolber un pequeinho porblema.

(Fábula de Eisopo, amanhada).

L mais alto cantar de Salomon(XVIII)

Sós fermosa amiga mie cumo Tirsá
guapa cumo Jarusalen
terrible cumo un eisército cun sous pendones a sboleixar
zbia de mi ls tous uolhos
que me fázen mal

l tou pelo ye ua piara de cabras
que abáixan de Galaad
tous dientes son un tagalho de canhonas
que chúben de l lhabadeiro
i todas eilhas páren de dous an dous anhos
i nin ua ye machorra
tues sienes son cachas de meligrana antre l tou pelo

sessenta son las reinas
uitenta las cuncubinas
las moças nun ténen cunta
naide s’acumpara a la mie palomba la mie purfeita
sin eigual para sue mai la scolhida de la que la pariu
bírun-la las moças i chamórun-le bienabinturada
i dán-le lhoubores reinas i cuncubinas.

quinta-feira, 14 de junho de 2007

Arte poética

Mirar l riu feito de tiempo i auga
I lhembrar que ye l tiempo un outro riu,
Saber que mos perdemos cumo l riu
I que pássan ls rostros cumo l’auga.

Sentir que ye l belar un outro suonho
Que suonha nun sonhar i que la muorte
Cun miedo a nuossa chicha ye la muorte
De cada nuite, que le cháman suonho.

Ber ne l die ou, anton, ne l anho un símbolo
De ls dies todos de l home i de ls sous anhos
Cumbertir la grande oufénsia de ls anhos
Nua música, un rugido i un símbolo.

Ber na muorte l suonho, i ber ne l çponer
Un ouro triste, assi ye la poesie
Que ye eimortal i probe. La poesie
Torna cumo l’alborada i l çponer.

A las bezes nas tardes ua cara
Mira-mos bien deç de l fondo dun speilho;
L’arte debe de ser cumo esse speilho
Que mos amostra nuossa própia cara.

Cúntan que Oulices, farto de prodígios,
Chorou d’amor quando al loinje biu Ìtaca
Berde i hounesta. L’arte ye essa Ítaca
De berde eiternidade, i nó prodígios.

Tamien ye cumo l riu anterminable
Que passa i queda i ye cristal dun mesmo
Heiráclito ancustante, que ye l mesmo
I outro, cumo l riu anterminable.

Jorge Luís Borges
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro



[an spanhol:

Arte Poetica

Mirar el río hecho de tiempo y agua
Y recordar que el tiempo es otro río,
Saber que nos perdemos como el río
Y que los rostros pasan como el agua.

Sentir que la vigilia es otro sueño
Que sueña no soñar y que la muerte
Que teme nuestra carne es esa muerte
De cada noche, que se llama sueño.

Ver en el día o en el año un símbolo
De los días del hombre y de sus años,
Convertir el ultraje de los años
En una música, un rumor y un símbolo.

Ver en la muerte el sueño, en el ocaso
Un triste oro, tal es la poesía
Que es inmortal y pobre. La poesía
Vuelve como la aurora y el ocaso.

A veces en las tardes una cara
Nos mira desde el fondo de un espejo;
El arte debe ser como ese espejo
Que nos revela nuestra propia cara.

Cuentan que Ulises, harto de prodigios,
Lloró de amor al divisar su Itaca
Verde y humilde. El arte es esa Itaca
De verde eternidad, no de prodigios.

También es como el río interminable
Que pasa y queda y es cristal de un mismo
Heráclito inconstante, que es el mismo
Y es otro, como el río interminable.]


Odas de Ricardo Reis (003)

Coronai-me de rosas,
Coronai-me de berdade
De rosas –
Rosas que s’apágan
An rostro a apagar-se
Tan temprano!
Coronai-me de rosas
I de fuolhas brebes.
I bonda.

Fernando Pessoa [Odes de Ricardo Reis]
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro


[an pertués:
Coroai-me de rosas,
Coroai-me em verdade
De rosas –
Rosas que se apagam
Em fronte a apagar-se
Tão cedo!
Coroai-me de rosas
E de folhas breves.
E basta.]

quarta-feira, 13 de junho de 2007

Mentes Fertuna quijo que tubisse


Mentes Fertuna quijo que tubisse
Sprança de haber algun cuntentamiento,
L gusto dun suable pensamiento
Fizo que sous eifeitos you screbisse.

Mas tubo miedo Amor que abiso disse
La mie scritura a algun juízo eisento,
Scureciu-me l angeinho cul termiento,
Para que sous anganhos nun dezisse.

Á bás que Amor oubriga a star sujeitos
A tan çfrentes buntades! Quando lirdes
Neste lhibrico causos tan dibersos,

Berdades puras son i nó defeitos;
I sabei que, cunsante amor tubirdes,
Assi antendereis tamien mius bersos.

Luís de Camões
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro (2002)


[an pertués:

Enquanto quis Fortuna que tivesse
Esperança de algum contentamento,
O gosto de um suave pensamento
Me fez que seus efeitos escrevesse.

Porém, temendo Amor que aviso desse
Minha escritura a algum juízo isento,
Escureceu-me o engenho co tormento,
Pera que seus enganos não dissesse.

Ó vós que Amor obriga a ser sujeitos
A diversas vontades! Quando lerdes
Num breve livro casos tão diversos,

Verdades puras são e não defeitos;
E sabei que, segundo o amor tiverdes,
Tereis o entendimento de meus versos.]


