quarta-feira, 26 de março de 2008
L home i la queluobra
Assomadeiro 22
De borçudos, ls gromos fúrun arredundando sues pieles, tan sticadas que mal s’aguántan neilhas. Mais uns dies, ls arrebentos chamaran la primabera, que siempre la natureza bota sous foguetes al ampeçar la fiesta.
terça-feira, 25 de março de 2008
Paisaige 23
sábado, 22 de março de 2008
Ua stranha felcidade
Naide sabe l que ye, mas agarra-mos cumo un prefume quando stá acerca: uas bezes rima cumo l passo cierto dun eisército, l matraqueio dua máquina, un coraçon que bate, un resfuolgo; outras çpindura-se an carreiras de palabras cumo ls panes s’arráman puls sucos, dreitos i a la par debélgan cul aire; hai la que mos faç quelubrinas pula spina, ou solo mos pon l cuorpo a pensar an cousas que nunca mos poderien passar puloa cabeça; puode fazer nacer un sereno, ua rábia, un beiso, un suonho; uas bezes sconde-se i mal se deixa ber, mas sabemos que anda puli; a las bezes, talbeç siempre, ye ua música que sal de las pousas antre palabras i neilhas roda cumo nun quiço; tanta cousa i muitas mais de modo que nun admira que naide saba l que ye.
Hai quien diga que ls poetas fázen poesie, mas nun sei se esso ye bien assi: la poesie faç parte de las eisséncias i por esso anda por ende, nun se sabe bien por adonde, de modo que hai que l’agarrar, hai que la arrecolher assi cumo las abeilhas arrecuolhen l miel, cumo ls aires adonde ls retómbos bólan i lhieban ls segredos de las cousas. La poesie bibe nun outro mundo i solo de passaige ben pul nuosso: este nun ye un mundo poético i por esso la poesie acá nun ye natural, hai que daprender a coincé-la, sperar que passe i lhebá-la para casa: un mundo cun poesie nunca puode ser un mundo malo, anque eilha nun percise de la moral para nada.
Agora ambentórun-le un die a la poesie, que passa hoije l de 2008, i lhieban ls poetas a dezir poemas por ciertos sítios i todo esso ye assi mui cultural: son ls poetas oufeciales, que l nome ben ne l jornal, ls críticos dízen bien deilhes quaije al punto de ls ambentáren, i las eiditoras fázen muita porpaganda para que ls lhibros deilhes se béndan. I todo esso stá mui bien, que la poesie nun s’amporta i até le gústan essas cousas todas. Mas la poesie anda por muitos outros lhados, i hai muitos poetas que solo fúrun coincidos i ls sous poemas dezidos apuis de muortos, que la poesie ten ua cierta bergonha de se sponer assi pulas praças i juntouros, i tamien nun s’amporta muito cul tiempo an que le dan atençon, yá que an nada quier saber de l poeta i l mais de las bezes l dá ua felcidade stranha, cumo se le chupasse l ser al próprio poeta i percisasse de la bida del para bibir.
Tengo un amigo poeta, que ganha la bida a ancarreirar palabras: stá pa la poesie cumo l ancantador stá pa la serpiente. Un die ampeçou a screbir l que ambersaba i, al modo que íban lendo l que screbie, fui-le crecendo ua necidade tan grande de fazer bersos que solo se manten bibo para esso: ls bersos fúrun se le bolbendo sangre, chicha, resfuolgo i bida: quando un die se morrir lhieba la poesie cun el, que l ambersado nun passa de uossos, pieles, tendones i outras cousas assi a que l’alma nunca s’agarra: quien ls lir nun será capaç de alhá çcubrir la poesie. Son estes ls mius poetas preferidos.
Sendin, 21 de Márcio de 2008
quinta-feira, 20 de março de 2008
Tu stás eiqui
Stás eiqui cumigo a la selombra de l sol
scribo i oubo ciertos rugidos caseiros
i la lhuç entra-me houmildemente pula jinela
i duol-me un braço l sei que sou la pior calantriç de l que sou
Stás eiqui cumigo i sou ua perséncia a cada die
i todo l que fago ó sinto me biste a modo un pijame
que uso para ser tamien esto este bicho
de questumes manhas segredos defeitos quaijeque todos çfeitos
quando apuis na rue na bida profissional ó social solo sou un nome i sáben l que sei l
que fago ó anton sou you que cuido que l sáben
i sou amable scuolho cun cuidado ls géstios i scuolho las palabras
i sei que al fin puodo ser esso talbeç porque eiqui
sentado andrento de casa sou outra cousa
esta cousa que scribe i ten ua mancha na camisa i solo ten de fuora
la salida deste delor an aqueste braço que ambuolbe todo l que fago
bien antendido l que fago cun este braço
Stás eiqui cumigo i al redror son las paredes
i puodo passar de sala para sala a pensar noutra cousa
i dezir eiqui ye la sala de star eiqui ye l quarto eiqui ye la casa de banho
i ne l fondo scolher cada ua de las debisones
cunsante l que tengo a fazer
Stás eiqui cumigo i sei que solo sou este cuorpo castigado
passado pulas piernas de sala an sala. Sou solo estas salas estas paredes
esta fonda bergonha de l ser i nun ser solo l’ outra cousa
essa cousa que sou na strada adonde nun stou a la selombra de l sol
Stás eiqui i sinto-me anteiramente zamparado
delantre de ls dies. Que naide saba este miu nome
este miu berdadeiro nome apuis talbeç tapado noutro
nome anque ne l mesmo nome este nome
de tierra de delor de paredes este nome caseiro
Al fin fui esto nada mais do que esto
las outras cousas que fiç fiç-las para nun ser esto ó çfraçar esto
a que solamente nun chamo merda porque al nacer me ponírun outro nome que nó merda
i an prencípio l nome de cada cousa sirbe pa çtinguir uas cousas de las outras cousas
Stás eiqui cumigo i tengo pena acradita de ser solo esto
pena até mesmo de dezir que sou solo esto cumo se fura tamien outra cousa
ua cousa para alhá desto que nó esto
Stás eiqui cumigo deixa te star eiqui cumigo
ye de tues manos que sálen alguns destes rugidos caseiros
mas até ne ls géstios caseiros tu sós mais do que ls tous géstios caseiros
tu sós an cada géstio todos ls tous géstios
i neste sfergante you sei you sinto al cierto
l que quieren dezir ciertas palabras cumo la palabra paç
Deixa-te star eiqui i perdona que l tiempo te quede na cara an forma d’angúrrias
perdona pagares tan alto précio por star eiqui
perdona you dezir yá muitá pagas tan alto précio por star eiqui
cuntina ne ls géstios nun pares atenta quedar siempre eiqui
deixa serenamente smorecéren-se un por un ls dies
i you saber que eiqui stás de modo a poder dezir
sou esto ye berdade mas sei que tu stás eiqui
Ruy Belo
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Tu estás aqui
Estás aqui comigo à sombra do sol
escrevo e oiço certos ruídos domésticos
e a luz chega-me humildemente pela janela
e dói-me um braço o sei que sou o pior aspecto do que sou
Estás aqui comigo e sou sumamente quotidiano
e tudo o que faço ou sinto como que me veste de um pijama
que uso para ser também isto este bicho
de hábitos manias segredos defeitos quasetodos desfeitos
quando depois lá fora na vida profissional ou social só sou um nome e sabem o que sei o
que faço ou então sou eu que julgo que o sabem
e sou amável selecciono cuidadosamente os gestos e escolho as palavras
e sei que afinal posso ser isso talvez porque aqui
sentado dentro de casa sou outra coisa
esta coisa que escreve e tem uma nódoa na camisa e só tem de exterior
a manifestação desta dor neste braço que afecta tudo o que faço
bem entendido o que faço com este braço
Estás aqui comigo e à volta são as paredes
e posso passar de sala para sala a pensar noutra coisa
e dizer aqui é a sala de estar aqui é o quarto aqui é a casa de banho
e no fundo escolher cada uma das divisões
segundo o que tenho a fazer
Estás aqui comigo e sei que só sou este corpo castigado
passado nas pernas de sala em sala. Sou só estas salas estas paredes
esta profunda vergonha de o ser e não ser apenas a outra coisa
essa coisa que sou na estrada onde não estou à sombra do sol
Estás aqui e sinto-me absolutamente indefeso
diante dos dias. Que ninguém conheça este meu nome
este meu verdadeiro nome depois talvez encoberto noutro
nome embora no mesmo nome este nome
de terra de dor de paredes este nome doméstico
Afinal fui isto nada mais do que isto
as outras coisas que fiz fi-las para não ser isto ou dissimular isto
a que somente não chamo merda porque ao nascer me deram outro nome que não merda
e em princípio o nome de cada coisa serve para distinguir umas coisas das outras coisas
Estás aqui comigo e tenho pena acredita de ser só isto
pena até mesmo de dizer que sou só isto como se fosse também outra coisa
uma coisa para além disto que não isto
Estás aqui comigo deixa-te estar aqui comigo
é das tuas mãos que saem alguns destes ruídos domésticos
mas até nos teus gestos domésticos tu és mais que os teus gestos domésticos
tu és em cada gesto todos os teus gestos
e neste momento eu sei eu sinto ao certo
que significam certas palavras como a palavra paz
Deixa-te estar aqui perdoa que o tempo te fique na face na forma de rugas
perdoa pagares tão alto preço por estar aqui
perdoa eu revelar que há muito pagas tão alto preço por estar aqui
prossegue nos gestos não pares procura permanecer sempre presente
deixa docemente desvanecerem-se um por um os dias
e eu saber que aqui estás de maneira a poder dizer
sou isto é certo mas sei que tu estás aqui]
La rana i l bui
Ua beç un bui, mui grande i guapo, andaba a pacer nun cerrado. Al meio de l cerrado habie ua lhagona chena de ranas. Ua dessas ranas, que se staba siempre a agabar, apostou que era capaç de qyedar tan grande cumo l bui, se eilha quejisse. Para ganhar la aposta, la rana anchiu-se de comer a punto de la barriga quaije le arrebentar. Ende preguntou-le a las outras ranas:
- Yá sou tan grande cumo l bui?
