segunda-feira, 20 de outubro de 2008

máçcara II

Çque se lhembra, trai cun eilha la jura de que un die habie de poner la máçcara i bestir l mangon: todo le ben a modo nubrineiro, un cenceinho de carambina, un friu branco al fondo de ls uolhos, siempre na dúbeda se todo nun passou dun suonho; la mai si le cunta que tenie dous anhos quando se quedou por l chocalheiro la haber agarrado al cuolho: ácerta, repetie a cada anho, i todo sien un choro, ua lhágrima, ua palabra, quedeste-te i printo. Binte i tal anhos apuis, cuntina a ber aquel gigante que parece mirar par’eilha d’anriba las nubres: ls cuornos, cun sues laranjas spetadas, braços lhargos agarrando dues cabecicas de sangre; ls uolhos, dous buracos adonde antraba i iba a tener a mundos que nunca habie bejitado i todo le era stranho; las serpientes sultában-se de la cinta i de la máçcara para se le anroscáren al cachaço, le antráren pul sexo, pula boca i quantos buraquitos tenie i apuis la lhebáren a bolar nua nubre amerosa i doce, dun berde stranho i cheno de bida, por caminos de donde nunca le daba gana de bolber; aqueilhas quelores de la cara abrien-le mundos, adonde l sangre se misturaba cun tierra i giente; sentie inda la calor daquel cuorpo de gigante que le daba cuolho, ua calor que la deixaba cumo se algo andrento deilha arrenbentasse, daqueilhes arrebentos cun que todos ls naceres ampéçan. Quando se sentie mais sola, mais delorida, cula bida mais antresgantada i l mundo a spaporrá-se-le na cara, siempre le benie l mesmo suonho, inda que stubira spierta: afazira-se a el, speraba-lo, ambolbie-la a un punto que cada beç le duraba mais tiempo, dando-le ua paç tan grande que se le íban miedos, delores, canseiras, até l tiempo que fazie deixaba de sentir: nun era neste mundo que caminaba, anque tamien nun soubira mui bien por adonde iba, nien que nubres atrabessaba, que músicas oubie, que quelores la cegában, an que mouricas guapas se cumbertie, siempre eilhas las mouricas de las cuontas, a tecer tristeza i soledade a filos d’ouro. Tanta beç la mai le cuntou l que le passara al cuolho de l chocalheiro brabo, que sabie adonde todo ampeçara i de adonde le benie aqueilha cisma de un die se demudar an chocalheiro, a puntos de yá ber l cinema de l que se iba a passar: las pessonas a spera, a las squinas, a adebinar quien lhebaba la máçcara i bestie l mangon; ls garoticos, antre grimados i curjidosos, a arregalar ls uolhos atrás las mais; las rapazas a porbocar i eilha a dá-le trepas sien çcanso até al cerrar de las puortas; atrabessar quantas puortas abiertas bisse i dalhá salir cul mais guapo chouriço de l fumeiro; apuis, seguir rue alantre, dreita cumo un saçardote, a fazer la dénia a la mano dreita i la mano squierda, arrecadando la mais grande smola de siempre; todo sien ua palabra, que palabras son armas de ls diuses i l chocalheiro ye la ancarnaçon de todo l que stá antes de ls diuses i de ls diabros, antes de l bien i de l mal, adominado por aqueilhes dies al serbício de l bien, de la fartura, de la lhuç, de la bida: al ampeço staba l chocalheiro cul saber de las serpientes, senhor de l tiempo, de l bielho i de l nuobo, l que atiça l fuogo quando todo andica que s'apaga sien remédio. Este era l segredo que Eiduarda siempre tubo miedo de le cuntar a la mai, i a las sues melhores amigas, anque fura mui custoso de aguantar porque l passar de l tiempo tornaba-lo mais pesado i quaije ampossible de rializar: quien iba a ajudar ua rapaza a ser ua cousa que solo ls rapazes poderien ser? Ua chabasca, íban a pensar... Inda porriba agora, cumo ua de las rapazas mais guapas de l'aldé, que serie deilha se ls rapazes l soubíssen!? La cuonta nun le salie de la cabeça anquanto arressaiaba pulas stradas de Sayago, pus era puli que benie de Lisboua pa la sue tierra, desta beç a passar l Natal cula família, que yá uns tiempos nun ls bie por bias de tener de acabar l curso de sergentos na Fuorça Aérea. Atrabessou l Douro yá cun de nuite, mas sentie bien l astro mágico de las arribas. Apuis de parar l carro delantre la bielha capielha, quando camina para casa, passa por tiu Pepe, que siempre tubo ua palabra special para eilha: ua rapaza tan guapa, alta i fuorte, yá sergento i todo! Quien iba a adebinar quando te agarrei al cuolho cumo chocalheiro i tu te quedeste?! Eras bien pequerrixa... Eiduarda pousou l bolso de biaige ne l suolo, i dou un ai! de spanto, anquando lhebaba la mano a la boca cumo para nun gritar, arregalando aqueilhes sous uolhos grandes. Pepe lhougo se dou de cuonta de que habie falado nun segredo guardado por muitos anhos, mas agora yá nun habie remédio. Cada qual çfraçou la atrapalhaçon, i la cumbersa quedou puli. Cun çculpas de que staba friu, çpedírun-se i deseórun-se las buonas fiestas. Eiduarda, cansada de la biaige, nien saliu pa l café, cumo siempre fazie quando chegaba a l’aldé, i fui-se a la cama cedo. Mal apenas habie acunhado uolho, alhá bieno l suonho de siempre, mas solo se lhembra de dar cun eilha sentada na cama, l cuorpo alhagado nun sudor friu: Pepe!, dixo alto, que até la mai le preguntou l quei se passaba. Lhougo a la purmanhana bai-se a casa de Pepe i diç-le l que ten a fazer, nien le dando tiempo pa refunfenhigar ou dezir fusse l que fusse, tal i qual cumo un sergento dá ordes al peloton: Bás a las mandas de l chocalheiro i oufereces l que fur, nun amporta quanto: astanho quien bai a bestir l mangon i a poner la carocha sou you, nien que tenga de trabalhar un ou bários anhos para pagar. La cuonta quedou-le nua fertuna, 7500 ouros!, cousa nunca bista i inda agora amentada, todo por bias dun canadiano que nun habie meia de se quedar. Quando Pepe le cuntou cumo habie cunseguido, Eiduarda tratou de purparar todo, naide fusse a çcunfiar de nada, que ende iba a ser la fin de l mundo. Nesse die a la nuite dixo-le a mai que tenie de salir lhougo cedo para Bergáncia, mas que benie a cenar cun eilhes. Ua ourgença de la tropa, acrecentou, que assi la mai yá nun se le ponie cun sacadielhas. Solo bos pido un fabor, dixo-le a la mai, sacai-me l mais retratos que podirdes de l chocalheiro, que quiero apuis apersentar todo ne l quartel i poné-los ne l miu blogue. Éran horas de se purparar: inda bien que tenie l pelo cúrtio; l berniç clarico de la unhas tirou-lo i até las amporcou un cachico cun tierra, siempre era melhor, inda que lhebasse lhubas; iba a calçar las botas que traíra i nunca ousara na aldé; pa ls ombros tenie uns chumaços al modo para quedaráren mais anchos, anque yá lo fusse bastante; cula cara nun habie porblemas que iba a quedar atrás la máçcara; l porblema mais grande éran aqueilhas tetas que tanta proua le metien, mas yá arranjara uas cintas que las mantenien bien amansiadas, i apuis l mangon era ancho i todo quedaba çfraçado. Nunca salas d’an pie de mie, i quiero que baias cumigo i cul mardomo a l’outra aldé, dixo-le a Pepe. Mas apenas pisou la rue, sentiu l cúscaro a stralhar ambaixo de ls pies, l astro de la manhana a antourilá-le las rosas de la cara, un calafriu a chubir-le i a querer drobá-le ls zinolhos, mas lhougo s’andreitou, la máçcara a caras adonde nace l sol i sentiu ua fuorça stranha a adominá-la, a anchi-la por andrento, ua fuorça armana a la que sentira quando era pequerrixa, ls passos lhebes, ls uolhos cumo a spetá-se pulas cousas i las pessonas adrento, i un aire de família benie-le daqueilhas paredes de piedra yá forradas a patrielhas, cumo se tornara al ampeço de l mundo an que todo se purpara para ua muorte que a todo l custo ten que atamar, i dar-le un buldrejon a la bida para que sperte i nun se deixe bencir. Al fondo la rue, ls dançadores sperában l chocalheiro: a la purmeira dança, todos ls eilemientos s’assóban a ber, nun respeito sagrado, anquanto ls palos ban stralhando i la gaita chama la lhuç que rompe cula manhana; naide bei, mas Eiduarda sinte las lhágrimas de l chocalheiro por andrento la máçcara, nua eimoçon tan grande que cuidou que le iba a dar un stepor al coraçon, nien manginaba cumo era custoso aguantar tanta fuorça, nien nunca sentira un oulor a sagrado i a mundo cumo agora sentie. La buolta a pedir la smola passou-se quaijeque sien dar por eilha, que nunca se bira un chocalheiro tan stranho pula fuorça que del salie: nunca ls garoticos quedórun tan grimados i ancantados, nunca se gritou tanto pul diabro, nunca las rapazas lhebórun tanta corrida, nunca se ajuntou tanta smola, nunca tanto fumeiro zapareciu de las casas. A cierta altura, sien saber l que se staba a passar, biu-se a andar por tunes i tunes sien fin, chenos de lhuç, lhebado pul aire, ambisible, i lhougo apuis puosto delantre ua rapaza mui guapa que an sou telar tecie finas telas douradas cun filos dua risa triste: ye la moura ancantada de la cuonta de mie bó! pensou Eiduarda de andrento de l chocalheiro. Inda nun se habie recumpuosto i yá la rapaza le dezie: quando tue bó te cuntaba la mie cuonta, quedabas cun muita pena i dezies que un die me beniries a lhibartar; sperei estes anhos todos por ti, i inda bien que beniste; agora solo te pido que me deixes quedar ne l miu ancanto, pus tengo benido a çcubrir que la tristeza de l tou mundo inda ye mais grande do que la de l miu; se quedar eiqui i inda houbir quien le cuonte la mie cuonta als ninos, siempre ha de haber algun que ten pena de mi i me quier benir a lhibartar, i cun esse sou suonho yá será un cachico mais feliç, porque quando ls ninos deixáren morrer ls suonhos tamien l mundo se bai a morrer. Nesto, la mourica antregou-le ua florica i zapareciu. Outra beç sien saber cumo, l chochalheiro biu-se mesmo al meio l Sagrado, cun todo mundo a gritar, á diabro! á diabro! i ua rapazica al cuolho, que nun sabe quien la puso alhá, a rir-se para eilha, passando-le ua mano puls cuornos i metendo-le ls dedicos ne ls poçacos de ls uolhos i cula outra manica stendendo-le ua frol mui pequeinha i que eilha nunca habie bido. L chocalheiro aceitou la frol i sentiu la praça anteira a protestar, l diabro nun aceita froles! este nien ye diabro nien ye nada! Éran horas de s’ir a l’outra aldé, agora solo yá cun dues pessonas alhá a bibir, a arrecolher la smola. Al benir al para acá, l chocalheiro atirou la frolica, ne l sítio de la Faia Alta, pa la ribeira que iba de mar a monte. Habie chegado al fin aqueilha jornada, i Eiduarda staba mais muorta que biba: benie-le agora un delor que le anchaba la cabeça a puntos de quaije le arrebentar; sinte l astro ancarambinado a antrá-le puls buracos de la máçcara i ben a si cumo se spertara dun suonho; agora tenie la certeza de que nun habie sido eilha que andara andrento de l mangon i que se assomara a la máçcara, mas staba todo tan cunfuso na cabeça que nien era capaç de pensar; iba a tener tiempo de pensar an todo esso i ne l que le açudedira al lhargo daquel die de l outro mundo. Cumo le pormetira a la mai, fui a cenar a casa mas staba tan cansada que se deixou ambelesar ne l scanho, lhebada pula calor de l lhume. Fui ende que l diabro le apareciu, a debolbé-le la frolica que atirara pa la ribeira, queixando-se: perdi la guerra cun dius que me botou pa las perfundas de ls einfiernos; agora perdi la guerra culs homes que me arrepassórun an maldade i semiente de to la culidade de malinas; yá l zamprego me bate a la puorta i cumo dius nunca prebiu esto, nien sequiera bou a tener subsilho; anda que nun fui por falta de nun m’abisáren de que habie de fazer uns cursos de formaçon, mas nunca manginei que alguien tubisse coraige i alblidade para me roubar la praça. Eiduarda spertou cun ua grande risada i fui-se pa l cumputador a ber ls retratos que la mai le habie sacado al chocalheiro, mas nó sien antes le preguntar: à mai, l chocalheiro andubo siempre por ende?, nun zapareciu nien sequiera por un cachico, an que las pessonas díran pula falta del? Nó, nien por un cachico, filha, i mira que you nun zarredei de an pie del.