Santo Antonho

Santo Antonho salbou l pai
De morrer na forca un die;
Agora l perdido que hai
Ten d'achar. Ye picardie

Nun poder acunhar uolho:
Cuitado, ten bun remédio!
Al menos assi ne l cielo
Nunca se queixa de tédio.

Dízen que sou nome cierto
Ye Fernando de Bulhões:
Ninos, deziemos na scuola,
Ye capado «dos colhões».

Eiqui teneis la rezon
Que sou nome nun se perda:
Pus para nós un bulhon
Ye un muntonico de merda.

Fonso Roixo

L perro bielho i l duonho


Habie un home que tenie un perro cheno de bida, que andaba cul para todo l lhado, caçaba i gustaba muito del. Un die, l perro quedou bielho, yá nun era capaç de fugir debrebe, de caçar i de acumpanhar l duonho. Este, antoce, passaba l tiempo a dá-le túndias de meia nuite. Ende, l perro dixo-le un die al duonho: «Miu amo, tengo tan buona gana cumo datrás, mas las fuorças yá nun me acumpánhan i stou sien dientes. Bien me puodes dar que nun adelantra, que yá nun stou capaç: stou bielho i la belheç nun ten cura».

Porqui se bei que tener amo ye ua cousa mala, mas l pior ye chegar a la belheç i quedar dependiente de ciertos çacanas a quien an nuobos se fizo bien, mas que son squecidos, malos, mal agradecidos i sien ua punta de bergonha.

(Fábula de Eisopo, amanhada i cun moral nuoba anteiramente sacada mi).



terça-feira, 12 de junho de 2007

Quadra de l die

Se las arbles caminássen
I fúran braços sues galhas,
Talbeç l mal yá pagássen
Que fázen ciertos canalhas.

Fonso Roixo

Ambeija

Quien fala a sou tiempo, ponendo muito
an poucas palabras,
stá menos sujeito a que fálen mal del.
Pus la triste fartura anfraquece la delgeira sprança.
I, alhá bien ne l fondo, oubir agabar las bertudes
de ls outros aborrece ls cidadanos. Assi i todo,
mais bal ambeija que pena. Nun zistas
de las guapas aciones.


Píndaro [1ª Oda Pítica, 121-128; anho 470 a.C.]
Traduçon de Fracisco Niebro [cun assento na traduçon de Maria Helena da Rocha Pereira, Sete Odes de Píndaro, ed. Biblioteca Sudoeste, pp. 73-74]


Nota – La frase «mais bal ambeija que pena», faç lhembrar dous ditos dezideiros mirandeses: mais bal la justícia a la puorta que la mezericórdia; mais bal fama de malo que de cuitadico.




Bino mouro


Ah moço ajudante de l bielho Falerno,
Ínche-me ls cáleces mais amargosos,
Cumo manda la lei de la mestra Postúmia
Cun bago cheno que l mais cheno.
Mas ide-bos deiqui par’onde bos dir la gana, á augas,
perdiçon de l bino, i para casa de ls tristes
Eimigrai; eiqui queda l bino mouro.

Catulo, Poemas, 27
Traduçon, para mirandés, de Marcus Miranda


[an lhatin:

Minister uetuli puer Falerni,
Inger mi calices amariores,
Ut lex Postumiae iubet magistrae
Ebria acina ebriosioris.
At uos quo lubet hinc abite, lymphae,
Vini pernicies, et ad seueros
Migrate; hic merus est Thyonianus.]


segunda-feira, 11 de junho de 2007

Diuses

Muita fé tenien ls antigos,
Que ls diuses por nós belában:
Sien diuses quédan ls amigos
Donde ls diuses datrás stában.

Fonso Roixo

L mais alto cantar de Salomon(XVII)

L miu amado abaixou al sou huorto
a la tierra de ls perfumes
a andar cul ganado puls huortos
i a apanhar las froles

you sou pa l miu amado
i l miu amado ye para mi
el anda cul ganado pulas froles

domingo, 10 de junho de 2007

L campo de l possible

Nun sonhes, alma mie, na bida eiterna:
busca, até l sgotares, l campo de l possible.


Píndaro [sec. vi-v a.c.], 3ª ode Pítica, 61-62.
Traduçon de Fracisco Niebro, cun assento ne l testo de David Mourão-Ferreira [Vozes da Poesia Europeia-I, p. 48. Colóquio Letras, nº 163].

Ancantador


Gaiteiro a ancantar la serpiente de l riu, ne l altar de las Arribas
[Paulo Preto an L burro i l gaiteiro, 2003]


Pequeinhas pátrias

Queries tue aldé an pie
De l mar, la cidade grande:
You nun quiero eiqui la mie
Nien que deilha bien loinge ande.

Nas cuostas de Pertual
Fui adonde un die naci:
Inda hoije pregunto qual
La rezon porque sali.

Ua pátria acrecentei
A l'outra que tenie yá,
Ye mui pequeinha, bien sei,
Mas creciu-me mais acá.

Agora yá nun ten cura
Este mal que bolbi suonho:
Spertar nó, que talbeç fura
Pior que perro sien duonho.

Fonso Roixo


Odas de Ricardo Reis (002)

Ls diuses çterrados,
Ls armanos de Saturno,
A las bezes, al scurecer
Bénen a spreitar la bida.


Bénen anton a tener cun nós
Remordimientos i suidades
I sentimientos falsos.
Ye la perséncia deilhes,
Diuses que l çtroná-los
Bolbiu spirituales,
De matéria bencida,
De mui loinge i einatiba.


Bénen, einúteles fuorças,
A buscar an nós
Ls delores i las canseiras,
Que mos sácan de la mano,
Cumo a un borracho maduro,
La copa de l’alegrie.