- Nóóóóó, respundírun las outras ranas al mesmo tiempo que le daba la risa.
Ende la rana abriu la boca i fui-se anchindo de aire, dun modo que yá mal se cunseguir mantener de pies, de redonda que staba. I preguntou:
- Yá sou tan grande cumo l bui?
- Nóóóóó, respundírun las outras ranas a la par.
La rana anchiu-se inda mais de aire, tanto que ls uolhos inda mais le salien de la cabeça i tubo que s’agarrar a uas yerbas para nun se zanquelibrar.
- I agora, tornou a preguntar, yá sou tan grande cumo l bui?
- Nóóóóó, tornórun-le a respunder las outras ranas.
La rana, yá zacracionada i ciega de rábia, anchiu-se inda mais de aire, mas yá nun le cunseguiu tornar a fazer la pregunta a las outras ranas, que, quando iba a abrir la boca, dou un stouro que se spartiçou toda.
Todo mundo se fui ...
Todo mundo se fui yá na pracica, toca-mos
a nós la beç agora: quando oubimos pousas,
campanas-quelobrinas, preguntamos quien
será que se fui?, cumo datrás quando alguien
a salto pa la Fráncia s’iba. De salidas
(ç)feita esta tierra siempre fui. Tenemos que
deixar campo a quien benga. Mas nun çcánsan ls uolhos
na carreira agarrados de ls puiales sien
un germo. Uns aparécen por ende a las bezes
cumo quien a cagar ben até cá: i grácias
que até las rues ressónan i s’adóndian ls uolhos,
gana de amerosar pisagadas. Por donde
benírun, outra beç se ban: siempre l siléncio,
i assi mos zafazemos de l mundo. Cidade
gusta d’aldés cun arbles, froles, rius i monte,
bichos, mas giente só que bonde i pouca seia.
[cachico de Sfergantes dua zeipopeia, 2007]
quarta-feira, 19 de março de 2008
L lhobo i la garça
Un lhobo staba mesmo a acabar de comer l que caçara i, nesto, quedou cun un uosso antresgantado na guola. Staba-se quaije a afogar quando se lhembrou de le pedir a un garça que l ajudasse, yá que era mesmo al modo: podie meter la sue cabeça na de l lhobo i apuis sacá-le l uosso cul bico fino i lhargo. La garça quedou mui çcunfiada cul pedido de l lhobo, mas este pormetiu-le ua buona paga se l ajudasse, de modo que aceitou l peligro de meter la sue cabeça na boca de l lhobo. L uosso até que fui fácele de sacar, i la garça alhá quedou a spera de la perpinha que l lhobo le habie pormetido. Mas l lhobo arregalou-le ls dientes i dixo-le:
- Se cuidas que te bou a dar algo pul que me faziste, stás mui anganhada. Se pensares bien, yá recebiste la tue paga: nun te deixei sacar la cabeça de la mie boca sien te fazer nanhun mal?
Porqui se bei que ye melhor pensar antes de oufrecer ls nuossos serbícios a quien nun tubir buonas antençones.
Paisaige 22
terça-feira, 18 de março de 2008
Choro por Ignacio Sánchez Mejías (2) - L sangre arramado
Diç le a la lhuna que benga,
que nun quiero ber l sangre
de Einácio anriba l’arena.
Que nun quiero bé-lo!
La lhuna de par an par,
cabalho de nubres quietas,
i praça cinza de l suonho
cun salgueiras nas barreiras.
Que nun quiero bé lo!
Que mie lhembrança se queima
Ide a abisar ls jazmines
cun sue brancura pequeinha!
Que nun quiero bé lo!
La baca de l bielho mundo
passaba sue triste lhéngua
subre un çufino de sangres
arramados pula arena,
i los touros de Guisando,
quaije muorte I quaije piedra,
bramórun cumo dous seclos
fartos de pisar la tierra.
Nó.
Que nun quiero bé lo!
Las scaleiras chube Einácio
toda sue muorte a las cuostas.
Buscaba la purmanhana,
la purmanhana nun era.
Busca sou perfil seguro,
I l suonho l zourienta.
Busca sou fermoso cuorpo
I ancuntrou sou sangre abierto.
Nun me dígades que l beia!
Nun quiero sentir l churro
cada beç cun menos fuorça;
l churro esse que alhumbra
las barreiras i s’ambolca
anriba la pana i l cuiro
daquel juntouro de sede.
Quien me bózia que m’assome?
Nun me dígades que l beia!
Nun se cerrórun sous uolhos
quando biu ls cuornos cerca,
inda assi las mais terribles
lhebantórun la cabeça.
I houbo nas ganaderies
aire de bozes secretas
cun bózios a buis celhestres
maiorales d’andeble niebla.
Nun houbo príncepe an Sebilha
que acumpará se le puoda
nin spada cumo sue spada
nin coraçon tan deberas.
Tal cumo un riu de lhiones
sue marabelhosa fuorça,
i cumo un peito de mármele
sue amostrada prudença.
Aire de Roma Andaluza
le douraba la cabeça
donde sue risa era un nardo
de sal i d’anteligença.
Grande toureiro na praça!
Que bun serrano na sierra!
Que brando culas spigas!
Que duro culas sporas!
Que suable cul ourbalho!
Que relhamposo na feira!
Que tremendo culas últimas
sues bandarilhas de trebas.
Yá drume agora sin fin.
Yá ls musgos I yá la yerba
ábren cun dedos seguros
la frol de sue calabeira.
L sangre del ben cantando:
cantando por regadas i cerrados
arrebalando an cuornos atrecidos,
ambelgando sin alma na nubrina,
tropeçando an miles de caçcanhetes,
cumo ua lharga, scura, triste lhéngua,
pa formar ua poça d’agonia
acerca l Guadalquibir de las streilhas.
Á branco muro de Spanha!
Á negro touro de pena!
Á sangre duro de Einácio!
Á reixenol de sues benas!
Nó.
Que nun quiero bé lo!
Que nun cálece adonde caba,
que nun hai andorinas que l béban,
nun hai carambina de lhuç que la sfrie,
nun hai moda nin delúbio d’açucenas,
nun hai cristal que l acubra de prata.
Nó.
You nun quiero bé lo!
Frederico García Llorca
Traduçon de Fracisco Niebro
[an castelhano:
La sangre derramada
Que no quiero verla!
Dile a la luna que venga,
que no quiero ver la sangre
de Ignacio sobre la arena.
Que no quiero verla!
La luna de par en par,
caballo de nubes quietas,
y la plaza gris del sueño
con sauces en las barreras.
Que no quiero verla!
Que mi recuerdo se quema.
Avisad a los jazmines
con su blancura pequeña!
Que no quiero verla!
La vaca del viejo mundo
pasaba sue triste lengua
sobre un hocico de sangres
derramadas en la arena,
y los toros de Guisando,
casi muerte i casi piedra,
mugieron como dos siglos
hartos de pisar la tierra.
No.
Que no quiero verla!
Por las gradas sube Ignacio
con toda sue muerta a cuestas.
Buscaba el amanecer,
y el amanecer no era.
Busca su perfil seguro,
y el sueño lo desorienta.
Buscaba su hermoso cuerpo
y encontró su sangre abierta.
No me digáis que la vea!
No quiero sentir el chorro
cada vez con menos fuerza;
ese chorro que ilumina
los tendidos y se vuelca
sobre la pana y el cuero
de muchedumbre sedienta.
Quién me grita que me asome?
No me digáis que la vea!
No se cerraron sus ojos
quando vio los cuernos cerca,
pero las madres terribles
levantaron la cabeza.
Y a través de las ganaderías
hubo un aire de voces secretas
que gritaban a toros celestes
mayorales de pálida niebla.
No hubo príncipe en Sevilla
que comparársele pueda
ni espada como su espada
ni coraçón tan de veras.
Como un río de leones
su maravillosa fuerza,
y como un torso de mármol
su dibujada prudencia.
Aire de Roma Andaluza
le doraba la cabeza
donde su risa era un nardo
de sal y de inteligencia
Qué gran torero en la plaza!