Babel i Sion (5)

Mas you, a lhuzir cul santo
Raio, an tierra de delor,
De cunfusion i de spanto,
Cumo hei-de cantar l canto
Que só se debe al Senhor?

Tanto puode l benefício
D’la Grácia, que dá salude,
Que manda la bida mude:
I l que you tomei por bício
Ye scaleira de bertude.

Fai chubir l natural
Amor, que tanto se prézia,
De la selombra al rial,
D’la particular beleza
Pa la Beleza giral.

Quede lhougo çpindurada
La fraita cun que serbi,
Á Jarusalen sagrada,
I cula lira dourada
Yá solo cantar de ti;

Nó preso i aferrolhado
Na Babilónia anfernal,
Mas yá de ls bícios zatado
I acá desta a ti lhebado,
La mie pátria natural.

I se l cachaço afazir
A anfelizes acidentes,
Duros, tiranos i ourgentes,
Zarrisque-se l que fazir
De l lhibro onde stan ls bibentes.

I, na mano bien al son
La lira santa i capaç
Doutra mais alta ambençon,
Calhe-se esta cunfuson,
Cante-se l tiempo de paç!

Ouba-me l pastor i l rei,
Ressone este cantar santo,
Mexa-se ne l mudo spanto;
Que de l que yá mal cantei
La mesma moda yá canto.

Solo a bós me quiero ir,
L Senhor que manda mais
An Sion, torre onde stais
I a que nun puodo chubir,
Se la mano nun me dais.

[Cuntina]

Luís de Camões
Traduçon de Fracisco Niebro




[an pertués:
Babel e Sião (5)

Mas eu, lustrado co’o santo
Raio, na terra de dor,
De confusão e de espanto,
Como hei-de cantar o canto
Que só se deve ao Senhor?

Tanto pode o benefício
Da Graça, que dá saúde,
Que ordena que a vida mude:
E o que tomei por vício
Me faz grau pera a virtude.

E faz que este natural
Amor, que tanto se preza,
Suba da sombra ao real,
Da particular beleza
Pera a Beleza geral.

Fique logo pendurada
A frauta com que tangi,
Ó Hierusalém sagrada,
E tome a lira dourada
Pera só cantar de ti;

Não cativo e ferrolhado
Na Babilónia infernal,
Mas dos vícios desatado
E cá desta a ti levado,
Pátria minha natural.

E se eu mais der a cerviz
A mundanos acidentes,
Duros, tiranos e urgentes,
Risque-se quanto já fiz
Do grão livro dos viventes.

E, tomando já na mão
A lira santa e capaz
Doutra mais alta invenção,
Cale-se esta confusão,
Cante-se a visão da paz!

Ouça-me o pastor e o rei,
Retumbe este acento santo,
Mova-se no mudo espanto;
Que do que já mal cantei
A palinódia já canto.

A vós só me quero ir,
Senhor e grão Capitão
Da alta torre de Sião,
À qual não posso subir,
Se me vós não dais a mão.]