Bénen-mos a fazer crer,
Belicosos sbarrulhos
De premitibas fuorças,
Que l mundo ye mais lhargo
Que l que se bei i topa,
Para que ouféndamos
A Júpiter i a Apolo.


Assi até la borda
Terrena de l hourizonte
Heiperion al scurecer
Ben a chorar pul carro
Que Apolo le roubou.


I l poniente ten quelores
De l delor dun dius mui çtante
I oube-se saluçar
Para alhá de las çferas…

Assi chóran ls diuses.


Fernando Pessoa [Odes de Ricardo Reis]
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro


[an pertués:

Os deuses desterrados,
Os irmãos de Saturno,
Às vezes, no crepúsculo
Vêm espreitar a vida.


Vêm então ter connosco
Remorsos e saudades
E sentimentos falsos.
É a presença deles,
Deuses que o destroná-los
Tornou espirituais,
De matéria vencida,
Longínqua e inactiva.


Vêm, inúteis forças,
Solicitar em nós
As dores e os cansaços,
Que nos tiram da mão,
Como a um bêbado mole,
A taça da alegria.


Vêm fazer-nos crer,
Despeitadas ruínas
De primitivas forças,
Que o mundo é mais extenso
Que o que se vê e palpa,
Para que ofendamos
A Júpiter e a Apolo.


Assim até à beira
Terrena do horizonte
Hiperíon no crepúsculo
Vem chorar pelo carro
Que Apolo lhe roubou.


E o poente tem cores
Da dor dum deus longínquo
E ouve-se soluçar
Para além das esferas…
Assim choram os deuses.]


sábado, 9 de junho de 2007

L lhion i l rato


Ua beç, staba un lhion a sestiar a la selombra dun carbalho quando un rato se le chubiu anriba de l lhombo i spertou-lo. L lhion quedou tan anrabiado que dou un rugido mui fuorte i dou-le cula pata al rato, purparando-se pa l matar. «Nun me mates, nun me mates!, dixo l rato. Sendo tu ua criatura tan fuorte, i nobre cumo un rei, nun te queda bien matar un animalico tan ruinico cumo you». L lhion, al oubí-lo falar assi, tubo pena de l rato i deixou-lo ir ambora.

Muito tiempo apuis, l lhion fui caçado nua rateira de rede. Quando se biu caçado, l lhion dou un rugido tan fuorte que l rato oubiu i botou-se a correr a ber l que se passaba cul lhion. «Nun tengas miedo, dixo-le l rato al lhion, que you sou tou amigo i bou-te a ajudar». Nesto, botou-se a rober ls filos de la rede culs sous denticos i sultou l lhion.

Porqui se bei que naide ye tan grande i tan amportante que nun benga un die a necitar de ls outros por bien pequeinhos i houmildes que séian. Mas tamien se puode dezir que l balor nun ben de la fuorça, mas que hai culidades bien mais fuortes i amportantes.

(Fábula de Eisopo amanhnada i cun moral stendida)

Çtinos

Hai pul mundo muita fame,
Tamien algue a la puorta.
Diç miu pai: talbeç s'atame
Se cadun fazir sue huorta,

Se tierra a cada un le díren.
Mas digo: talbeç l pouco
Que muitos cuolhen le tíren!
Quien s'amporta se relouco

You i tu i muitos mais?!...
Mas nun hai outro camino:
Lhembra-se-me bien demais
De yá haber bido esse çtino,

Que tierra pouca i madraça,
Mais que fruito dá canseira,
Nien eilha atama la zgraça
De nada lhebar a l'eira.

Por esso muitos scapórun
Pul mundo a saber de bida
Mas nien assi ls que quedórun
Bírun la sprança crecida.

Solo l siléncio creciu
Pulas aldés, mais deixadas
Por quien goberna i perdiu
Sprança de séren salbadas.

Muitas deilhas morreran
De soledade; talbeç
Outras quéden donde stan
Que inda nun ye la sue beç.

Hai que fazer nuobos mapas
Q'andíquen las aldés muortas:
Sien giente i cantigas guapas
A ressonar pulas puortas.

Fonso Roixo


sexta-feira, 8 de junho de 2007

Odas de Ricardo Reis (001)

Mestre son serenas
Todas las horas
Que nós perdemos,
Se ne l perdé-las,
Cumo nun baso,
Ponemos froles.

Nun hai tristezas
Nien alegries
Na nuossa bida.
Assi nós sábamos,
Sabidos çcuidados
Nun la bibir,

Mas ir por eilha,
An paç, serenos,
Tenendo ls ninos
Por nuossos mestres
I ls uolhos chenos
De Natureza…

Acerca l riu,
An pie l camino,
Cunsante calha,
Siempre ne l mesmo
Mui lhebe çcanso
De star bibindo.

L tiempo passa,
Nun mos diç nada.
Quedamos bielhos.
Sábamos, quaije
Que maldadosos,
Sentir-mos ir.

Nun bal la pena
Fazer un géstio.
Nun se rejiste
Al dius atroç
Que als própios filhos
Debora siempre.

Froles apánhemos
Mólhemos lhebes
Las nuossas manos
Ne ls rius serenos,
Pa daprendermos
Calma tamien.

Girassol siempre
Mirando l Sol,
D’la bida eiremos
Tranquilos, tenendo
Nien l remordimiento
De haber bibido.