Qué buen serrano en la sierra!
Qué blando con las espigas!
Qué duro con las espuelas!
Qué tierno con el rocío!
Qué deslumbrante en la feria!
Que tremendo con las últimas
banderillas de tiniebla!
Pero ya duerme sin fin.
Ya los musgos i la yerba
abren con dedos seguros
la flor de su calavera.
Y su sangre ya viene cantando:
cantando por marismas y praderas,
resbalando por cuernos ateridos,
vacilando sin alma por la niebla,
tropezando con miles de pezuñas,
como una larga, oscura, triste lengua,
para formar un charco de agonía
junto al Guadalquivir de las estrellas.
Oh baanco muro de España!
Oh negro toro de pena!
Oh sangre dura de Ignacio!
Oh ruiseñor de sus venas!
No.
Que no quiero verla!
Que no hai cáliz que la contenga,
que no hai golondrinas que se la beban,
no hai escarcha de luz que la enfríe,
no hay canto ni diluvio de azucenas,
no hai cristal que la cubra de plata.
No.
Yo no quiero verla!]
Odas de Ricardo Reis (046)
Nun çfruita quien mente çfruita. Melhor, sabendo,
Ser nada, que nun sabendo:
Nada andrento de nada.
Se nun houbir na mi poder que binça
Las Parcas trés i las grandes cousas de l feturo,
Yá me déian ls diuses l poder de sabé-lo;
I la beleza, ancriable por miu çtino,
You goze sterna i dada, repetida
An mius passibos uolhos,
Lhagos que la muorte seca.
Fernando Pessoa [Odes, de Ricardo Reis]
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Melhor destino que o de conhecer-se
Não frui quem mente frui. Antes, sabendo,
Ser nada, que ignorando:
Nada dentro de nada.
Se não houver em mim poder que vença
As Parcas três e as moles do futuro,
Já me dêem os deuses o poder de sabê-lo;
E a beleza, incriável por meu sestro,
Eu goze externa e dada, repetida
Em meus passivos olhos,
Lagos que a morte seca.]
L lhobo i la garça
Un lhobo staba mesmo a acabar de comer l que caçara i, nesto, quedou cun un uosso antresgantado na guola. Staba-se quaije a afogar quando se lhembrou de le pedir a un garça que l ajudasse, yá que era mesmo al modo: podie meter la sue cabeça na de l lhobo i apuis sacá-le l uosso cul bico fino i lhargo. La garça quedou mui çcunfiada cul pedido de l lhobo, mas este pormetiu-le ua buona paga se l ajudasse, de modo que aceitou l peligro de meter la sue cabeça na boca de l lhobo. L uosso até que fui fácele de sacar, i la garça alhá quedou a spera de la perpinha que l lhobo le habie pormetido. Mas l lhobo arregalou-le ls dientes i dixo-le:
- Se cuidas que te bou a dar algo pul que me faziste, stás mui anganhada. Se pensares bien, yá recebiste la tue paga: nun te deixei sacar la cabeça de la mie boca sien te fazer nanhun mal?
Porqui se bei que ye melhor pensar antes de oufrecer ls nuossos serbícios a quien nun tubir buonas antençones.
Paisaige 21
segunda-feira, 17 de março de 2008
Assomadeiro 21
Dezírun-le, por cientos d'anhos, que nun sabien falar i tenien fala charra cumo quien sembra brugos nas raízes de l sonido de la fala: puoden tardar anhos a medrar, mas acában por matar se naide le atalhar l racrac de l robiduro a bruar.
L lhobo i l perro
Ua beç, iba un lhobo por camino i, a cierta altura, dou de caras cun un perro. Anton dixo-le l lhobo al perro:
- Que ambeija tenho de ti, á perro, siempre tan gordo, l cachaço fuorte i l pelo relhamposo, anquanto you stou siempre seco i cheno de friu.
L pero respundiu-le al lhobo:
- Se tu faziras cumo you, tamien angordadries: stou nua casa adonde me quieren muito, dan-me a comer, trátan-me bien i, an pagas, you solo tengo de tener l sentido de lhadrar quando sinta ls lhadrones pula nuite. Se quejires, bem cumigo i recebirás l mesmo que you.
L lhobo aceitou l cumbite de l perro i alhá se fúrun ls dous. A cierta altura de la cumbersa que íban tenendo pul camino, l lhobo preguntou-le al perro:
- Que ye esso que tenes ende ne l cachaço, á perro, que stá todo çfolhado?
- Para que nun muorda ls que éntran na casa, prénden-me de die cun ua cuorda, respundiu-le l perro. Apuis, a la nuite, sóltan-me i a la purmanhana tórnan-me outra beç a prender.
- Nun quiero la tue fartura, respundiu-le l lhobo. Mais quiero trabalhar, passar mal i ayunar, mas cuntinar a ser lhibre.
Un triste antierro
[Nun me gusta la traduçon de l títalo, mas nun fui capaç de melhor, por anquanto]
Parai ls reloijos, zlhigai l telifone,
Botai-le un uosso al perro que nun lhadre,
Calhai ls pianos i a bombo an pousas
Traiei l caixon, béngan ls que stan de lhuito.
Bólen abiones a gemer pul cielo
Screbinhando la mensaige El Morriu-se
Ponei lhaços de lhuito a las palombas
Calce l sinaleiro lhubas negras d’algodon.
El era miu Norte, Sul, Este i Oueste,
Sumana de trabalho i die de çcanso,
Miu meidie, meia nuite, fala, i canto,
Cuidei l amor eiterno: i anganhei-me.
Naide quier streilhas agora, apagai-las,
Arrecadai la lhuna i zmuntai l sol,
Çpejai l ouceano i barrei las florestas
Porque yá nada sirbe para nada.
Traduçon de Fracisco Niebro
[an anglés
Prevent the dog from barking with a juicy bone,
Silence the pianos and with muffled drum
Bring out the coffin, let the mourners come.
Let aeroplanes circle moaning overhead
Scribbling on the sky the message He is Dead.
Put crepe bows round the white necks of the public doves,
Let the traffic policemen wear black cotton gloves.
He was my North, my South, my East and West,
My working week and my Sunday rest,
My noon, my midnight, my talk, my song;
I thought that love would last forever: I was wrong.
The stars are not wanted now; put out every one,
Pack up the moon and dismantle the sun,
Pour away the ocean and sweep up the woods
For nothing now can ever come to any good.]
domingo, 16 de março de 2008
Assomadeiro 20
Nunca lhuitórun pula lhéngua, fálan-la i pronto: assi cumo cómen i áman i respíran. Fui siempre assi. Nunca chegórun a ler ls lhibros que fálan deilhes i de la sue lhéngua: se nunca naide le falou neilhes, cumo l podien saber? Por esso nunca se assomórun a la lhéngua, cumo se falá-la nun bundara. Lhibros que fálan de la lhéngua nien sequiera s’arríman a l’eisséncia deilha: son cumo perros que la guárdan ou le lhádran, mas nun l'aníman nien la tuolhen, inda que le faga bien la cumpanha. A la fala s’agárran l ceçar i l resfuolgo por adonde s’acarrapítan ls muitos sentidos de cada palabra: dun lhado l sereno silenço quelorido de l frajon, de l outro l frajoneiro que chube la rodriga até s’assomar als lhemites de la carapota.
sexta-feira, 14 de março de 2008
Modas de l'alma - Nuite Scura
cun ánsias an amores anflamada,
á ditosa bintura!
sali sien ser mirada,
stando yá la mie casa assossegada.
A las scuras, segura
pula secreta scalada, çfraçada,
á ditosa bintura!
a las scuras, tapada,
stando yá la mie casa assossegada.
Nessa nuite ditosa
an segredo, que naide assi me bie,
nien you miraba an cousa
sien outra lhuç nien guia
afuora la que an coraçon ardie.
Aquesta me guiaba
mais cierto que la lhuç fuorte a meidie,
adonde me speraba,
quien you mui bien sabie,
an sítio donde naide aparecie.
Á nuite, que guieste,
á nuite, amable mais que l’alborada:
á nuite que ajunteste
amado cun amada,
amada an sou Amado streformada!
An miu peito frolido,
que anteiro para el solo se guardaba,
alhi quedou drumido
i you l regalaba
i l abano de cedros aire ldaba.
L aire d’ameia amena,
quando you ls sous pelos le spargie,
cun sue mano serena
ne l cachaço ferie,
i todos mius sentidos suspendie.
Quedei-me, i até squeci-me,
i ancostei l rostro ne l Amado:
acabou todo, i bi-me,
deixando miu cuidado
d’açucenes al meio abandonado.
San Juan de la Cruç
Traduçon de Fracisco Niebro
[an castelhano:
Canciones del alma - Noche Oscura
En una noche escura
con ansias en amores inflamada,
¡oh dichosa ventura!,
salí sin ser notada,
estando ya mi casa sosegada.
A oscuras, y segura
por la secreta escala, disfraçada,
¡oh dichosa ventura!,
a oscuras, y en celada,
estando ya mi casa sosegada.