domingo, 19 de outubro de 2008

la piedra que caiu



Hoije bieno ua granizada que até la yerba berde sbranquenhou cun sous oubicos. Ua rapazica, pula rue, bien quier aguantar l spartiçado guarda chuba, mas deixa-lo a la rábia de l aire i al bruar de la mundiada. Ls carros acénden ls quatro piçcas, seinha de miedo que ben de ls uolhos nun béren para alhá de la termienta. Quando, uas horas apuis, sali a la rue, bi que las arbles se habien lhibrado de sue purmeira camada de fuolhas: quando fazie redaçones subre l outonho, l caier de las fuolhas era siempre la mais fuorte seinha dessa staçon de l anho. Ai, quando you fazie redaçones subre l outonho i m'ambelaba na risa de ls pelhiços! Purmeiro, l miu outonho fúrun binhas cun sue fuolha a tenhir de burmeilho i amarielho l redondo de ls cabeços, antes que eilhes s'antregáran a la calbeç de l ambierno; a la par, benie la dreitura de ls sucos de la sementeira, alhinados cumo an caderno, siempre a lhembrar-me que la scuola staba acerca; apuis, fúrun ls castanhales, essas arbles que you fazira sagradas por me haber afeito a bé-las siempre de loinge, las castanhas traídas de loinge por mie mai, de ls lhados de Berçó, ganhas an pagas de trabalho. Apuis la granizada nun quedou amerosa la tarde i l aire nun aplaquiou un sfergante que fura: scampou l cielo, lhebou l aire las nubres, todo porriba serenou, mas eiqui ambaixo todo se bolbiu an bumbeiros, ambulanças, polícias i notícias de telbison a amostrar por adonde antrou l'auga, l que lhebou, l que stragou, l que acupou, i nun hai meia de se calháren, nun hai meia de deixáren que la tarde serene i l aire deixe de mantener las arbles sien paraige an sues dénias a la rue. L que eiqui nunca passa ye esta mornice, este tiempo que bestido me faç tener calor i aforrado me faç tembrar, un anganho que me trai siempre un pingaduro nas narizes. Fura primabera, cul mesmo tiempo que agora faç, i todo starie a respirar sues polhas, l aire amboubado culs arebentos que ampalpaba al passar puls galhos garbançudos: mas cada cousa solo dá l que stá purparada para dar, i ua pessona nun ye cousa defrente. Estas termientas déixan-me l pensar algo molhieço i sien ua eideia adonde m'ancarrapite, la casa cheira-me siempre a mofo, la nuite chega-me a cabalho na selombra que todo acubre - ye berdade que nun hai sol, mas esta lhuç colada nun puode tener outra natureza que selombra. Nun tengo outro remédio senó agarrar-me a fazer la cena, todo cumo debe de ser, fuora de l mundo i de todos: ye un prazer tan grande que l quemer yá nun cunta, solo l çprender de ls oulores, l sacar de las quelores al que se bai streformando pul fuogo, l antranhar de ls sabores, l deixar que l punto s’achegue debagarico: quando se chama, pa la mesa!, i se mira ls uolhos arregalados i l angulhir debagaroso, yá nada mais amporta i la termienta quedou loinge, mui loinge, a puntos de yá nun me lhembrar de la piedra que caiu. Purparar ua buona cena - l amportante nun ye comé-la, mas purpará-la -, assi téngamos cun nós l mais buono anguerdiente, quien cun nós la coma, esse ye l melhor modo de scamugir ua termienta, seia eilha qual fur i, sei-lo bien, nun hai mais fonda filosofie que esta, nun hai melhor tierra de nata adonde sumbrar ls amigos de hoije i l die de manhana. Ye assi ua buona cena: solo ampeça a ser buona quando l quemido yá nun ye l mais amportante, mas esso nun se cunsigue sien un quemido que mos amproue.




sábado, 18 de outubro de 2008

quando me calho.



Nun sei que calho quando me calho. A las bezes perciso de melhor m'achegar al silenço, de le dar campo al fraugar de las palabras gastas, melhadas, sboucelhadas: quando s'acaba l'auga ne l poço, hai que le dar rede al manantial i campo a la salida de l'auga, que zaspéran las funtaninas se l baldo le arrasca l'andrento de la barriga. Calho-me quando las palabras me ban alantre, i bólan cumo cantadas, znudas, duras, deloridas, brabas: a las bezes scabo-le ua foia, fonda; apuis, fago-las rucecitar i, cumo Bénus salida de las augas, tórnan guapas, debelgadas de frescor i de sentido cumo se beníran al mundo pula purmeira beç. Dou cumigo armado an sclabagista de palabras, amasso-las a çurriagadas, çtripo-las, zanco-le ls sentidos, çfago-las an puostas i arrebento-le sangradeiros, ua sienbergonha de que nun me chego a arrepender: tamien eilhas dan-me tanta amportança cumo l aire que assopra anquanto drumo, siempre rebeldes, lhibres, anteiras, de modo que nun adelantra you armar-me an tiranete. Sobra-me, antoce, l silenço, muita beç mais defícele de mantener que ls aires nas cabernas de Eiolo: fui l delor que m'afizo al silenço, que tamien me zeilúden las palabras, quedo farto deilhas i nun las puodo oubir nien ber alantre, por esse sue manha de se me slubiáren anque bien presas pula coleira: nó, nun ténen feitiu de perro las palabras, que mais salbaiges quédan quando las cuidamos amansiadas. Tamien ye berdade que me calho porque nun serbirien para nada las palabras, mas quien bai a adebinar que esse calhar ye ua raleira? Custa-me quando yá nun puodo cun eilhas, yá nun las aguanto, cun sue sobérbia, sous uocos amprouados, sou manantial sien fin, sue felharada, sous pelindrengues a arrastrar perciones de sentido, sues manhas quelobreiras an remissacos que me zatínan i fázen atirar cun eilhas acontra sues letras, sues sílabas, sou sonido. Mas cumo passar sien essas criaturas, essas raízes que até a mi mesmo me prénden? Son de ls melhores ls tiempos que gasto cun eilhas, séian boladeiras de sonidos bários, seia stiraçando-se an carreiras de lhetras, nua arada de sucos dreitos, mimo que siempre aspera fiestas. Calho-me pulas palabras que me sóbran, debelgado, afogado, pronto a golsiar: ye ende que la fala arródia por outros caminos adonde nada dízen las palabras. Assi i todo, quando calho nun sei bien quei calho: bonda-me saber porquei me calho: penso l silenço, mas nunca l sei dezir.




sexta-feira, 17 de outubro de 2008

máçcara I



Nunca le gustou l rostro cun que naciu, siempre se sonhou outra. Nien era ua question de ser mais guapa, mas de ser defrente: querie ls uolhos mais rasgados nuas subreceilhas mais finas i lhargas: por aqueilhes redundicos i scundidos chubien-le oupores de renozielha, l pelo a atirar a burranca; tenie siempre miedo de se spetar nas rosas de la cara, ls uossos salidos cumo belhotros, rachon de carrasco que nien çuola serie capaç de adundiar; las dues ribeiras, que le corrien al lhado de l nariç acontra la lhagona de la boca, éran dua sequidade que la afogában, ronchas que le ponien las narizes cumo presas andrento l galaton dun castielho mediabal; las narizes, cachapurrudas, até de daba eideia de que íban a parar de respirar, tan lhargas que l aire se le arralaba a un punto de mal l sentir; l queixo un piquete al alrobés, que eilha gustarie de achegar al redondo de ls cabeços de la prainada. Nun percisaba de se mirar al speilho para saber que aquel rostro nada tenie que ber cula bida que le salie de andrento, nun era capaç de le arredundar la risa que l'alma le amponie, sentie que las pessonas la mirában mas bien outra pessona: outra que fura i quedarie cuntenta cun aqueilha figura, mas eilha nó. Al modo que crecie, daprendie cumo las pessonas podien amponer l cuorpo cumo quien ampon ua torna, inda que respeitando l ser de la tierra: habie a pessonas que passában de gordas a delgadas i al alrobés; outras que a poder de tristeza quedában culs uolhos negros, fondos, bacentos cumo l'auga dun poço que yá quantá nun ye mundada; ponien bigote i tirában-lo, deixában crecer barba i pelo ou cortában-lo, mudában bestires al son de la cabeça i yá nun solo cula eideia de tapar l cuorpo, ou çfender de l friu, de l sol, de l’auga; queimadas de l sol i astro, brancas de selombra, aburmelhadas de pingas, assucadas de rábias i delores, you sei alhá, se tantas son las máçcaras de cada un i sous feitius, tantos cumo las pessonas que hai, que yá houbo i que inda há de haber. Nun hai naide sien sue máçcara, i esta ye ua cundiçon d’eisisténcia: quando assi nun fur triunfou l ‘clone’ i haberá que le purparar la foia a la andebidualidade, al ser único que cada un ye i ten que ser mesmo an cuorpo. Todas las pessonas, até un cierto punto, bida fuora andonában sue máçcara: esta acababa por amostrar l que se querien, l que se fazien ou l que se deixában fazer. Eilha nada mais querie que esso, mas gustaba de apressiar las cousas, de las tener mais ourdenadas, de ser eilha a mandar i nó l tiempo. Yá pensara nua ouparaçon, poner tetas mais grandes, nariç afilado, beiços gordos i cousas assi, mas apuis yá nun serie eilha: que outras l fazíssen nun achaba mal, alhá eilhas, mas eilha eirie por outro camino. A cada manhana, antes de salir a la rue, zenhaba sue máçcara ne l cuorpo, que assi sentie-la mais deilha mesma an beç de la poner cumo ua cousa de fuora i adonde l sangre nun corrisse: fui assi que las pessonas la coincírun i eilha mesma se squeciu de cumo era datrás; la máçcara que a cada manhana se ponie nada mais era que l modo de eilha mesma se assomar; al ampeço inda le berdegában pinturas i cousas assi, mas cul tiempo passou a ser cumo ua segunda piele, la sue berdadeira piele; la máçcara torna-se eilha mesma, eilha mesma bolbira-se la sue máçcara. A la máçcara se le assomaba l'alma, neilha se le zenhában las risas, por eilha respiraba, i ls uolhos spelhában-le ls mundos que tenie andrento. Nó, nun era mais guapa l que querie ser, mas mais outéntica, mais eilha mesma: la máçcara era ua question de eidentidade, de persona(lidade), de carátele(zaçon), mas subretodo de lhibardade pus nun hai pior cadena do que un sentir-se preso andrento del mesmo i, mais que todo, carcereiro del mesmo: la máçcara era la bandeira de la reboluçon i, a la par, la reboluçon eilha mesma. Sabie bien ls lhemites que la matéria prima pon al scultor, an autoscultora se bolbira, mas aceitaba-los sien delor i sien queixas, que tamien esses lhemites fazien parte deilha mesma: se assi nun fura, sobraba-le anobelhar-se an cuitadica, mas nunca tubo feitiu para penerosa. Bien se splicou, mas nunca naide l'antendiu: por esso, quando se morriu tirórun-le la máçcara i anterrórun-la assi, znuda deilha mesma: cuidando que la habien anterrado, fui outra que botórun ambaixo la tierra; al quedar de fuora, quedou biba an sue máçcara, que solo esta se puode ber por ende i quien l'antendisse sentirie-la a respeirar por ambaixo de ls retratos: la máçcara habie-se bingado a un punto que de l outro lhado deilha nada mais habie sobrado, que sue fuorça todo habie chupado para eilha mesma.