Fernando Pessoa [Odes de Ricardo Reis]
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro



[an pertués:

Mestre, são plácidas
Todas as horas
Que nós perdemos,
Se no perdê-las,
Qual numa jarra,
Nós pomos flores.

Não há tristezas
Nem alegrias
Na nossa vida.
Assim saibamos,
Sábios incautos,
Não a viver,

Mas decorrê-la,
Tranquilos, plácidos,
Tendo as crianças
Por nossas mestras
E os olhos cheios
De Natureza…

À beira-rio,
À beira-estrada,
Conforme calha,
Sempre no mesmo
Leve descanso
De estar vivendo.

O tempo passa,
Não nos diz nada.
Envelhecemos.
Saibamos, quase
Maliciosos,
Sentir-nos ir.

Não vale a pena
Fazer um gesto.
Não se resiste
Ao deus atroz
Que os próprios filhos
Devora sempre.

Colhamos flores
Molhemos leves
As nossas mãos
Nos rios calmos,
Para aprendermos
Calma também.

Girassóis sempre
Fitando o Sol,
Da vida iremos
Tranquilos, tendo
Nem o remorso
De ter vivido.]

L aguelhon de l tiempo

Yá la manhana bai alta
I l die chegou mesmo al meio:
Quien sabe l tiempo que l falta?
You bien miro, mas nun beio…

Fonso Roixo

An casa nun die d’auga.

Se un die auga frie detubir l camposino an casa,

muita cousa, que cun cielo scampado se fazerie a la priessa,

fazerá-se agora cun tiempo: fraugue l lhabrador la dura

punta de la melhada reilha, scabe ua gamela nun tuoro;

ou mele l ganado ou ponga númaros als sacos.

Outros puoden inda ir aguçando furcones i stacas

i porparando atilhos de junça de Améria pa las cepas.

Agora ye fácele fazer un cesto de berga burmeilha;

ou torrai ls granos al fuogo, ou molei-los cun xeixo.

Porque tamien an ciertos dies de fiesta tanto la lei houmana

cumo la debina déixan trabalhar; zbiar ls rieiros nanhue

relegion ampide, poner ua sebe als panes,

porparar rateiras pa ls páixaros, queimar silbas

i meter l ganado de canhonas an sana auga corriente.


Bergildo, Geórgicas, I, 260-272

Traduçon, para mirandés, de Marcuis Miranda




[an lhatin:

Frigidus agricolam si quando continet imber,

multa, forent quae mox caelo properanda sereno,

maturare datur: durum procudit arator

uomeris obtusi dentem, cauat arbore lintris;

aut pecori signum aut numeros impressit aceruis.

Exacuont alii uallos furcasque bicornis

atque Amerina parant lentae retinacula uiti.

Nunc facilis rubea texatur fiscina uirga;

nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo.

Quippe etiam festis quaedam exercere diebus

fas et iura sinunt: riuos deducere nulla

religio uetuit, segeti praetendere saepem,

insidias auibus moliri, incendere uepres

balantumque gregem fluuio mersare salubri.]



Nota - Éran defrentes ls dies d'auga, quando nun se podie andar pul campo a trabalhar. Ye berdade que a las bezes até cun auga se trabalhaba, cumo tal nas ceifas mais fuortes. Mas Bergildo parece que stá a falar ne l eimbierno cumo ir até la frauga a fazer-le la punteira a las reilhas de l arado i porparar algues ferramientas pa l tiempo de mais trabalho. Todo se fazie mais ou menos armano quando me criei, mas yá nun se fazien gamelas a scabar un tuoro i ls forcones yá éran mais ousados solo pa l feno, que pa l restro s'ousában ls biendos de fierro, talbeç mais scasso ne l tiempo de Bergildo.

Quanto a trabalhos a fazer al demingo i dies de fiesta tamien se cortában silbas, al menos até que apareciu aqueilha lhienda de que la selombra que se bie na lhuna era un tiu cun un gabelhon de silbas nua calagouça, que las habie cortado nun demingo. Talbeç essa eideia yá benga de Bergildo, por bias de l eisemplo que el dá, mas nós riemos-mos del i naide deixaba de cortar silbas por bias desso. Tamien esses dies éranm buonos para porparar rateiras pa ls páixaros, anque nós mais gustáramos de las fazer ne l berano a horas de séstia. Yá quanto a lhebar l ganado de canhonas a dar banho an auga corriente fui questume de que nunca soube, mas tamien nun era de família de pastores.


quinta-feira, 7 de junho de 2007

L mais alto cantar de Salomon(XVI)


Que ten l tou amado a mais que outro amado

pa que mos pidas esso?


l miu amado ye branco i rosado

el subirte antre miles

sue cabeça ye ouro de Tíbar

l pelo del ye crespo negro cumo un cuorbo

sous uolhos cumo ls de palomba

an pie l’auga de l rigueiro

banhada cun lheite

pousada na prainura

sue cara son guias de yerbas cheirosas

de ls cheiros purparados

sous beiços bioletas

reçúman mirra que s’antranha

sues manos cordones d’ouro que ben de Társis

sue barriga branco de marfil crabeado de çafiras

sues piernas pedamiegos de mármole

fincados an copas d’ouro fino

sou sumbrante cumo l de l Lhíbano

oupido cumo ls cedros

sou gusto doçura i todo el deseio


assi ye l miu amado

assi ye l miu querido

moças de Jarusalen


para donde se fui l tou amado

á mais fermosa de las mulhieres?

adonde se metiu l tou amigo

que bamos cuntigo a saber del?




Zertos i mundos

Lhinha de l ángulo antre zerto i cielo: Tunísia (Ana M.F.)