En la noche dichosa
en secreto, que nadie me veía,
ni yo mirava cosa
sin otra luz y guía
sino la que en el corazón ardía.
Aquésta me guiaba
más cierto que la luz del mediodía,
adonde me esperaba
quien yo bien me sabía,
en parte donde nadie parecía.
¡Oh noche, que guiaste;
oh noche, amable más que la alborada:
oh noche, que juntaste
amado con amada,
amada en el Amado transformada!
En mi pecho florido,
que entero para él solo se guardaba,
allí quedó dormido,
y yo le regalaba,
y el ventalle de cedros aire daba.
El aire de el almena,
cuando yo sus cabellos esparcía,
con su mano serena
en mi cuello hería,
y todos mis sentidos suspendía.
Quedéme, y olvidéme,
el rostro recliné sobre el Amado:
cesó todo, y dejéme,
dejando mi cuidado
entre las azucenas olvidado.]
L'águila i ls galhos
Dous galhos stában a renher por bias de las pitas. Al fin, un benciu i acabou por oubrigar l outro a í-se ambora. L bencido alhá se fui mui peneroso para un matorral, scundendo-se alhá. Al alrobés, l ganhador, todo cheno de proua, chubiu-se a un fincon i ampeçou a cantar mui alto. Nesto, bieno ua águila que l caçou. Zdende, l galho que habie perdido la lhuita quedou cul polheiro todo solo para el.
Porqui se bei que a quien se agaba de ls sous própios éisitos nun tarda a aparecer quien se ls roube.
Assomadeiro 19
Tira te desta bida, nun la arrastres cuntigo, nun te arrastres cun eilha, nun te arrastres neila. La lhadeira atira se acontra l Douro i zminui l anglo de la bista até s'aguçar an frisgo, i l'outra bida, amentada cumo buona, nun se deixa anfrisgar: ye qualquiera bida outra, todas las bidas menos esta. Esto ye un sgárrio, nun te angrudes nel, tira te desta bida: por adondequiera que la mires yá l'alma se le fui, quedórun solo calhos, uolhos, çamarro molido, miedos, sachos, munha que t'ambrulha i afoga ls dies. L cabeço al loinje relhumbra la calabeira dun matorral de nada: solo al loinge se bei esse nada, mas stá eiqui an pie i circa mos, i derrite mos, i chube mos até al miolho i todo apuis se çfaç an nada, até nós - nun bés que naide mos bei? Se naide mos bei ye porque nun eisistimos: bai te i acha un modo d'eisistires. Un die, tamien you me hei de ir, ye tan grande l mundo! Bien m'assomo mas nun beio adonde nin cumo nin cun quien: mira la sede cumo mos creciu, i l riu tan loinge. Apuis calhou-se, que solo silenço puode serbir de música a bidas cumo paisaiges inda por ambentar.
quinta-feira, 13 de março de 2008
Odas de Ricardo Reis (045)
Porque me negas l que te nun pido.
Tiempo hai para negares
Apuis d’haberes dado.
Frol, séias-me frol! Se t’apanhar garunhas
La mano de l’anfeliç sfinge, tu eiterna
Selombra andarás por ende sin sentido,
Buscando l que nun deste.
Fernando Pessoa [Odes de Ricardo Reis]
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
A flor que és, não a que dás, eu quero.
Porque me negas o que te não peço.
Tempo há para negares
Depois de teres dado.
Flor, sê-me flor! Se te colher avaro
A mão da infausta esfinge, tu perene
Sombra errarás absurda,
Buscando o que não deste.
L'águila i la frecha
Staba ua águila sentada nun piquete a spera de passáren las lhiebres. Nesto, biu-la un caçador i lhougo le atirou cun ua frecha que le atrabessou l cuorpo. L’águila al ber que la frecha era feita de prumas dua águila, dixo:
- Ye bien triste acabar ls mius dies por bias de las mies própias prumas!
Porqui se bei que l nuosso delor ye bien mais fondo quando mos bíncen culas nuossas própias armas.
Paisaige 20
De uitenta i quantro anhos screbiu Cícero l sou lhibro De la Belheç, el mesmo l diç. Bai-se ancarreirando pulas palabras, quelobreiras pa se zbiáren de l delores i de ls calhos de l tiempo, assi nun çcutimiento sereno cumo quien bai de camino, dun modo que nun chega a parte nanhue. Por esso, diç que fui la scrita desse lhibro que le arrincou todos ls zgustos de la belheç, i inda porriba se la fizo doce i alegre: era esse Cícero tan grande scritor cumo mintiroso. La scrita dun lhibro nun le trai la felcidade a naide nin arrinca zgustos, cuido que muito menos a un bielho: la felcidade - ó l que fur - mais passa pa l lhibro do que sal del. Stou-lo mesmo a ber, al Cícero, a spurmentar las doutrinas de ls stoicos, mais ne l papiro ou pergamino que na vila. Por mi, farto-me de screbir subre la belheç anquanto nun fur mui bielho: ende, se para alhá bencir, tenerei de la bibir, i talbeç seia melhor gastar ls botones de l cumputador cun outros dedos i a ancasar outras casas.
quarta-feira, 12 de março de 2008
Medir l sufrimiento
Regimiento (de l'Anquesiçon) de D. Francisco de Castro (1640), Lhibro I, Títalo XX, 3.
Assomadeiro 18
De la mie lhéngua béien-se las faias,
l Douro stoura neilha ls sous cachones;
de la mie lhéngua nácen ls picones,
la prainada afergolha-se an sues staias;
cheira la mie lhéngua a ceçon i tierra,
l tiempo neilha fizo sous nieiros;
sabe la mie lhéngua a auga i rigueiros,
ls miedos ban-se deilha pa la sierra;
chube-se la mie lhéngua ne l cunceilho,
angúrrias de saber scuorren salagres;
sona-se la mie lhéngua an squilas grabes,
arrolhos de spertar i ber-se al speilho:
la mie lhéngua bolbiu-se ne l miu mundo,
fame de cielo, amor, delor perfundo.
Fracisco Niebro (2001)
A cada die me assomo de modo defrente a las mies lhénguas i a cada die beio cousas nuobas, outras. Se Virgílio Ferreira dezisse que bie siempre l mar, esso serie mintira, que la lhéngua pertuesa ye mais rica: sei-lo, que tamien ye lhéngua mie. A las bezes, assomo-me a la mirandesa i mete-me grima: dá para un poço sien fondo, atenegrado cun palabras de zaspero, paisaige branca de nadas, buraco negro que an sou remolino todo angulhe. De ls calafrius i tembraduros, nunca chego a saber se ye suonho ou ye berdade. Assi i todo, desta mie lhéngua bei-se ua fin de mundo, mesmo de l punto adonde un mundo nace, talbeç l mesmo, talbeç outro.
terça-feira, 11 de março de 2008
Salmos (018-2)
Tu lhibras l pobo agoniado
i houmildas ls de uolhos altibos.
Tu aguantas acesa la mie candeia,
tu, Senhor miu Dius, alhumbras la mie scuridon.
Cuntigo cunsigo arremeter contra un eisército,
cul miu Dius saltarei muralhas.
Ls caminos de Dius son purfeitos,
la palabra de l Senhor stá curtida pul fuogo,
ye scudo para todos ls que nel cunfían.
Quien ye Dius, a nun ser l Senhor?
Quien ye ua peinha, a nun ser l nuosso Dius?
Ye Dius que me circa de fuorça,
i apraina l miu camino.
El torna ls pius hables cumo ls de las corças,
i lhieba-me pa las alturas.
El ansina mies manos a guerrear
i ls mius braços a drobar l arco de bronze.
Tu deste-me l tou scudo de tue salbaçon,
tue mano dreita amparou-me,
i tue bundade angrandeciu-me.
Torneste ls miu passos mais lhargos,
para que ls mius tornozielhos nun díran an fraqueza.
Fui atrás de ls mius einemigos i agarrei-los,
nun bolbi para trás sien haber dado cunta deilhes.
Atrabessei-los i nunca mais fúrun capazes de se alhebantar
caírun ambaixo de ls mius pies.
Tu anchiste-me de fuorças pa l cumbate,
boteste abaixo, delantre de mi, ls que contra mi se bolbírun.
I apersenteste-me de cuostas ls mius einemigos
i you çfiç ls que me querien mal.
Boziórun por ajuda, mas naide le baliu,
chamórun l Senhor mas el nun le respundiu.
Ende straçalhei-los cumo puolo al aire,
zupiei-los cumo la lhama de ls caminos.
Lhibreste-me de las reinhas de l pobo,
poniste-me por xefe de las naçones,
i pobos çcoincedidos me prestórun bacalaige.
Mas apenas oubírun mie boç, lhougo me oubedecírun,
i stranhos fazírun de cuonta que se m'assujeitában.
Mas ls stranhos dórun parte de fraco,
i salírun a tembrar de sous lhapos.
Biba l Senhor, bendido seia l miu portetor!
i lhoubado seia l Dius de mie salbaçon!