quinta-feira, 16 de outubro de 2008

Job

Cúntan que dius i l diabro s'aponírun a fazer caçuada dun tiu chamado Job, solo porque le dou la gana: houmildá-lo, fazé-lo passar todas las malinas, i abaixar a las perfundas de ls einfiernos de la miséria, de l delor i de la soledade, oubrigando-lo al zaspero de palabras cumo las de Camões «muorra-se l die an que naci», pisocado mais que l puolo de l caminos. Al fin de todo, Job cunseguiu inda acrecentar muitos anhos a sue bida, circado de filhos, criados, bacas, camelos, burros i ganados, cunseguindo morré-se de bielho, sastifeito cula sue bida: todo esto sien ser perciso l cielo, a poder de maluquice i de nunca zistir, bencindo a dius i al demonho. Quien poderie quedar cuntento cul mal de ls outros, cul delor anfenito, cula houmildaçon até al nada? Solo la dureç de la bida, l termiento de las malinas, las chagas que mos tuolhen l passo, la fraqueza que mos debelga l pensar: si le cháman dius a cousas bien stranhas! bien deilhes son ls sangradeiros por adonde mos quieren sacar la proua i l respeito que a nós mesmos mos debemos, deixando-mos farrapo roto a sblolaixar al son de to las airaçadas. Las malinas nun ténen outro manadeiro que ls lhemites cun que mos nacemos, ancarnaçon de la muorte que zde esse die mos bejita: mirá-las de frente i agarrá-las bien puls gurgumilhos ye l camino que mos sobra, inda que seia ua foda dun camino que mos zgrácia: i este ye l mássimo outimismo que mos ye premitido.



quarta-feira, 15 de outubro de 2008

purmeiras augas

Cerrou-me la puorta l berano: ferbe l mosto i la costra de ls sucos apon-se a la stocada de la semiente que arrebenta; las purmeiras augas pérden-se rue abaixo, ampuntadas sien ua dénia, ua risa de frescor; aspero l ourtuonho ne ls passeios, mas ls altemobles nun déixan campo a mais nada, l lhuito de l alcatron atirado acontra qualquiera assomadeiro de berde. Bien que l spere, nien un frisgo de campo s'anfrisga na cidade, un frisgo por adonde se respire, solo un frisgo i nada mais: algo an mi se muorre na spera: gasto-me desse lhado an que me morri, mas esse coçado solo se me bei muito tiempo apuis. Quien dixo que mos morremos dua beç? Morremos-mos als cachicos, carolo a que l tiempo saca las forfalhas. Culas purmeiras augas sálen a bolar las formigas d'ala i la paixarada senta-se a la mesa de l formieiro, ls pelhiços assóman sue risa castanha, píngan ls trampos, pulas fieiras de galhos arrefucidos ban-se atrecindo figos que rejistírun al amadurar: cula lhuç, ls dies abáixan la lhadeira, muito custa a albantar ls uolhos quando até l cielo s'arranou, mais pesados ls passos pula lhama que se mos fui agarrando an puolo. Son un zaspero las purmeiras augas, tenhindo cun sou oulor a muorte l tuoro de ls jacarandás, ampeçando aqueilha caminada an que todo se buolbe para andrento pa se salbar de las airaçadas, an que todo se ancuolhe até al alrobés, i las pingas gordas dreitas se sténden cumo dientes a peinar l runquido de ls altemobles. Las rosas assóman-se a la cara, l rosa slúbia pula raíç de las unhas, assi i todo zlhabado por bergonha deste friu andeble, de anzonar, ancapaç de cortar la respiraçon i arrepassar la miolha de ls uossos. Tengo siempre de asperar la nuite, alta, i l angarrar de l silenço: chamo-lo, scuolho-le las palabras mais calhadas, que le quádren bien, i pongo-me a ouliar puls sous beneiros até que la quelor de la boç s'achegue de l abandono de las zoras; apuis, ancosto la sonheira a ua squina i chamo ls dies que nunca hei de tener.



terça-feira, 14 de outubro de 2008

boubadas



Tener suonhos qualquiera un ls ten, mas esso ye ua boubada pegada, i mais boubada ye cuidar que se ban a rializar. Quien, al menos ua beç na bida, nun tubo un suonho, boubo? Quien, al menos ua beç, nun lhuitou por cuncretizar un suonho, boubo, que tubo? Solo ls boubos ténen suonhos. Tamien you fui boubo al punto de tener suonhos, i inda nun se me fui essa manha bouba. Nun puode haber mais grande boubada do que lhuitar por suonhos. Tamien you, an tiempos, lhuitei por cuncretizar suonhos, tan boubo que inda nun me curei dessa malina. Mas bendo bien, solo ye mesmo boubo a sério, quien nunca tubo un suonho na bida i fizo todas las boubadas pa l cuncretizar. Fernando Pessoa ponie l redículo nas cartas de amor, mas you digo que esso nun ten mal de mais: scribe-se la carta i todo queda fuora de nós; mas ls suonhos son boubos l mais que se puode manginar, pus bíben an nós, tóman cuonta de nós i nun déixan campo para mais nada: ua boubada pegada, que mos pon boubos. Mas para que sirbe la bida sien suonhos boubos i la boubada de lhuitar por eilhes dun modo boubo?



segunda-feira, 13 de outubro de 2008

Babel i Sion (4)

[cuntinaçon]


Que, se tan pequeinha bida
Se acrecenta an tierra stranha,
I se Amor dá essa lhida,
Queda la pruma perdida
de screbir pena tamanha.

Mas se, para assossegar
L que sinte l coraçon,
La pruma yá me cansar,
Nun se canse pa bolar
La lhembráncia de Sion.

Tierra bien-abinturada,
Se, por algum mobimiento,
D’alma fures demudada,
Mie pena seia botada
Al eiterno squecimiento.

La pena deste miu çterro,
Que you mais quiero grabada
An piedra ou an fierro duro,
Essa nun seia scuitada,
De erro miu castigo puro.

I se you cantar quejir,
An Babilónia sujeito,
Jarusalen, i nun te bir,
La boç, quando la mexir,
S’ancarambine ne l peito.

La mie lhéngua se m’apegue
Na gorja, pus te perdi,
Se, anquanto bibir assi,
Tiempo houbir que t’arrenegue
Ó que me squeça de ti!

Mas, á tu, tierra de Glória,
Se nunca bi tue eisséncia,
Cumo me lhembras n’ouséncia?
Nun me lhembras na mimória,
Solo na remenicéncia.

Que l’alma ye traba rasa
Que cula scrita doutrina
Celhestre tanto mangina,
Que bolando de sue casa
Chube a la pátria debina.

Nun ye lhougo la suidade
De l lhugar donde benie
L cuorpo, de l Cielo ye,
Daqueilha santa Cidade
Donde esta alma pertencie.

I aqueilha houmana figura,
Que acá me puode altarar,
Nun ye quien se há-de buscar:
Ye raio de Fermosura
Que só se debe d’amar.

Uolhos i lhuç que ancendeia
L fuogo que acá sujeita,
- Nó de l sol, de la candeia –
Selombra daqueilha eideia
Que stá an Dius mais purfeita.

I los que acá me ancerrórun
Ténen, de ls fuortes eifeitos,
To ls coraçones sujeitos;
Sofistas que me ansinórun
Malos caminos por dreitos.

Destes l mando tirano
Me oubriga, cun tal zatino,
A cantar, al son de l danho,
Modas dun amor profano
Por bersos de amor debino.