Lhinha angular sien fin antre cielo i tierra

Donde las alas de ls uolhos se deténen

Al loinje an prainada buolbe-se la sierra

Caminos por donde ls uolhos ban i bénen.


Assi un dius mos deixou cachos de l mundo

Sien acabar de ls fazer que al sesto die

Se fartou de la sue obra, tan perfundo

Delor i remordimiento anton sentie.


Mesmo an retrato trai l zerto para acá

La fuorça que mos angulhe i apuis mos smaga

Tan pequeinhos cumo un dius somos alhá.


Hoije hai mais giente que strague i todo açaga

Mas un mundo pa bibir naide mos dá

I quien querga un mundo sano anton que l faga.


Fracisco Niebro




Quadras



Nun cuides, por fazer juras,

Que a todo l amor rejista:

Só se ganha an guerras duras,

A cada die se cunquista.


Hai quien diga que l denheiro

A todo dá sou balor:

Mas nun será berdadeiro,

Se tubir précio, l amor.


Nun ten précio l que mais bal:

Ua risa, un géstio amigo,

Un siléncio, ua palabra,

Abrir ne l scuro un postigo,


Un piçcar d'uolho, ua upa

Que anime quien stá ambaixo

I antenda l que a outro acupa,

Un juntouro an que m'ancaixo;


Nada desso s'agradece

Nien paga se spera an troca:

Ye l'amisade que crece

I esso yá adoça la boca.


Fonso Roixo




quarta-feira, 6 de junho de 2007

Las ranas que querien tener un rei

Ranas antre oucas frolidas (M. Bandarra)



Ne l tiempo an que ls animales tenien quereres, habie ua lhagona chena de ranas. Sien salir deilhi, las ranas yá andában fartas de nun tener quien le dezira l que staba cierto, quien fazira leis i quien disse castigos als que nun las cumprien. Ende, lhembrórun-se de le pedir a Júpiter un rei. Mas l dius, para fazer caçuada deilhas, atirou-le cun un palo al mesmo tiempo dezie cun sue boç troniada, «Ende teneis l buosso rei».

Las ranas quedórun chenas de miedo de l palo, mas lhougo s’ampeçórun a chubir para anriba del i a perder-le l miedo, por béren que nada fazie. Ende perdírun-le tamien l respeito al rei i çpreziórun-lo. «Este rei, dezírun-le a Júpiter, nun s’ampon. Manda-mos mas ye un que tenga outoridade.»

Antoce, Júpiter mandou-le ua ciguonha de cachaço tan lhargo que las ranas quedórun sien saber se era serpiente ou ciguonha. Mas esta lhougo ampeçou a comer las ranas, que se fúrun

a queixar outra beç a Júpiter a pedir-le outro rei i que mandasse ambora la ciguonha. Ende Júpiter dixo-le, «Se nun stais cuntentas quando las cousas cuorren bien, teneis de tener pacéncia quando las cousas cuorren mal.» I nada fizo, tenendo eilhas que aguantar la ciguonha.

Porqui se bei que nun se debe de pedir un rei als diuses, mais bal ser eileito puls antressados. Mas inda mais bal nun tener nanhun rei, que uas bezes nun quier saber de nós i outras bezes mos puode comer.

(Fábula de Eisopo, amanhada i cun nuoba moral, solo mie).




Lhemites

Hai ua lhinha de Verlaine de que nun me tornarei a lhembrar,
Hai ua rue acerquita que stá trancada als mius passos,
Hai un speilho que me biu pula redadeira beç,
Hai ua puorta que cerrei até la fin de l mundo
De ls lhibros de mie bibloteca (stou-los a ber)
Algun hai que yá nun abrirei.
Este berano bou a fazer cinquenta anhos;
La muorte zgasta-me, sien paraige.

José Luís Borges [Inscripciones, de Julio Platero Haedo, 1923]
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro



[an spanhol:
Límites

Hay una línea de Verlaine que no volveré a recordar,
Hay una calle próxima que está vedada a mis pasos,
Hay un espejo que me ha visto por última vez,
Hay una puerta que he cerrado hasta el fin del mundo
Entre los libros de mi biblioteca (estoy viéndolos)
Hay alguno que ya nunca abriré.
Este verano cumpliré cincuenta años;
La muerte me desgasta, incesante.]

Quadras suoltas



Sana ls pequeinhos delores,
Nun ls arrastres cumo canga;
Anque eilha seia bien lhebe,
Cula fuolha l galho abanga.


Ls ambudes na ribeira
Berdégan, mas son beneno;
Quando ls uolhos se t’ancántan,
Guarda l siso bien sereno.


Poniste l’oulibeirica
An peinha, i reinou melhor;
Cumo nun stás, solo dá,
An beç d’azeite, sudor.


Asperar nun stá na moda,
Mas nada hai sien canseira:
Nun hai bendímia sien poda,
Segada sien sementeira.


Fonso Roixo



terça-feira, 5 de junho de 2007

La boç de l poeta muorto

Gustaries de saber, à caminante,
cumo bibe l poeta apuis de muorto?

Aqueilho que tu leis sou you que falo;
i la tue boç ye hoije la mie boç.