Este ye l Dius que m'assegurou l'anteira bingança
i assujeitou ls pobos al miu poder,
lhibrou-me de ls mius einemigos,
alhebantou-me arriba de ls que me quieren mal,
i lhibrou-me de l home brabo.
Por esso, Senhor, te lhoubarei antre ls pobos,
i cantarei salmos al tou nome.
Dius dá grandes biitórias al sou rei,
i usa de bundade cul sou Oungido,
cun Dabide i cun sue semiente para siempre.
Paisaige 19
Anquanto la prainada arde ne ls panes de júlio, eilha fizo-se puntico tan negro que solo abeilha an mar de miel, sin ua ala d'aire a refrescar las paixarinas que derríten ls raios de sol an bailarinas de fuogo; l saiote burmeilho de burel ye agora ua menina de l uolho, talbeç peinha yá que nin airaçada l bulhe; l lhienço, siempre frolido an lhaço a poner alas na miolheira, quedou dua cabeça que ls anhos de biubeç lhebórun para sítio nanhun; nun se oube l rracrrac de la fouce, que todo queda mui loinge, nin al retroilho le dan pena modas arrastradas. Nun se bei un germo na prainada, nin peinha, arble, béstia ou até cantar de páixaro, nin ua nubre, ua selombra, un bulhir d'aire: amarelhou-se l mundo anteiro, menos aquel puntico negro que sues penas sega i pan, anquanto la soledade crece até nun caber mais naide, anquanto la fuorça crece até nun haber mais nada, até que ls miedos se grímen.
La redadeira casa
tan sola cumo la redadeira casa de l mundo.
La strada, que la pequeinha aldé nun deten,
alharga-se debagarico pula nuita afuora.
La pequeinha aldé ye solo ua passaige,
Chena de miedos i persentimientos, antre dues prainadas,
Camino al lhargo de las casas, an beç de punton.
I ls que se ban de l’aldé bagamúndan lhargamente,
I muitos muorren-se talbeç pul camino.
Rainer Maria Rilka, O Livro de Horas. II – O livro da Pereginação (1901)
Traduçon para mirandés de Fracisco Niebro, cun assento na traduçon de l alman para pertués feita por Paulo de Quintela [Rainer Maria Rilke, Poemas. As Elegias de Duíno. Sonetos a Orfeu, Asa, p. 103]
La jura
«Pessonas que han de fazer juramiento i an que forma
Regimiento (de l'Anquesiçon) de D. Francisco de Castro (1640), Lhibro I, Títalo IV, 12.
Assomadeiro 17
Ye un lhibro assomadeiro a que nunca le rejisto: a ciertas paisaiges nun le bóndan ls uolhos, hai que las çfolhar, perdé-se un neilhas, até que la çamarra mos tape ls calafrius, uas bezes de spanto, outras de zanganho.
segunda-feira, 10 de março de 2008
Eidital de la Fé i Abiso Giral 2
«Eidital de la Fé i Abiso Giral de que se fala ne l Lhibro I, Títalo IV, 11
(cuntinaçon)
Dezindo que l home nun ten lhibardade para lhibremente oubrar ou deixar oubrar bien ou mal.
Dezindo que la fé sin obras bonda pa la salbaçon de l'alma i que nanhun crestiano batizado i que tenga fé puode ser cundanado.
Dezindo que nun hai mais do que nacer i morrer.
Negando habéren de ser benerados ls santos i agarrados por nuossos antercedores delantre de Dius.
Negando la beneraçon i rebréncia a las relicas de ls santos.
Falando mal de ls botos, ordes relegiosas i cerimónias aprobadas pula Santa Madre Eigreija.
Negando al Sumo Puntífece superioridade subre ls outros bispos i l poder de dar andulgenças i a eilhas eificácia de aporbeitáren a las almas.
Negando l'oubrigaçon de ls ayunos ne ls tiempos mandados pula Eigreija.
Dezindo nun séren pecados mortales la ousura [ls juros mui altos] ou la fornicaçon simpres.
Falando mal de la pureza de la Birge Santíssema Nuossa Senhora, nun acraditando que fui birge antes de parir, anquanto pariu i apuis de parir.
Se sáben ou oubírun que algue pessona tenga ou leia outros lhibros bedados, anque cul prestesto de licéncias que háian alcançado para esso, por todas stáren rebogadas por Sue Santidade até l 7 de Júnio de 1633.
Se sáben ou oubírun que algun cunfessor sicular ou rigular, de qualquiera denidade, orde, cundiçon i balor que seia, haia cometido, pedido ou de qualquiera maneira porbocado, para el ou para outra pessona, a atos eilícitos i zounestos, tanto homes cumo mulhieres, ne l ato de cunfisson sacramental, antes ou apuis del lhougo a seguir, ou por oucasion ou prestesto de oubir an cunfisson, inda que essa cunfisson nun se faga, ou, fuora de la cunfisson, ne l cunfessionairo ou lhugar própio para oubir an cunfisson ou outro qualquiera scolhido para esse eifeito, fazendo de cuonta que óuben de cunfisson.
Se sáben ou oubírun que algue pessona penitenciada pul Santo Oufício por culpas que nel haba cunfessado dezisse apuis que cunfessara falsamente l que nun habie cometido, ou çcubrira l segredo de l que passara na Anquesiçon, ou falasse mal de las retas práticas de l santo Oufício.
Todas i cada ua dessas cousas que soubíren, por qualquiera maneira, que séian cometidas até agora ou deiqui palantre l beniran a denunciar na Mesa de l Santo Oufício, por el ou por meio de outra pessona. I ne ls lhugares adonde houbir comissário de l Santo Oufício, denunciaran delantre del i adonde l nun houbir, cada un a sou cunfessor, i este, andrento de l mesmo termo, será oubrigado a fazer saber al santo Oufício. I passados ls ditos trinta dies, nun benindo a denunciar l que soubíren (l que Dius nun premita), por estes persentes scritos ponemos an sues pesonas, de que ls nomes i sobrenomes aqui tenemos por çclarados, squemunhon maior i ls tenemos por requeridos para ls mais procedimientos que contra eilhes mandamos fazer, cunsante a la Bulda de la Santa Anquesiçon, para alhá de quedáren sujeitos a la rábia de l ounipotente Dius i de ls bienabinturados S. Pedro i S. Paulo, príncepe de ls apóstelos. I cun amanaça de la mesma pena, madamos que nanhue pessona se atente a ampedir ou acunselhar que nun denuncíen, amanaçando, subornando ou fazendo algun mal als que quejíren denunciar ou houbíren denunciado.
I assi denunciaran se sáben de algue pessona ou pessonas que tubíren cometido l nefando i abominable pecado de sodomie.
I cula mesma outoridade apostólica mandamos, cun pena de squemunhon maior i de cinquenta cruzados aplicados pa las çpesas de l Santo Oufício, a todos ls priores, bigairos, reitores, curas i mais pessonas eiclesiásticas a quien esta nuossa carta fur apersentada que, ne l die i hora que le fúren marcados, la léian ou fágan ler an sues eigreijas, an boç alta i que se antenda bien, para que seia coincida de todos i nun haba quien puoda dezir que nun la conhece.
Dada an .... ne l Santo Oufício, cula nuossa seinha i selo, als... dies de l més de ...
Regimiento (de l'Anquesiçon) de D. Francisco de Castro (1640), Lhibro I, Títalo IV, 11. [Aneixo]
Paisaige 18
L sol çfaç-se an risadas a chamar giente pa la rue. Chubiu la meia manhana an sues mulatas, cada passo cumo s'arrastrara l mundo. Quando yá nun podir salir poderá solo manginar berdes i sonidos. Apuis dues horas de puial oubiu las purmeiras palabras, delgeiras cumo centeilhas. Custou-le a respunder, ls beiços colados cul grude de ls silenços lhargos. Até las palabras s'apágan quando un deilhas se zafaç, que silenços lhargos le ban comendo ls sonidos. Fui-le quedando rombo l oubido, mas inda adebina ls passos na calçada, lhebes cumo un airico, purmeiro, bruído de riu an márcio, apuis, aquel ambolber de suolas na piedra cul roçar de l panho calça contra calça - era ende que çtinguie home de mulhier. Las mulhieres çtinguien-se bien, an sous passos cúrtios, mais acerca ls ninos, oupidos an tacones, mais acerca ls montes. Al punto a que chegara nun podie pedir mais, mas l que el querie mesmo pedir era menos anhos. Staba assi na raia de la soledade, que l mundo inda le chegaba pula rue. Sabie que podie sperar, de tiempos a tiempos, l relampo duns passos, rue abaixo, rue arriba: era outra beç moço a aguçar ls uolhos antre rateira i páixaro.
domingo, 9 de março de 2008
Eidital de la Fé i Abiso Giral 1
«Quando se lerá l Édito de la Grácia, Abiso Giral i l mandado de sue Majistade
Acabado l sermon, se publicará l Édito de la Grácia, por un clérigo, an alta boç i que se antenda, i ne l mesmo Édito eirá çclarado por quanto tiempo la grácia se dá, l que l besitador assinará, cunsante la grandura de l lhugar, mas nunca passará de trinta dies. Apuis de l Édito de la Grácia, lerá-se l mandado de sue Majistade que por el ha por bien de perdonar ls bienes als que andrento de l dito tiempo cunfessórun sues culpas i, al fin, se lerá l Abiso Giral»
Regimiento (de l'Anquesiçon) de D. Francisco de Castro (1640), Lhibro I, Títalo IV, 11.