[Cuntina]

Luís de Camões
Traduçon de Fracisco Niebro




[an pertués:
Babel e Sião (4)

Que, se vida tão pequena
Se acrescenta em terra estranha,
E se Amor assim o ordena,
Razão é que canse a pena
De escrever pena tamanha.

Porém se, pera assentar
O que sente o coração,
A pena já me cansar,
Não canse pera voar
A memória em Sião.

Terra bem-aventurada,
Se, por algum movimento,
Da alma me fores mudada,
Minha pena seja dada
A perpétuo esquecimento.

A pena deste desterro,
Que eu mais desejo esculpida
Em pedra ou em duro ferro,
Essa nunca seja ouvida,
Em castigo de meu erro.

E se eu cantar quiser,
Em Babilónia sujeito,
Hierusalém, sem te ver,
A voz, quando a mover,
Se me congele no peito.

A minha língua se apegue
Às fauces, pois te perdi,
Se, enquanto viver assi,
Houver tempo em que te negue
Ou que me esqueça de ti!

Mas, ó tu, terra de Glória,
Se eu nunca vi tua assência,
Como me lembras na ausência?
Não me lembras na memória,
Senão na reminiscência.

Que a alma é tábua rasa
Que com a escrita doutrina
Celeste tanto imagina,
Que voa da própria casa
E sobe à pátria divina.

Não é logo a saudade
Das terras onde nasceu
A carne, mas é do Céu,
Daquela santa Cidade
De onde esta alma descendeu.

E aquela humana figura,
Que cá me pode alterar,
Não é quem se há-de buscar:
É raio da Fermosura
Que só se deve de amar.

Que os olhos e a luz que ateia
O fogo que cá sujeita,
- Não do sol, mas da candeia –
É sombra daquela ideia
Que em deus está mais perfeita.

E os que cá me cativaram
São poderosos afeitos
Que os corações têm sujeitos;
Sofistas que me ensinaram
Maus caminhos por direitos.

Destes o mando tirano
Me obriga, com desatino,
A cantar, ao som do dano,
Cantares de amor profano
Por versos de amor divino.]

domingo, 12 de outubro de 2008

l filaduro



La soledade nun acha a quien le dar la mano: alhá s'anfrisga muita beç l anfeliç pa que nun le duolan las palabras. Zatino na lhadeira de la manhana, ls arressaios apuntados a la nuite, a la niebe. Sento-me a la borda l carreiron, a spera que l tiempo abaixe i nun hai modo de l ber passar. An que tune se haberá metido, pa nun querer nada cumigo? Que tiempo ye l miu que nun sei que le fiç? Bala-me que nunca me cansa l filaduro i inda me sobra fuorça i gana pa zarredar la tejeira apuntada al filo. Cumo nunca paro de sonhar, ua tejeira de filos nada puode contra suonhos. De tanto, ato ls suonhos cun palabras als manuços a spera que le chegue l tiempo.



sábado, 11 de outubro de 2008

cula tarde



Ban se cargando, atenegrando, nubradas cula tarde. Gríman-se ls camboios a la borda de l çcarrilar, çfaiar. Assopra la fin an busca de puiales adonde aquemodar l slubiar, pingar, de ls dies acontra la cinza. Fúrun-se las rosas, i ls spinos scadárçan l prefume an soledade. Nun fales, que yá nun aguantas la fogueira de las palabras: que fago anton, se nin ua chamarielha inda arde ne ls uolhos? Tamien yá nun adelantra buscar un dius, que todos me quedórun pul camino, fartos de m'aturar las perdidas pisagadas, ls brincos triteiros, la manha d'arrodiar la sobérbia de l tiempo. Fago por sereno cumo por pan, mas siempre la nuite chupa to la lhuç a agarrar campo pa l bruído que bai a aturdir l die. Debuolbe me zlida l speilho la figura, i assi se bai afazendo a la soledade, eiternidade, de l silenço.



sexta-feira, 10 de outubro de 2008

Babel i Sion (3)

Siempre acha la mocidade
Gustos mui bien purparados,
I cul andar de l’eidade
Yá lhembra cun sauidade
Aqueilhes gustos passados.

Um gusto que hoije s’alcança,
Manhana yá nun lo beio:
Assi mos trai la mudança
Dua sprança an outra sprança
I de deseio an deseio.

Mas nua bida tan scassa
Que sprança será bien fuorte?
Fraqueza de houmana suorte,
Que quanto la bida passa
Stá dezindo la sue muorte!

Mas deixar nesta spessura
Las modas de mocidade!
Nun cuide giente fetura
Que ye obra de l’eidade
L que ben cula bintura.

Que eidade, tiempo, que spanto
Por ber tan delgeiro passe,
Nunca an mi podírun tanto
Que, inda que you deixe l canto,
La rezon del la deixasse.

Mas an tristezas i noijos,
An gusto i cuntentamiento,
Por sol, por niebe, por biento,
Tendré presente á los ojos
Por quien muero tan cuntento.

Fraita i uorganos deixaba,
Á çpoijo miu tan querido,
Ne l salgueiro que eilhi staba,
Que para prémio quedaba
De quien yá me habie bencido.

Mas lhembráncias d’afeiçon
Que eilhi preso me tenie,
Me preguntórun anton:
Que era de la música mie
Que you cantaba an Sion?

L que fiç daquel cantar
Pulas gientes agabado?
Porquei l deixaba d’ousar?
Pus siempre ajuda a passar
Todo l trabalho passado.

Canta un se bai caminando
Por camino trabalhoso,
An spesso alboredo andando;
I pula nuite l medroso,
Sou miedo atama cantando.

Canta l preso sou termento
Las cadenas telincando;
Canta l segador cuntento,
I até l oubreiro, cantando,
Ne l trabalho mal pon tento.

You, que estas cousas senti
N’alma, de maugas tan chena,
Cumo cantar, respundi,
Quien alheno stá de si
Doce moda an tierra alhena?

Cumo poderá cantar
Quien an choro alhaga l peito?
Porque, se quien trabalhar
Canta pa menos cansar,
You a çcansos nun dou jeito.

Que nun parece rezon
Nin parece que atamara
Tal cousa la mie paixon,
Que an Babilónia cantara
Las mies modas de Sion.

Que, se la muita dureza,
De sauidade me spante
De bibir la fortaleza,
Antes muorra de tristeza
Que, pa l’adundiar, cante.

Que, se l fino pensamiento
Solo na tristeza eisiste,
Nun tengo miedo al termiento:
Que morrer solo de triste,
Que maior cuntentamiento?

Nin na fraita cantarei
L que passo i passei yá,
Menos inda l screbirei;
La pruma se cansará
I you nunca çcansarei.

[Cuntina]

Luís de Camões
Traduçon de Fracisco Niebro





[an pertués:
Babel e Sião (3)

Acha a terna mocidade
Prazeres acomodados,
E logo a maior idade
Já sente por pouquidade
Aqueles gostos passados.

Um gosto que hoje se alcança,
Amanhã já o não vejo:
Assim nos traz a mudança
Da esperança em esperança
E de desejo em desejo.

Mas em vida tão escassa
Que esperança será forte?
Fraqueza de humana sorte,
Que quanto da vida passa
Está recitando a morte!

Mas deixar nesta espessura
O canto da mocidade!
Não cuide a gente futura
Que será obra da idade
O que é força da ventura.

Que idade, tempo, o espanto
De ver quão ligeiro passe,
Nunca em mim puderam tanto
Que, posto que deixe o canto,
A causa dele deixasse.

Mas em tristezas e nojos,
Em gosto e contentamento,
Por sol, por neve, por vento,
Tendré presente á los ojos
Por quien muero tan cuntento.

Órgãos e frauta deixava,
Despojo meu tão querido,
No salgueiro que ali estava,
Que pera troféu ficava
De quem me tinha vencido.

Mas lembraçaas da afeição
Que ali cativo me tinha,
Me perguntaram então:
Que era da música minha
Que eu cantava em Sião?

Que foi daquele cantar
Das gentes tão celebrado?
Porque o deixava de usar?
Pois sempre ajuda a passar
Qualquer trabalho passado.

Canta o caminhante ledo
No caminho trabalhoso,
Por entre o espesso arvoredo;
E de noite o temeroso,
Cantando, refreia o medo.

Canta o preso docemente,
Os duros grilhões tocando;
Canta o segador contente,
E o trabalhador, cantando,
O trabalho menos sente.

Eu, que estas cousas senti
Na alma, de mágoas tão cheia,
Como dirá, respondi,
Quem alheio está de si
Doce canto em terra alheia?

Como poderá cantar
Quem em choro banha o peito?
Porque, se quem trabalhar
Canta por menos cansar,
Eu só descansos enjeito.