Pseudo - Alcuíno
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro

L sonido

Tiu Manuel Paulo, gaiteiro de bal de Mira, agora i an 1940 (Paulo Meirinhos)

L guapo retrato tirado por Paulo Meirinhos saquei-lo de http://nuobas.blogspot.com
Ls moços de l grupo Galandun Galandaina ándan a saber de l berdadeiro sonido de la gaita mirandesa i para esso fazírun un juntouro l atrasado die 2 de Júnio an Fuonte Aldé. L'eideia ye buona, mas nun ls puodo ajudar muito. You çtingo esse sonido de modo mui simpres: se fur de gaita mirandesa, faç-me piel de pita.
Deixo a seguir ua poema screbido por Fracisco Niebro yá uns anhos, cumo houmenaige als gaiteiros mirandeses, i que lhembra l tiempo an que el era rapazico i andaba atrás de l gaiteiro pulas rues, ne ls dies de fiesta, fazendo culs outros garoticos un carril de streilhas.




Alborada

Bola un fuogo de música pul aire: naide sabe que diuzes l acendírun.
Scamuge la nuite i chiçca ua cantiga.
Dreito al Sol, camina, sien miedo, a chamar la Lhuç.
Ben ende l acendedor de l die, arteiro de manhanas.
I al miedo de ls ampeços, bózia: alboraaaaaaaada!



Sperou que la redadeira streilha se rendira
Beisou la boca l aire sultou l’alma
Scuitou l cielo a antrar na sue cantiga
Arrebentou-le l coraçon d'assopros
Bolbiu-se l mundo todo an trabiado


Ninos, son carril de streilhas
Ninos, rabo dun cometa
Ben la bida a la jinela
Zayuno de lhuç i sol
Ui la gaita! Ui!


Apuntou l bordon al sol - Ouraçon
Arredundou ls uolhos de risa – Nino
Anchiu cul’alma peito i fol - Sprito
Bolbiu ls dedos an sonido - Magie
Sembrou spertares pula rue - Nacer


Fracisco Niebro
(20 de Maio de 2001)

Zoumanidades

Ye luxo un poner-se malo,
Que la salude se bende;
Zoumanos a dar cun palo
Ye l que mais se bei por ende.

Por un bielho que se muorre
Cúidan poupar alguns ouros:
Cúntan l denheiro que cuorre,
Trátan-los pior que mouros.

Fui al spital a Bergáncia
I morriu-se pul camino:
Para quei tanta ganáncia?
Porquei mereciu tal çtino?

De tan dura ser la bida,
Sonhei: talbeç que demude...
Fiç por esso, mas la lhida
Lhebou-me to la salude.

Quien na mie salude manda,
Bei l mundo de mil quelores;
Mas nun quier saber cum'anda
La quelor de ls mius delores.

Quando naci, las malinas
Éran cousa de ls barbeiros:
Solo mos dában malzinas,
Mas nun éran antresseiros.

Ourgenças, par'onde fustes,
Que camárcio bos lhebou?
Lhembrais-me mie mocidade,
Que se fui, mas nun tornou.

Bien pequeinho ye l castio,
De perder ua eileiçon:
Quien la salude mos nega
Nunca merece perdon.

Mui calhados puls puiales,
Que spéran ls bielhos, sentados?
Trátan-los cumo animales,
Merecien ser cundanados.

A las bezes un oupor
Chube-me até la cabeça:
Será la rábia ou l delor
Que nun quieren que me squeça

De quien se squece de nós?
Quien mos cundana a la muorte
Nuossos pais, nuossos abós,
Nun merece el essa suorte?

Fálan bien, dan mil rezones,
Dízen que falta l denheiro:
Mas nun dízen, ls figurones,
Que ls botos bénen purmeiro...


Fonso Roixo


segunda-feira, 4 de junho de 2007

L Frezno de l Naso

Deixo eiqui un testo de Faustino Antão subre l Frezno de l Naso, por el puosto cumo comentairo hai uns dies atrás. Puode ser que alguien mos ajude cun un retrato desse menumiento, pus ye assi que Faustino Antão l çcribe. You nunca coinci esse Frezno yá que nós deilhi de l sul de l cunceilho nun íbamos tanto al Naso cumo las pessonas de las aldés a la borda. Na fiesta de Setembre iba subretodo giente a bender figos, ubas i cousas assi. La mais grande romarie de l sul de l cunceilho era la Trindade [Fuonte Aldé], que fui onte.


«Quedo cun muita pena, porque nun tengo nanhun retratico.Cuido que ls hai, un die inda bamos a ancuontrá-lo.L que you tengo bien na mie mimória ye l’eimaige del. Bós nun bos lhembrardes, acho stranho porque somos de l mesmo tiempo.Inda bos digo mais, cumo hai muitos sítios ne l termo de Zenízio que dende se bie bien, quando alhá bou dou por falta del, cumpletaba la paisaige. Porque l frezno de l Naso era taludo, era dua grandura que nun se bien por ende muitos armanos. Amponíesse por riba de todo l que alhá habie, outras arbles, campanairo, capielhas i casa.Por todo esso, çcunfique dende le benie muita nomeada i anspiraçon de las stórias, que a mi nesse tiempo me parecien berdadeiras. Ye perciso ber que un garoto bei las cousas cumo garoto, quantas bezes acrecidas a dobrar.Ua deilhas ye que se dezie que pa l arrodear a la cinta éran perciso siete homes de manos dadas a modo de ruodra.Outra que quando ls de la Speciosa (que me çcúlpen se nun fúrun eilhes) le botórun lhume, las sues tripas (antranhas) stubírun ua sumana a arder, cumo se fusse un bulcon, que pulas nuites se bie a centenas de quilómetros de çtáncia. Quando se chimpou, subre la lhagona fizo ua puonte que porriba del s’atrabessaba. Que solo la lhagona ye mais bielha que l frezno, puis (cunta la lhienda de la Senhora de l Naso) quando la junta de bacas acarretaba la purmeira carrada de piedra para fazer la purmessa (ganha) de l tiu s’eimendar de borracho, ende parórun i l frezno yá alhá staba. Se la bida dun frezno puode ser 300 anhos, dá para acreditar.Al cierto quando se muorriu, yá bos stabades studando an Bergáncia, i sodes de mais loinje, mas nós porqui era cumo se fusse nuosso.Zenízio tenie buona ligaçon al Naso, bonda dezir que l termo de la Speciosa (Zenízio) arrima-se tanto que l fincon de las marras stá namorando cula parede de l sagrado (de l’Eigreija).Lhenbráncias doutros tiempos.Hoije sei que la nuossa mimória ye feita de eimaiges.