«Eidital de la Fé i Abiso Giral de que se fala ne l Lhibro I, Títalo IV, 11
Que algun crestiano apuis de batizado bai atrás ou haba ido atrás an algun tiempo de la maldita seita de Mafamede, ouserbando algun de ls preceitos de l sou Alcoran.
Que tenga ou haba tubido por buona la seita de Lutero, Calbino ou de algun outro heireije de ls antigos i modernos cundanados pula Santa Sé Apostólica.
Negando ou dubidando star rial i berdadeiramente l cuorpo de Nuosso Senhor Jasus Cristo ne l Santíssemo Sacramiento de la Oucarestie i deber de ser benerado cula mesma adoraçon que le ye debida a Dius.
Negando ou dubidando haber Paraíso pa ls buonos i einfierno pa ls malos i Pergatório adonde las almas que neste mundo nun sastifázen anteiramente sues culpas son purgadas, antes de íren a gozar la bienabienturança.
Negando ou dubidando que ls sufraijos de l'eigreija, cumo tal missas, ouraciones i smolas, aporbéitan a las almas de ls defuntos que stan ne l fuogo de Pergatório.
Negando ou dubidando séren las pessonas oubrigadas, por mandado debino, a cunfessáren ls sous pecados als curas, dezindo que bonda solo cunfessáren-se a Dius.
Pensando mal ou dubidando de alguns artigos de la fé.
Negando ou pensando mal de ls sacramientos de Santa Madre Eigreija, cumo tal de l de la orde i de l matrimónio, celebrando ou cunfessando sien tenéren ordes de missa, ou casando-se publicamente delantre l'eigreija, apuis de haber feito boto solene de castidade ou agarrando ordes sagradas, ou casando-se pula segunda beç stando bibo l purmeiro home ou mulhier.
(cuntina)
Assomadeiro16
Ciertas palabras bísten-se de sonidos tan cargados de tiempo que me quédan peitoril de jinela adonde m'assomo a la giente que un die rojou ls mesmos sonidos: i ls muortos quédan bibos, assi çpindurados de la pauta adonde l aire scribe las palabras que dezimos. A las bezes squeço-me i busco essa giente nas piedras, casas, paredes, caminos, scabo i acho modo de çcubrir las pisagadas que deixórun. Al fin, stan eiqui mesmo a la boca ls filos que mos puoden lhebar als de nós que se fúrun i mos deixórun un mundo adonde las palabras son nubres de ceçon, músicas que daprendimos a tocar. Ei, giente, buonas nuites, inda nun cerrei la jinela adonde m'assomo para bós.
Salmos (018-1)
Pa l grande Cantador. Salmo de l serbo de l Senhor, Dabide,
que le dixo al Senhor las palabras deste cántico,
l die an que l Senhor l lhibrou de todos ls sous einemigos
i de las manos de Saul. Ende dixo:
De coraçon te amarei, á Senhor, mie fortaleza.
L Senhor ye la mie peinha, i l miu sítio fuorte,
miu lhibrador, miu Dius, miu lhapo adonde me guardo,
miu scudo, i la fuorça de mie salbaçon, la mie defénsia.
Chamei pul Senhor, que ye dino de lhoubor,
i de ls mius einemigos quedei lhibre.
Apertórun-me cordeles de muorte,
i rigueiros de Belial me asselumbrórun,
lúrias de l einfierno me arrochórun,
i botórun-me sous lhaços de muorte.
Na mie agonia chamei pul Senhor
i boziei pul miu Dius.
Zde l sou palaço oubiu la mie boç
i l miu choro chegou als sous oubidos.
Ende la tierra tembrou i fui sacudida,
i las raízes de ls montes bulhírun-se
por bias de la fuorça de sue rábia.
Chubiu fumo de sues narizes,
i de sue boca un fuogo deborador,
del salírun tiçones acesos.
Anclinou ls cielos i abaixou-se,
cun nubres negras ambaixo sous pies.
Botou-se acabalho nun querubin i bolou,
i bolou delgeiro nas alas de l aire.
Fizo de la scuridon l sou scundideiro
i cumo tienda, alredror del, augas fondas i nubradas.
Cul relhumbrar de sue perséncia
las nubres sparbórun-se
an graniço i tiçones acesos.
L Senhor troniou ne ls cielos
i l Altíssemo oupiu ue boç
graniço i brasas de fuogo caírun-se.
I atirou cun sues frechas i spantou ls einemigos,
botou sues centeilhas i fizo-los scapar.
Ende bírun-se las perfundas de l mar
i quedórun a las bista ls aliçaces de la tierra,
todo por, Senhor, por bias de tues amanaças,
i pul assopro d’aire de tues narizes.
Zde l alto, Dius anterbieno i arrecolhiu-me
sacou-se de las fuortes augas.
Lhibrou-me de miu poderoso einemigo,
i de mius atentadores mais fuortes do que you.
Achórun-me l die de la mie calemidade,
mas l Senhor fui l miu amparo.
Lhebou-me para un sítio seguro,
hibrou-me porque me querie bien.
L Senhor recumpensou-me pula mie justícia
i pula pureza de mie manos me ajudou,
porque guardei ls caminos de l Senhor,
i, pul pecado, nun me zbiei de l miu Dius.
Porque todos ls sous mandamientos stában delantre de mi
i nunca çpreziei las sues regras.
Tengo sido siempre sincero cun el
i guardei-me de la maldade.
L Senhor pagou-me pula mie justícia,
pula pureza de mies manos delantre de ls uolhos del.
Tu sós fiel cun quien te ye fiel,
i sós sincero cun quien ye sincero cuntigo.
Tu sós lhial cun quien te ye lhial,
mas cul malo amostras-te lhuitador.
(cuntina)
sábado, 8 de março de 2008
Un suonho para antregar
Sou fiturante.
- Agora, nun tengo tiempo. Pon-lo ende.
- Nun ye un recado. Ye un suonho.
- Pon-lo ende, yá dixe. Agora, tengo de m'ir. Stou atrasada.
Maria Gabriela Lhansol, O começo de um livro é precioso.
[an pertués:
- Tenho um sonho para te entregar - anunciou-lhe
Seu feturante.
- Agora, não tenho tempo. Daixa-o aí.
- Não é um recado. É um sonho.
- Deixa-o aí, já disse. Agora, tenho de ir. Estou atrasada.]
Acusar i nunca ancubrir
L armano
Manuela Parreira da Silva, Entre cão e lobo
[an pertués:
Está perto, o irmão. Mas não se fixa no poema. Pressinto-o na zona mais azul, no cimo das árvores da infância, nas veredas da pele. Ouço-o na minha própria história, rindo.]
sexta-feira, 7 de março de 2008
L delor
na frida. Deixa
l delor ceçar
an segredo.
Albano Martins, Palinódias, palimpsestos
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués
Não ponhas o dedo
na ferida. Deixa
a dor respirar
em segredo.]
L'águila i la raposa
Ua águila i ua raposa que éran mui amigos resolbírun a morar juntas cula eideia de que esso fazerie mais grande l'amisade antre eilhas. Antoce, la águila scolhiu ua arble mui alta para poner alhá ls uobos, anquanto la raposa tubo ls sous filhicos ambaixo duas silbeiras an pie la mesma arble.
Un die la raposa fui-se por alhá a saber de quemido i l’águila, que staba chena de fame, botou-se porriba de la silbeira i agarrou ls raposicos, i tanto eilha cumo ls sous filhicos se arregalórun cun aqueilha boda.
Bolbiu la raposa i inda le doliu mais l nun poder bingar-se do que l saber de la muorte de ls sous filhicos. Cumo poderie eilha, sendo un animal terrestre, que nun podie bolar, ir atrás dun que bola? Tubo que se quedar cul questumado cunsuolo de ls andebles i ampotentes, i dezir mal al loinge de la sue agora einemiga.
Mas nun se passou muito tiempo até que l’águila recebira l pago pula sue traiçon contra l’amisade. Stában ne l campo uns pastores a sacraficar ua cabra; l’águila botou-se acontra eilha i lhebou-le un cacho de las tripas que inda stában an brasa, ponendo-lo ne l niu. Bieno un airaçada que le pegou fuogo a las palhas, ardendo tamien ls aguilicos, que inda éran mui pequeinhos para saber bolar, i caírun-se al suolo. Ende la raposa botou-se a correr i sien priessas comiu a todos ls aguilicos, mesmo delantre ls uolhos de la sue einemiga.
Porqui se bei que nunca se debe de atraiçonar l’amisade sincera, pus mais cedo ou mais tarde acabará por benir l castigo.
La transumáncia de ls zertos
i son ls znudos çpoijos dun triato guapo i rico antigamente.
Ua cortina abre-se-le na lhembráncia i na ambençon:
i el queda a assestir a la burmeilha transumáncia de ls zertos.