Que não parece razão
Nem parece cousa idónea
Por abrandar a paixão,
Que cantasse em Babilónia
As cantigas de Sião.

Que, quando a muita graveza,
De saudade quebrante
Esta vital fortaleza,
Antes moura de tristeza
Que, por abrandá-la, cante.

Que, se o fino pensamento
Só na tristeza consiste,
Não tenho medo ao tormento:
Que morrer de puro triste,
Que maior contentamento?

Nem na frauta cantarei
O que passo e passei já,
Nem menos o escreverei;
Porque a pena cansará
E eu não descansarei.]

bogales



A la hora de almuorço quaije siempre teniemos de oubir un a ler. Tamien a mi me calhou: ls sonidos a tembrar, ls uolhos perdidos al meio la floresta de la menudeç de las lhetras, las palabras ampelhiçadas, a stancar-se na gorja para nun salíren. A cada segunda liemos las amboras de la bola de demingo, sacadas de l jornal Novidades, que nesse tiempo (1961-62) inda nun teniemos telbison pa las recebir a to las horas, cumo agora. Ua beç achei antressante ler ua pequeinha notícia an que un clúbio habie derrotado outro por mais de cien golos, i you todo cuntento: quando me dezírun que an basquetebol esso era normal, nun fazie eideia de l jogo esse, i benga a daprender. De lhibros, l que mais se me lhembra de ser lido naqueilhes siléncios de almuorço, quaije tan lhargos cumo la missa de las seis de la manhana, fui Maravilhosa Viagem de Nils Holgerson através da Suécia. Als poucos, fui-me afazendo a ler an público, l sonido ye que se me slubiaba: era siempre ua risada anganhar-me nas bogales, que you lie cumo an mirandés, todas al alrobés; mandar ls uolhos alantre de l sonido nun me baliu de grande cousa, que bundaba un anganho para todas me salíren ancatrapilhadas: l que era abierto salie-me cerrado i l que era cerrado salie-me abierto. Solo apuis quaije dieç anhos de ceifa culs sonidos ye que cunsegui dezir todo cumo debe de ser, yá tenerie arrimado a 18 anhos ou mais. Éran ua cunsemiçon aqueilhas bogales i ls sous sonidos atrabessados, de modo que me bingaba na scrita i nesta buscaba meia de subertir las falhas de l sonido. Nesse tiempo, preguntaba-me subre esse mistério que s'agarra als sonidos, dando-me-los defrentes de l que querie i me deixában la lhéngua siempre an stress. Eilhi andaba you, arrochado naquel fato lhenguístico, que me sgadunhaba ls sonidos a un punto de me ls deixar cumo uns cristos: habie sonidos que se me scapában i que era para stáren bien calhadicos andrento, mas salien assi suoltos, zgarrados, perdidos, pieças suoltas de la máquina a que pertencien: era ua cunsemiçon nun ser capaç de ls atamar, pus saltában siempre l portielho por bien grande que ponisse l gabelhon de silbas; i fui na lhuita pa ls adominar que me ganhou calho muita de la fuorça de buntade que me creciu. Al alrobés de l que puoda parecer, nada desto fui capaç de m'apoucar ou fazer ganhar esso que le cháman cumplexo de anferioridade, fura an relaçon a mi, fura an relaçon a la lhéngua, mas metien-me facanitos las risicas i ls mirares que me querien çterrar pa l cortineiro de ls atrasados ou pa l poço de ls cuitadicos: l segredo fui siempre anquelibarar las cousas por outros lhados, ponendo feitos an que fura buono ne ls outros pratos de la baláncia. Quando outra salida nun habie, quedaba-me inda la arma de le botar ua choradela baliente, adonde naide disse por eilha, nin se manginasse, dius te lhibre!: esse choro scundido, de rábia, tenie la fuorça dun bálsemo, dua malzina purparada para qualquiera delor: penso muito na fuorça desses choros que me dában i beio cumo l nun ser capaç de chorar ye ua fraqueza, mais grande do que puode parecer assi a la frol de las cousas: al botar pa la rue toda aqueilha tension que se m'ancarramelaba andrento, deixaba-me campo para meter nuobas fuorças al son de nuobas calhadas guerras. Fui l choro que me salbou, i la scrita: quedában-me las palabras an ser, sin sonido, que este todo se m'agarraba al saluçar: inda hoije cuntino debelgado culas palabras an ser, que me anchírun i nun hai meio de l beneiro de la mina tener fin: agora, que yá nun choro (tanto), sou oubrigado a atirar culas palabras pa la rue, seia un blogue seia outra cousa qualquiera que me las ature: yá nun me persigue l termento de las bogales, mas quedou-me la manha.





quinta-feira, 9 de outubro de 2008

bidas



Camino pa las site bidas, i nin por esso me bou fazendo mais gato: faç parte de nós l renacer, esse motor de la frecha que mos apunta al anfenito. To las bidas son un retornar al ampeço, esse paraíso adonde mos ponírun ne l mundo, que a cada die tenemos necidade de recriar i anchir de lhembráncias que nós mesmos fumus podando, esse nuosso ser de cepa. Dende que la rialidade nun steia fuora de nós, mas andrento de nós que la custruimos, al zenhá-la an suonhos i al poné-la naqueilha punta an que cunseguimos ber puls beneiros que arrepássan l tiempo cumo ua stielha, esso a que chamamos mimória. A cada nuoba bida an que renaço, siempre retorno a la bida oureginal, todo (you, bendo bien!) se recumponendo, se reourdenando, se reanterpretando, se rescrebindo. Ban ganhando amportança ls purmeiros anhos de bida, esses antes de la grande salida, essa salida que aspera ua grande buolta, anque nin you saba se algue beç se dará ou se ye possible. Stá todo nesses anhos fundadores que als poucos bou çcubrindo, i cun fuorça se me ban amponendo: cumo agarrar esse you que stá para alhá-fuora de mi, que me aceinha sin paraige i nun me deixa nunca assossegado? Cada beç antendo melhor por que rezon hai la tendéncia para criar eidades de ouro i poné-las ne l passado: ye que l paraíso solo eisiste cumo mimória que mos fumus custruindo, a ampeçar por nós i por nuossa purmeira bida; hai quien nun tenga esse paraíso, mas tamien deficel será que seia capaç de tener outro, que solo alhá stá la einocéncia própia a un paraíso i solo nesse tiempo se me lhembra de ser antolhado de maçanas i cousas assi; esse ye l tiempo mais loinge de la muorte, an que nin sequiera pensaba neilha, i an que la grande gana era de ser grande, quier dezir, ua gana atirada pa l feturo. Nun hai solo ls mitos de l'ourige de l mundo, hai tamien l mito de la nuossa própia ourige, de l nuosso própio ampeço, i esse ye l mais grande mito que mos custruímos: you perciso del para me lhebar pula mano nas bidas que me ban atrabessando; cada nuoba bida percisa de botar raízes fondas nesse mito fundador, tan grande ye la grima de me perder de quien sou, tan grande ye la sede dessa auga; assi bou rucecitando, mesmo sin me haber muorto; a las bezes penso que seia ua fugida pa la natureza, mas lhougo beio que ye ende que mais fuorte stá la cultura que m'antranha. Nada desto amporta para quien mira de fuora, ye berdade, mas este ye l miu modo de dezir que eiqui ls uolhos nun sírben para nada, nin l pensar, yá que de bida falo i nó de filosofie, i las palabras quédan-se cumo aqueilhes galhos que s'ínchen de froles, mas apenas chégan a dar algun fruito. Que m'adelántran ls miles de lhibros que yá li se siempre torno alhá, a esse tiempo sin lhibros, esse tiempo que a cada ida se demuda pulas amboras que lhiebo na mala de biaige? Ye nesse punto que me nace la lhéngua, i me crece quando nun tenie outra para dezir l mundo: se la perdisse perdirie l mundo que eilha diç, pus ye eilha que me lhieba pula mano a esse tiempo-fuonte adonde todo me nace, adonde me naço, inda hoije, perssupuosto amprecindible de mies nuobas bidas, se tubir necidade de las criar. Por esso que la lhéngua faç parte de l mundo de las eisséncias, aqueilhas que, faltando, l mundo serie outro porque tamien outro you serie. I nada desto ye un modo de pensar, ua anterpertaçon de las cousas, esto ye un modo de ser, de star, de me fazer, de me bibir: ye un porblema de sentido.






quarta-feira, 8 de outubro de 2008

nesto...