Faustino Antão
(31 de Maio de 2007 15:11)»


La muorte nun ye cousa buona

La muorte nun ye cousa buona
i ls diuses bien l sáben.

Eilhes mais quieren bibir...


Safo (seclo VII-VI a.c.)
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro, cun assento ne l testo de David Mourão-Ferreira [Vozes da Poesia Europeia-I, p. 39. Colóquio Letras, nº 163]

Quadra

Assomei-me a la baranda
Solo por ber la percion,
Tubira quedado andrento,
Nun lhebaba cul pendon.

Fonso Roixo



You asperando l miu amigo!


Staba you n’eirmita de San Simon
I arrodiórun-me las óndias, que grandes son:
you asperando l miu amigo!
you asperando l miu amigo!

Stando you n’eirmita delantre l altar,
Arrodiórun-me las óndias grandes de l mar:
you asperando l miu amigo!
you asperando l miu amigo!

I arrodiórun-me las óndias, que grandes son,
Nun tengo barqueiro, nin remador:
you asperando l miu amigo!
you asperando l miu amigo!

I arrodiórun-me las óndias de l alto mar,
Nun tengo barqueiro, nin sei remar:
you asperando l miu amigo!
you asperando l miu amigo!

Nun tengo barqueiro, nin remador,
Morrirei fermosa ne l mar sin fin:
you asperando l miu amigo!
you asperando l miu amigo!


Nun tengo barqueiro, nin sei remar
Morrirei fermosa ne l alto mar:
you asperando l miu amigo!
you asperando l miu amigo!

Meendinho
Traduçon, para mirandés, de Fracisco Niebro



[an galhego-pertués:


Sedia-m’eu na ermida de San Simion
E cercaron-mi as ondas, que grandes son:
eu atendend’o meu amigo!
eu atendend’o meu amigo!


Estando eu na ermida ant’o altar,
Cercaron-mi as ondas grandes do mar:
eu atendend’o meu amigo!
eu atendend’o meu amigo!


E cercaron-mi as ondas, que grandes son,
Non hei i barqueiro, nen remador:
eu atendend’o meu amigo!
eu atendend’o meu amigo!

E cercaron-mi as ondas do alto mar
Non hei i barqueiro, nen sei remar:
eu atendend’o meu amigo!
eu atendend’o meu amigo!

Non hei i barqueiro, nen remador,
Morrerei fremosa no mar maior:
eu atendend’o meu amigo!
eu atendend’o meu amigo!

Non hei i barqueiro, nen sei remar
Morrerei fremosa no alto mar:
eu atendend’o meu amigo!
eu atendend’o meu amigo!



Nota - Mirada esta cantiga d'amigo por bários lhados, na mie oupenion, ye defícele achar melhor.

Asterix an mirandés

Acabo de benir de la Feira de l Lhibro de l Porto adonde fui a apersentar la nuoba abintura de Asterix an mirandés, L GALATON (Le Grand Fossé). No die atrás, die 2 de júnio, stube na Feira de l Lhibro de Bergáncia pula mesma rezon, die an que nun tube tiempo de achar camino para besitar este blog.

L mais alto cantar de Salomon(XV)



You drumo mas miu coraçon bela

la boç de l miu amado chama


abre mie armana mie amiga

mie palomba sin acumparança

que tengo mie cabeça chena d’ourbalheira

i l miu pelo pinga cula ceçon de la nuite


yá znudei l miu bestido

cumo l tornarei a bestir?

yá lhabei ls mius pies

cumo ls tornarei a amporcar?


l miu amado metiu la mano pula frincha de la puorta

i yá nun paro de tembrar

alhebantei-me par’abrir al miu amado

i mies manos pingórun mirra

mius dedos son mirra que scuorre

pulas missagras de l’aldaba


you abri al miu amado

i l miu amado habie salido i habie-se sumido

i la mie alma saliu-se-me atrás l falar del

busquei-lo i nun lo achei

chamei-lo i nun me respundiu


achórun-me ls guardas

que fazien ronda a la cidade

dórun-me i scalabrórun-me

tirórun-me l miu manto

ls guardas de las muralhas


you bos pido moças de Jarusalen

que se achardes l miu amado

me l béngades a dezir

stou mi malica d’amor




sexta-feira, 1 de junho de 2007

Lhéngua puls tous squecida

Scape-se deiqui l oudioso
profano bulgo! You canto
a brandas Musas, a uns spritos dados
puls cielos al nuobo canto
haróico, i generoso,
nunca oubido de ls antrepassados.

Neste séian cantados
altos reis, altos feitos;
aquestume-se este aire nuosso a lhira nuoba.
Acendei buossos peitos,
angeinhos bien criados,
cu l fuogo que l mundo outra beç renuoba.