Na nuite por trás de ls uolhos del eilhes acúbren todo:
el atenta cantar para atamar la salida mas nun sabe la moda.
Las arenas relhuzientes apágan, ban apagando todos ls caminos.
- I al fin quien son ls bárbelos que l poema asperaba?
Manuel Gusmão, migrações de fogo
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Aquele homem desmemoriado atravessa o écran:
e são os áridos despojos de um teatro sumptuoso outrora.
Uma cortina abre-se-lhe na memória e na invenção:
e ele fica a assistir à vermelha transumância dos desertos.
Na noite por trás dos seus olhos eles submergem tudo:
ele tenta cantar para conter o êxodo mas não sabe a música.
As areias cintilantes apagam, vão apagando todos os caminhos.
- E afinal quem são os bárbaros que o poema esperava?]
Las augas
de todas las augas que bubiu,
l Douro ben a tener cun nós.
Mete respeito
esta manta líquida anrabiada
contra la nabegaçon.
Cumo un forcado que se droba,
amanhando l cuorpo
pa l abraço de ls cuornos,
recibe cun arreganho
la peitua de l barco.
Cumo se quejira
buer-mos tamien.
Mas tanta sede d'augas
an tierras de bino
- solo por eironie, nó?
A.M. Pires Cabral, Douro: pizzicato i chula
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
As águas
Às portas de Espanha, embriagado
de todas as águas que bebeu,
o Douro vem ao nosso encontro.
Mete respeito
esta manta líquida assanhada
contra a navegação.
Como um forcado que se arqueia,
ajeitando o corpo
para o abraço dos cornos,
recebe com arreganho
a quilha do barco.
Como se quisesse
beber-nos também.
Mas tanta sede de águas
em terras de vinho
- só por ironia, não?]
Fazer berdegar l poder...
L die marcado pa la publicaçon de la besita, fazerá-se percion solene culas mais grandes demustraçones de respeito i de outoridade que fur possible. Eirá l besitador atrás de las relicas, acumpanhado de todas las justiças de la tierra i oufeciales de Cámara, i, antrando na Sé, an pie la puorta percipal l benirá a sperar l cabildo i acumpanhará até la capielha mor, adonde tenerá cadeira de ancuosto anriba ua alcatifa i als pies ua almofada de beludo, adonde se sentará l besitador de l lhado de l Eibangeilho na andada de l altar. I solo na Sé adonde l bispo tubir sue cadeira quedará la de l besitador de l lhado de la Eipístola. I se l lhugar fur tan pequeinho que la percion nun se puoda fazer cula solenidade que cumben, eirá l besitador de sue casa culas justícias i oufeciales de la Cámara, que l acumpanharan até l'eigreija an que se ha de fazer la poublicaçon.
Regimiento (de l'Anquesiçon) de D. Francisco de Castro (1640), Lhibro I, Títalo IV, 8.
quinta-feira, 6 de março de 2008
... i scabában...
scabában.
Scabában i scabában, assi passaba
l die deilhes, la nuite deilhes. I nun lhoubában a Dius,
que, cunsante oubien, querie todo esto,
que, cunsante oubien, sabie todo esto.
Scabában i nun oubien mais nada;
nun se tornában sabidos, nun ambentában nanhue moda,
nun manginában qualquiera spece de fala.
Scabában.
Bieno un silenço, bieno tamien ua termienta,
benírun ls mares todos.
You scabo, tu scabas, i l brugo scaba tamien,
i aqueilho que eilhi canta diç: eilhes scában.
Á un, á nanhun, á naide, á tu:
para adonde íbamos que nun fumos para lhado nanhun?
Á tu scabas i you scabo, scabo-me para chegar a ti,
i ne l dedo sperta-mos l anielho.
Paul Celan, A Rosa de Ninguém [an Sete Rosas Mais Tarde, ed. Cotovia], traduçon de João Barrento e Y. K. Centeno
La bida por un jogo
I sálen-me boubadas, cumo estas, raízes de bielhas quaresmas, mesmo a la boca de las Trindades, ambaixo un cabanhal ou ua baranda, adonde l friu, de tan rial, nun se sentie:
la corteilha ye la mano cerrada;
ls cochinicos puoden ser qualquiera cousa que caba nessa mano.
Querruncunqueilha,
quantos cochinicos hai nesta corteilha?
Einemigos secretos
Ser capaç de mantener un einemigo secreto, ende stá un luxo pa que la moralidade de ls spritos, mesmo de ls mais altos, nun questuma ser bastante rica.
F. Nietzsche, La Gaia Céncia [Obras Escolhidas, Círculo de Leitores, 172]
Assomadeiro15
Hai ciertos testos que se un s'assomar neilhes le puode ber angúrrias i oulheiras de nun acunhar uolho, un cierto saber a chapeu bielho de madrugadas an nuites de zatino i soledade, un cierto oulor a alxofre que l einfierno bai deixando salir de l caldeiron de ls dies, letras a que un fernesin de febre l'amprestou la tinta. A mi passa-me tamien deixar slubiar testos adonde se assóman suonho i suonhos.
Anterbalo antre mi i mi
213.
Todo se me bai an bafo. La mie bida anteira, las mies lhembráncias, la mie manginaçon i l que ten andrento, la mie personalidade, todo se me çfaç an bafo. Cuntinamente sinto que fui outro, que senti outro, que pensei outro. Aqueilho a que assisto ye un spetaclo cun outro trabiado. I aqueilho a que assisto sou you.
A las bezes acho, na cunfusion bulgar de las mies gabetas lhiterárias, papeles screbidos por mi hai dieç anhos, hai quinze anhos, hai mais anhos talbeç. I muitos deilhes parécen-se-me dun stranho; zreconheço-me neilhes. Houbo quien ls screbira, i fui you. Senti-los you, mas fui cumo an outra bida, de que houbira agora spertado cumo dun suonho alheno.
Passa-se muita beç que dou cun cousas screbidas por mi quando inda mui moço – testos de ls zassiete anhos, testos de ls binte anhos. I alguns ténen un poder de spression que nun se me lhembra de poder haber tenido nessa altura de la bida. Hai ciertas frases, an bários tiempos, de cousas screbidas a poucos passos de la mie adolecéncia, que me parécen l perduto de tal i qual sou agora, eiducado por anhos i por cousas. Reconheço que sou l mesmo que era. I, habendo sentido que stou hoije nun porgresso grande de l que fui, pregunto adonde stá l porgresso se ende era l mesmo que hoije sou.
Hai nesto un mistério que me zbirtua i me zupia.
Inda hai dies sufri ua ampresson mui fuorte cun un cúrtio cachico de l miu passado. Lhembra-se-me perfeitamente de que l miu scrúpalo, al menos relatibo, pula fala ben de hai poucos anhos. Achei nua gabeta un scrito miu, muito mais antigo, an que esse mesmo scrúpalo staba mui carregado. Nun me antendi ne l passado positibamente. Cumo abancei pa l que yá era? Cumo me coinci hoije l que me çcoinci onte? I todo se me cunfunde nun lhabirinto adonde, cumigo, me perdo de mi.
Sonho spierto cul pensamiento, i stou cierto que esto que scribo yá l screbi. Lhembro. I pregunto al que an mi cuida de ser se nun haberá ne l platonismo de las sensaçones outra lhembráncia mais de lhadeira, outra lhembráncia dua bida atrasada que seia solo desta bida...
Miu Dius, miu Dius, a quien assisto? Quantos sou? Quien ye you? L que ye este anterbalo antre mi i mi?
Fernando Pessoa [O Livro do Desassossego, de Bernardo Soares]
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
213.
Tudo se me evapora. A minha vida inteira, as minhas recordações, a minha imaginação e o que contém, a minha personalidade, tudo se me evapora. Continuamente sinto que fui outro, que senti outro, que pensei outro. Aquilo a que assisto é um espectáculo com outro cenário. E aquilo a que assisto sou eu.
Encontro às vezes, na confusão vulgar das minhas gavetas literárias, papéis escritos por mim há dez anos, há quinze anos, há mais anos talvez. E muitos deles me parecem de um estranho; desreconheço-me neles. Houve quem os escrevesse, e fui eu. Senti-os eu, mas foi como em outra vida, de que houvesse agora despertado como de um sono alheio.
É frequente eu encontrar coisas escritas por mim quando ainda muito jovem - trechos dos dezassete anos, trechos dos vinte anos. E alguns têm um poder de expressão que me não lembro de poder ter tido nessa altura da vida. Há em certas frases, em vários períodos, de coisas escritas a poucos passos da minha adolescência, que me parecem produto de tal qual sou agora, educado por anos e por coisas. Reconheço que sou o mesmo que era. E, tendo sentido que estou hoje num progresso grande do que fui, pergunto onde está o progresso se então era o mesmo que hoje sou.
Há nisto um mistério que me desvirtua e me oprime.