Cumo dies serenos que se buolben an termienta, de que solo mos damos de cuonta quando mos cai anriba, tamien la stória ten rebuoltas que mos zmágan i todo pónen de patas arriba, inda que nada fiturássemos parende. Desso solo mos damos de cuonta quando ampalpamos las seinhas que se ban assomando, tan menudas que nun cúntan para nós: ampéçan a caier uas pingas d'auga, gordas i ralas, i nesto çpeija-se-mos l cielo anriba. Nun queremos ber l sentido de feitos simples que mos pássan a la puorta todos ls dies, eilusion de que la stória ye de grandes feitos, de cousas adonde nun antramos i, por esso, la stória ye cousa que nin mos passa pula cabeça, zarmada i einocente. Un die seguros i cunfiantes i l die apuis yá mos çfaiórun sin pedir licença; sabemos que todo passa, mas nun queremos pensar nesso porque mos spertarie un delor que drume. Quien ye capaç de ber l oulheiro que todo ouserba pa le andicar l camino al eisército que s'achega pula calhada de la zatençon? Son mais do que pensamos ls feitos que dan an çtruiçon, i an que naide quier saber de naide ou an que solo l eimediato cunta: deilhes se faç la stória de l nuosso tiempo; anque puodan tardar muitos anhos a dar fruitos, estes seran siempre de çtruiçon, inda que nesso nun pénsen ls que fázen scorrer de sues manos. An cada delor se choca ua rebuolta, an cada abandono nace ua rábia, an cada çprézio i caçuada upe-se un deseio de bingança: todas estas chiçpas somadas armánan l claron de bombas atómicas adiadas i que nun somos capazes de preber i de zarmar. Solo se chócan uobos, yá que de l nada, nada puode nacer. Cumo tenemos tanta deficuldade an ber ls uobos de l mal i, quando ls bemos, nun adebinamos la niada çtruidora que ende ben? Dizes-me siempre que siempre todo se resuolbe, mas digo-te you que hai cousas que solo de trás se puoden resolber: zgraciadamente inda mal sabemos cumo esso se faç. Nin sei se queremos i talbeç l porblema seia esse, un porblema cultural central.



terça-feira, 7 de outubro de 2008

faç 51 anhos que antrei a scuola



Hoije, 7 de Outubre, faç 51 anhos que antrei a scuola. Yá noutras alturas screbi subre esse die, que se me lhembra mui bien. Fui l miu purmeiro i mais fuorte cuntato cula lhéngua pertuesa, que nun adominaba mas que, antuitibamente, sabie bien çtinguir de l mirandés, adominando ls percípios an que assentaba cada ua de las lhénguas: ne l pertués nun habie caída de l "g" antrebocálico apuis de "i" cumo ne l miu sendinés, nun habie "n" i "l" antrebocálicos, nun habie ditongos crecientes, l "s" nunca se lie "ç", nun habie "v", i outras cousas; sabidos esses prencípios, era solo aplicá-los al mirandés i lhougo salie l pertués, quier dezir, todo l nuosso pertués era formado zde l mirandés, que serbie de lhéngua matriç. Esso siempre me ajudou a nun dar erros ne ls ditados de pertués i nunca se me lhembra de tener algue deficuldade na lheitura ou antendimiento de las cousas screbidas an pertués: la mie spriença amostra, cumo se esso fura perciso, que las lhénguas se ajúdan uas a las outras i guárdan siempre l sou própio campo. Hai muita giente, ende ancluidos porsores i mandantes políticos, que sabe bien que esso ye assi, mas cuntina a dezir que nó, fazendo-le muito mal al ansino de l mirandés i, por esse camino, a la subrebibença de la nuossa lhéngua. Que, mais ua beç, quede screbida la denúncia destas cousas i se cuntine a saber nin que seia deiqui a mil anhos, i assi todo se antenda melhor, anque you nunca hei de chegar a antender la rábia lhenguicida de muita giente: solo s’antende l que sal de l antendimiento i esse nun puode ser l causo.



segunda-feira, 6 de outubro de 2008

Baco

Este fin de sumana andube a bendimar, l que nun fazie hai mais de binte anhos. Fui un tornar dua fuorça que inda nun stou an cundiçones de cuntar. Mas bien puodo dezir que puli andaba Baco:



Andaba puli l dius de las Ubas.
Por trás de cada cepa se scundie.
Tenie ls pies çfraçados an raízes
que prendien la tierra fortemente.
Tenie ls uolhos ne ls bagos refletidos.
I la frimeza de las fuolhas acusaba
que scundien sou sexo ounipotente.

Sebastião da Gama, Cabo da Boa Esperança
Traduçon de Fracisco Niebro



[an pertués:
Baco

Andaba por ali o deus das Uvas.
Por trás de cada cepa se ocultava.
Tinha os pés disfarçados em raízes
que prendiam a terra virilmente.
Tinha os olhos nos cachos reflectidos.
E a firmeza das parras acusava
que escondiam seu sexo omnipotente.]


domingo, 5 de outubro de 2008

paisaiges

Als poucos, sin mos darmos de cuonta, bamos fazendo i çfazendo la paisaige. A las bezes, la paisaige que ardemos ben dua ou dues giraçones atrás, outras bezes ben de muito mais loinge, misturando-se ls eilemientos mais antigos i ls mais recientes. La pregunta que you pongo: ten ua giraçon l dreito a deixar la sue marca na paisaige demudando aqueilha que recebiu? ou, dezido de outra maneira, ten ua giraçon l dreito a custruir la paisaige que mais steia al son de l sou modo de sentir i de bibir? La mie repuosta pa las dues preguntas: si. Assi i todo cuido que hai alguns lhemites, que ténen que ser respeitados: a la ua, yá ardemos l mundo i por esso nun tenemos dreito a çtruir todo l que ardemos, mas a cunjugar ls bários mundos; a la outra, nun podemos custruir ua paisaige que assente na çtruiçon de todo l que bibe i adonde bota raiç essa mesma paisaige; al fin, anque mais houbira a dezir, l mundo nun ye nuosso, i por esso tenemos que l deixar nas melhores cundiçones pa ls que bénen apuis de nós. Al mirar para ua paisaige ye possible ber que tipo de pessonas la fazírun ou que trátan deilha, mas tamien mexe cun nós mesmos, pus deilha podemos sacar sfergantes de felcidade ou de anfelcidade i tamien por esso ye amportante la paisaige i todo l que fazemos i que mexe cun eilha. Ber la paisaige cumo algo fuora de nós ye bé-le solo la casca, yá que nós tamien somos un eilemiento dessa paisaige, l mesmo balendo para outros eilemientos, cumo tal la lhéngua que falamos.

sexta-feira, 3 de outubro de 2008

=



Somos todos eiguales al morrer, mas tenemos ua bida anteira para sermos çfrentes. Se mos cuntentamos solo an ser selombra de alguien ou númaro social, esso quier dezir que temprana la muorte mos tomou, inda que ende puoda haber ua stranha felcidade. L miu zafio sou you mesmo, you solo, que ls outros siempre ye possible anganhá-los, inda que nun quergas: ls tous, para ti mesmo, son siempre anganhos passageiros. Zirrar i ser/pensar/fazer defrente dá muito trabalho: armandade hai nun campo de trigo que ls aires lhieban an sues óndias i l mais que spera ye la fouce.



quinta-feira, 2 de outubro de 2008

l tiempo de la ruodra

Criei-me ne l tiempo de la ruodra debagarosa: l tiempo boltiaba subre el mesmo cun sues fiestas, sous ditos, sous saberes, sous trabalhos i sues ceifas: a cada anho era todo mais ou menos armano, l mundo aparecie-me naturalmente cun sues selombras i mistérios, era todo seguro i staba eilhi a la mano para l daprender. Si, éran naturales ls mistérios, essas sanjas lhargas i scuras adonde naide era capaç d'antrar i solo ls boubos se ponien a querer ir alhá desso i buer l'auga que arrebentaba na raíç de sous manadeiros. Para quei tenie un de saber todo, de querer splicar todo i arrebentar cula barrena de l pensar l que nun se mos deixasse splicar?: dius era mais grande que la selombra al nacer ou al çponer de l sol, i nun habie poro de l mundo, buraquito bien pequeinho, que el nun anchisse cun sue aternidade. Ne l tiempo de la ruodra, inda ls carros cabien nas rues i ne l mundo, ls reloijos inda nun se habien agarrado a todo l que bulhe i al que stá parado, l fumo inda salie todo puls chupones i benie-me a sperar a l'antrada de la nuitica ponendo ua renda agre rente als telhados. Apuis, benie la nuite i soltában-se ls miedos que todo l campo acupában anquanto un s'arrecolhie a casa tomado pul suonho, essa bingança de ls uolhos houmildados sin sue lhuç: la ruodra era nuossa mas era subretodo de todo l que staba fuora de nós, ls miedos, ls mistérios, l delor, la muorte, las ouraciones que abrien caminos d'assossego i de mundos feturos solo sonhados. Criei-me ne l tiempo de la ruodra, mas un die scapei-me [ou será que m'ampurrórun por alhá...!?] por un frisgo de tiempo i dei nun camino que nunca acaba nin deixa cerrar la ruodra cun sou saber i sue sigurança, sue cumpanhie i sue falta de bazius. Solo bien mais tarde me dei de cuonta dua placa a l'antrada, cun sentido oubrigatório palantre: l tiempo de la lhinha.




quarta-feira, 1 de outubro de 2008

que cadenas...?