Cad’un faga alta pruoba
de sou sprito an tantas
pertuesas cunquistas, i bitórias,
de que cuntento te spantas,
ouceano, i dás por nuoba
de l mundo al mesmo mundo altas stórias.

Renuoba mil mimórias,
lhéngua puls tous squecida,
ou por falta d’amor ou falta d’arte;
seias para siempre lida
nas pertuesas glórias,
q’an ti a Apolo honra daran, i a Marte.

A mi pequeinha parte
cabe inda de l alto lhume
armano al canto: l brando Amor solo sigo,
lhebado pula questume.
Mas inda an algue parte
- Á, Ferreira – deziran -, de la lhéngua amigo!


[An pertués:
Fuja daqui o odioso
profano vulgo! Eu canto
a brandas Musas, a uns espritos dados
dos céus ao novo canto
heróico, e generoso,
nunca ouvido dos nossos bons passados.

Neste sejam cantados
altos reis, altos feitos;
costume-se este ar nosso à lira nova.
Acendei vossos peitos,
ingenhos bem criados,
do fogo qu’o mundo outra vez renova.

Cad’um faça alta prova
de seu esprito em tantas
portuguesas conquistas, e vitórias,
de que ledo t’espantas,
oceano, e dás por nova
do mundo ao mesmo mundo altas histórias.

Renova mil memórias,
língua aos teus esquecida,
ou por falta d’amor ou falta d’arte;
sê para sempre lida
nas portuguesas glórias,
qu’em ti a Apolo honra darão, e a Marte.

A mim pequena parte
cabe inda do alto lume
igual ao canto: o brando Amor só sigo,
levado do costume.
Mas inda em algua parte- Ah, Ferreira – dirão -, da língua amigo!]


Nota - Este poema de António Ferreira ye eiqui publicado porque aporbeita l ampeço de la oda de Hourácio que onte saliu neste blog i pul modo cumo fala de la lhéngua.

Quadras suoltas

Ban-se-me ls uolhos cerrando
Cula lhuç de la manhana:
Quanto mais quedo belando,
Mais perdo al drumir la gana.

Canta-me inda outra cantiga,
Nun pares de m’arrolhar:
Crece l trigo i bota spiga,
Mas lhieba tiempo a medrar.

Se fálan de mi, talbeç
Algo faga de que fálen:
Nun falarien se, ua beç,
Falássen de l que eilhes bálen.

Fui-me a falar pa l Sagrado,
To l tiempo quedei a oubir:
Ciertas cousas só calhado
Hai modo de las dezir.

Fonso Roixo

L feno

Trabalho alredror de l feno (pintura de Bruegel)

Streportando Feno (pintura de Rosário Andrade)

Diç l dito que «la yerba stá no culo de Maio». La primabera bai agora na sue mais grande fuorça i la yerba crece por todos ls lhados, mesmo adonde nun habie de. Era delantre desta fuorça que arrebentaba an berde que tiu Chico Fonso, bezino de mius pais, dezie por esta altura de l anho, «quien me dira ser burro!».
Antre las dues pinturas puostas arriba, de Bruegel i de Rosário Andrade [ http://impressoeseintimidades.blogspot.com ], ban arrimado a quenhientos anhos, mais tiempo que l que bai antre l trabalho coletibo de l feno i l streporte solitário de la carroça cul burrico, assi a modo ua fin de fiesta de ls antigos trabalhos de l campo, que you inda fiç por muitos anhos. Dun lhado las ruodras de pneu de la carroça; de l outro ls forcones a ajudar a assegurar la carga, anquanto las béstias s'aporbéitan de tanta fartura; ne ls dous lhados l mesmo rastro al ombro de las figuras. Hai inda ls amarielhos de Bruegel i l berde de Rosário Andrade: un trabalho dua canseira sien fin que Bruegel zroba an burmeilho i amarielho; la lhebeza delgeira de Rosário Andrade, que quaije tenemos que agarrar l tiu que lhieba l burrico senó scapa-se para fuora de l quadro. Anque pareça que nun demudou, nien l feno ye l mesmo.
Hoije nun sou capaz de passar sien lhembrar dues cousas: ls gadanheiros que abaluában quien fazie l melhor baranho i, na fin de l die, se queixában de nun sentir ls renhones, çfeitos ne l bai i ben de la gadanha; la munha que, al meter l feno ne l palheiro, s'anfunisgaba por todos ls lhados i até parecie que passaba a circular nas benas, que a las bezes deixaba un cun un resfuolgo armano al de l anforcado ne l redadeiro segundo de bida.
Nien pinga de suidades, mas son pesadas las lhembrácias.

L lhion i ls buis


Habie quatro buis que fazírun ua jura d’amisade antre eilhes: comien siempre juntos todos quatro i ajudában-se uns als outros. Questumaba passar puli un lhion i bien le gustarie de lhebar un de ls buis pa l sou zayuno: El bien sabie que nun era capaç de bencir ls quatro buis juntos, mas solo un de cada beç. Bendo l lhion cumo ls buis stában resolbidos a mantener-se juntos, arranjou un modo de ls apartar: spalhou falas para que tubíran ambeija i çcunfiáran uns de ls outros. L’eideia de l lhion batiu cierta i deilhi a pouco tiempo ls buis yá se habien anrabiado i çcunfiában uns de ls outros. I ende l lhion fui-los comendo a un de cada beç.

Porqui se bei que l’ounion faç la fuorça i la debison faç la fraqueza; a quien nun mos quier bien nun hai que le dar oubidos, nien del debemos de recebir cunseilhos.

(Fábula de Eisopo, amanhada)