Ainda há dias sofri uma impressão espantosa com um breve escerto do meu passado. Lembro-me perfeitamente de que o meu escrúpulo, pelo menos relativo, pela linguagem data de há poucos anos. Encontrei numa gaveta um escrito meu, muito mais antigo, em que esse mesmo escrúpulo estava fortemente acentuado. Não me compreendi no passado positivamente. Como avancei para o que já era? Como me conheci hoje o que me desconheci ontem? E tudo se me confunde num labirinto onde, comigo, me extravio de mim.
Devaneio com o pensamento, e estou certo que isto que escrevo já o escrevi. Recordo. E pergunto ao que em mim presume de ser se não haverá no platonismo das sensações outra anamnese mais inclinada, outra recordação de uma vida anterior que seja apenas desta vida...
Meu Deus, meu Deus, a quem assisto? Quantos sou? Quem é eu? O que é este intervalo que há entre mim e mim?]
L que ha de lhebar l besitador
L besitador, para alhá de quemido i ordes nuossas que ha de lhebar, cumo se dezirá ne l lhibro II, títalo I, 1, lhebará tamien cartas de Sue Majistade pa ls bispos, julgadores i oufeciales de la Cámara de todos ls lhugares que houbir de besitar le dáren todo l fabor i ajuda que pedir para buona eisecuçon de la besita i l beníren a recebir fuora de las tierras an que bai a antrar, i carta assinada por Suer Majistade pa le dáren aposentos, quemido i las mais cousas percisas, tanto a el cumo a las pessonas que l acumpanháren i las lhebar cun el, que seran un notairo, un meirinho cun dous homes i un solecitador.»
Regimiento (de l'Anquesiçon) de D. Francisco de Castro (1640), Lhibro I, Títalo IV, 2.
quarta-feira, 5 de março de 2008
L'águila de alas cortadas i la raposa
Ua beç, un home caçou ua águila, cortou-le las alas i soltou-la ne l curral an pie las pitas. Penerosa, l’águila, que fura mui poderosa, andaba de cabeça caída i sien comer: sentie-se cumo ua reina na cadena.
Passou puli un home que la biu, gustou deilha i resolbiu a mercá-la. Arrincou-le las prumas cortadas i fizo-se-las crecer outra beç. Mal se biu outra beç culas alas, l'águila botou-se a bolar i caçou ua lhiebre pa se la lhebar al sou lhibartador cumo agradecimiento. Ua raposa biu-la i, chena de maldade, daba-le malos cunseilhos:
- Nun le lhiebes la lhiebre al que te lhibartou, mas al que te caçou, puis l que te lhibartou yá ye buono sien percisar de galardon. Mira mas ye a ber se adóndias l outro, nun te baia a caçar outra beç i te arrinque las alas todas
Porqui se bei que debes de siempre agradecer als tous bienfeitores i mantener-te loinge de ls malbados que te lucítan a fazer l que nun stá cierto.
Quando l testo nun ben
Se, ne l que até hoije screbi, algo deba de quedar, gustarie que fura esto:
Siempre achei algo mui stranho an you screbir an pertués, mas fui nessa lhéngua que you naci, i solo nas palabras dessa lhéngua nácen ls mius testos. Ye stranho porque, andrento dessa lhéngua, nun habie ua cultura para ls recebir.
(...)
Fago botos para que la mie lhéngua alcance l alto mar, l lhargo. Eilha fala dun pobo que ye singularmente outro, sien inda saber an quei, i porquei.
Maria Gabriela Lhansol, Paris, Sorbonne, 24v de Outubre de 1988, Les Belles Letres
Ls besitadores i sues culidades
Ua de las cousas que hai ne l Santo Oufício mais amportante al serbício de Dius i porbeito de ls culpados ne l crime de heiresie i suspeitos ou anfamados nel ye la besita que se manda fazer puls çtritos. Por esso, se mos parecir que algun deilhes - ou outro sítio an special - ten percison de ser besitado, scolheremos para esso un de ls anquesidores ou deputados an quien un se puoda bien fintar para negócio de tan grande amportança, pessona de coincidas lhetras i de tanta outoridade que cun eilha puoda acrecentar la stima feita al sou cargo»
Regimiento (de l'Anquesiçon) de D. Francisco de Castro (1640), Lhibro I, Títalo IV, 1.
terça-feira, 4 de março de 2008
Paisaige 17
Mais un anho an que renace l'arble que siempre s'assoma a la jinela de l sítio adonde passo culs dies. De adonde benírun berde i fuolhas, se onte inda nun ls bie? Todo l que bemos ye porque yá chegou. Para alhá de l'arrogança de ls uolhos quedou l camino, lhargo i andeble. Cumo todo, tamien me streformo, mas solo dou por esso quando m'ancuolho cul çoco que me dá ne l stómado: nunca ls uolhos s'afazírun a ber l silenço nien la piel a arrepelá-se cun belocidades al alrobés de la lhuç. Que falta me faç l tiempo, antes de benir!...
L Guardador de Ganados - VI
Porque Dius quijo que nun l coincíramos,
Por esso se mos nun amostrou…
Séiamos simpres i serenos,
Cumo ls rieiros i las arbles,
I dius amará-mos fazendo de nós
Nós cumo las arbles son arbles
I cumo ls rieiros son rieiros,
I dará-mos l berdor an sue primabera,
I un riu adonde ir a tener quando acábemos…
I nun mos dará mais nada, porque dar-mos mais serie tirar-mos mais.
Fernando Pessoa [Alberto Caeiro, O Guardador de Rebanhos]
Traduçon de Fracisco Niebro
[an pertués:
Pensar em Deus é desobedecer a Deus,
Porque Deus quis que o não conhecêssemos,
Por isso se nos não mostrou…
Sejamos simples e calmos,
Como os regatos e as árvores,
E Deus amar-nos-á fazendo de nós
Nós como as árvores são árvores
E como os regatos são regatos,
E dar-nos-á a verdor na sua primavera,
E um rio aonde ir ter quando acabemos…
E não nos dará mais nada, porque dar-nos mais seria tirar-nos mais.]
segunda-feira, 3 de março de 2008
Assomadeiro 14
Passou ua hora a squinar la dureç de l rostro. Nesto, trés lhágrimas, dues dun lhado i ua doutro, çfaiórun-se-le i ua deilhas quedou-se an diamante nua rosa. Deste assomadeiro bie-se l adundiar de la dureç i un delor yá quaije a botar calho, mas la paisaige staba para alhá de la pregunta: quien puode relhuzir an arrebentos de lhágrimas que amplúden cumo buraco negro?
Assomadeiros 13
La lharga mano
Regimiento (de l'Anquesiçon) de D. Francisco de Castro (1640), Lhibro I, Títalo III, 52.
Paisaige 16
Sós l puntico para adonde ls uolhos todos s'arregálan: mal bés de tanto uolho ber, de tantos uolhos te béren. Ua paisaige d'uolhos i silenço ye ua pregunta pula palabra que ben a seguir, barrila que l'apara cumo an fuonte. Nun antressa l sonido, que fuge de la paisaige, solo la lhuç que eilhi s'agarra i squece ls trezientos mil quilómetros por segundo. Hai paisaiges tan fuortes, de suspensas i calhadas a spera de l apuis deilhas mesmas, que até la lhuç i l tiempo prénden. Cumo puode la lhuç ber la paisaige se cuntinar a aqueilha belocidade? Nunca parando de passar, nunca deixando de star: ye tan grande la lhuç que siempre bai i siempre queda; ou talbeç ande tan debrebe que inda nun saliu i yá chegou.
domingo, 2 de março de 2008
Ande de chapeu amarielho i deia la paga
«L que se ha de fazer culs judius de sinal
Regimiento (de l'Anquesiçon) de D. Francisco de Castro (1640), Lhibro I, Títalo III, 38.
La águila , la lhiebre i l scarabeilho
Ua águila iba atrás dua lhiebre pa la caçar. La lhiebre bien corrie, mas nun bie meia de se salbar. Al ber-se perdida, boziou-le a un scarabeilho pa que la salbara.
Antoce, l scarabeilho boziou-le cun to la fuorça a l’águila pa que deixara la sue amiga na paç. Mas l’águila çpreziando l scarabeilhico, caçou la lhiebre i comiu-la mesmo eilhi delantre del.
Zdende, buscando un modo de se bingar, l scarabeilho miraba an todos ls sítios adonde l’águila ponie ls uobos i apuis, quando l'águila nun staba acerca, botába-los a rodar i atiraba cun eilhes de l niu abaixo.
L’águila al ber que nun staba assossegada na sítio nanhun, pediu-le a Zius que le dira un lhugar seguro para poner ls sous felhicos. Zius oufreciu-se para ls poner ne l sou regaço, mas l scarabeilho, al ber la tática de l’águila, fizo ua bolica de stierco malcheiroso, bolou i deixou-la caier ne l regaço de Zius.
Zius albantou-se mui delgeiro para sacudir aqueilha porcarie toda i assi botou ls uobos al suolo sien se dar de cuonta. Por esso, zdende, las águila nun pónen uobos ne l tiempo an que ls scarabeilhos ándan a bolar.
Porqui se bei que nunca debes de çpreziar l que ye pequerrixo, puis nun hai un ser que seia tan andeble que nun te puoda alcançar.