Nunca chube sin fin un foguete: chega a un punto, stoura nun relhampo guapo, i debuolbe-le la canha al suolo. Até adonde mos lhebará l que chamamos porgresso, que a cada cunquista de l cielo faç arrebentar outros mundos para que el puoda chubir: será que le bamos a ber l stouro? L porgresso alimenta-se de la muorte de outros mundos, nun anquelíbrio eiquelógico que mos bai deixando l mundo cada beç mais zanqulibrado. Que diuses, que cadenas prénden este Pormeteu sonhador, zimbrando l fuogo arrincado de sue frauga que nunca mais s'acaba, nua busca anfenita de cielo? Adonde mos bamos a agarrar para cuntinar a sonhar, pa siempre palantre cuntinar, agora que daprendimos las cadenas que átan la coleira de la stória cumo un perro, agora que sabemos que nada chube até al cielo, i que l einfierno l bamos fazendo mesmo eiqui al lhado, seia el andonado a modo de houlocausto seia el un perduto financeiro mais resbelgado que l sexo de ls anjos?! Assi i todo, l feturo nunca cerra las puortas todas, nós ye que tenemos de atentiar a saber de nuobas puortas, diç este outimista ancorrigible: se nun houbira puorta, esso quererie dezir que l anfado serie l nuosso fado, la mortalha que mos iba a anqueixilhar ls dies. Nun bonda daprender l melhor de l passado, nun bonda l ansino, nun bóndan las lhuzes, á las lhuzes!, que tamien eilhas alhumbrórun campos de cuncentraçon: la lhibartaçon de Pormeteu solo puode salir de la frauga que dá l fuogo, a que le ténen miedos scrabos i diuses, séian eilhes quien fúren, chenos de sou saber, de sues certezas, de sue moral, de sue purfeiçon, i dua falta de respeito sien lhemites pulas pessonas, al punto de séren capazes de criar anfiernos i cousas assi. Será que algun die acabaremos de spartiçar l Cáucaso que cadenas mos colga a debelgar ls suonhos?


terça-feira, 30 de setembro de 2008

Oubrigado!

Cuido que la palabra «oubrigado» nun será mui antiga ne l mirandés, sacada cumo haberá sido de l pertués. Siempre ousemos mais, «que Dius te/bos/le l pague» ou anton, cumo you mais gusto, «bien haias ou bien haia ou bien háiades». Rialmente, aquel «oubrigado» ye bien specífico de l pertués, yá que nun conheço outra lhéngua adonde eisista. I ye stranho que la palabra seia ousada para agradecer algo a alguien, yá que agradecemos dezindo que stamos ou quedamos oubrigados a fazé-le l mesmo a la pessona a quien se l dezimos, quier dezir, nun aceitamos que alguien mos faga algo de grácia, sien que mos síntamos oubrigados a pagar na mesma moneda. Cuido que este «oubrigado» faç parte de la cultura de troca de fabores eisistente an Pertual i cuido que nós ls mirandeses nun habiemos de mos zafazer de ousar la nuossa bielha spresson «bien haia», essa si ua beradeira maneira de agradecer sin se cumpormeter a pagar seia l que fur. Claro que hai quien anterprete l «oubrigado» nun sentido mais suable do que fago eiqui, mas esso nun ampide de le dar a la palabra l berdadeiro sentido que ten. Sei bien, claro stá, que ne l sou uso de l die a die la palabra fui ganhando l sentido sclusibo de agradecimiento. Assi i todo, anque nun benga mal de traiermos la palabra pa l mirandés, cuido que mais perderemos se deixarmos de ousar la bielha i guapa spresson «bien haia», «bien háiades», «bien haias», cunsante la pessona para quien fálemos.


segunda-feira, 29 de setembro de 2008

Babel i Sion (2)

[cuntinaçon]



Son cumo rius estas augas
Cun que demolho esta fuolha;
Bien parece mala scuolha
Bariadade de maugas
I an Babel cunfusion cuolha.

Cumo home que, para eisemplo,
De ls males an que s’achou,
Mal la guerra s’acabou,
Pulas paredes de l templo
Sues armas alhá colgou;

Assi, apuis que assentei
Que todo l tiempo açagaba,
Cula pena que agarrei,
De ls salgueiros çpindurei
Ls uorganos que tocaba.

L alegre strumiento cedo
Deixei d’la bida atrasada,
Dezindo: - Música amada,
Deixo-bos neste alboredo,
A lhembráncias cunsagrada.

Á fraita mie que, tocando,
Ls montes fazies benir
Pra donde stabas andando,
I las augas, abeixando,
Tornában-se lhougo a oupir,

Nunca mais bos oubiran
Ls triges, que se amansában;
Las canhonas que pastában,
De yerbas se cansaran
Que pa bos oubir deixában.

Nun fazereis docemiente
An rosas bolber ls picos
Ne l rigueiro relhuziente;
Nin parareis la corriente,
Sendo a mais de mius oulhicos.

Nun bulhireis la spessura,
Nin podereis yá traer
Atrás bós la fuonte pura,
Pus nun pudistes mexer
Çcuncertos de la bintura.

Quedareis ouferecida
A la Fama, guapa streilha,
Fraita de mi tan querida;
Pus, demudando la bida,
Demúdan-se ls gustos deilha.

[Cuntina]

Luís de Camões
Traduçon de Fracisco Niebro




[an pertués:
Babel e Sião (2)

Bem são rios estas águas
Com que banho este papel;
Bem parece ser cruel
Variedade de mágoas
E confusão de Babel.

Como homem que, por exemplo,
Dos transes em que se achou,
Depois que a guerra deixou,
Pelas paredes do templo
Suas armas pendurou;

Assim, depois que assentei
Que tudo o tempo gastava,
Da tristeza que tomei,
Nos salgueiros pendurei
Os órgãos com que cantava.

Aquele instrumento ledo
Deixei da vida passada,
Dizendo: - Música amada,
Deixo-vos neste arvoredo,
À memória consagrada.

Frauta minha que, tangendo,
Os montes fazíeis vir
Pra onde estáveis correndo,
E as águas, que iam descendo,
Tornavam logo a subir,

Jamais vos não ouvirão
Os tigres, que se amansavam;
E as ovelhas que pastavam,
Das ervas se fartarão
Que por vos ouvir deixavam.

Já não fareis docemente
Em rosas tornar abrolhos
Na ribeira florescente;
Nem poreis freio à corrente,
E mais se for dos meus olhos.

Não movereis a espessura,
Nem podereis já trazer
Atrás vós a fonte pura,
Pois não pudestes mover
Desconcertos da ventura.

Ficareis oferecida
À Fama, que sempre vela,
Frauta de mim tão querida;
Porque, mudando-se a vida,
Se mudam os gostos dela.]

L sbarrulhar de ls castielhos



Habie de ampressionar, eiqui hai uns seclos atrás, mirar las paredes dun castielho i abrir la boca delantre de tanta fuorça i sigurança. Bien un s'anganha, yá que la nuossa medida de las cousas depende de l tiempo i de l lhugar an que bibimos. Ye todo assi, cumo quando you cuidaba que l campanairo de l'eigreija de la mie tierra era de las cousas mais altas que habie ne l mundo. La berdade ye que aqueilhes castielhos inda por ende stan, sbarrulhados i spuostos a la caçuada de l tiempo, cumo ls derrotados nua batalha que son arrastrados pulas rues de la capital bincedora. Siempre houbo castielhos, quier dezir, sítios adonde guardamos l nuosso melhor i purparados de modo que solo a muito custo séian cunquistados. Hoije, séian eilhes l que fúrun, ls castielhos sbarrúlhan-se sien que nanhun eisército ls ataque: témbran cumo baras berdes, asperando la próssima óndia benida de tan loinge que nun se sabe de adonde. Ye esse l porblema de agora, nunca se saber bien de adonde ben l ataque de que tenemos de mos çfender: i l castelhano até mos habie cumbencido que staba a cuntrolar todo! Se l castielho se sbarrulhar mesmo, l castelhano habie de ser l purmeiro a quedar ambaixo de l sbarrulho.



domingo, 28 de setembro de 2008

tragédias



La stória cumo tragédia ten ua eidade armana a la de ls homes que la fazírun, mais que todo tragédias culturales: cria-se l mito de la superioriodade de l que ben apuis - çctruindo l que staba antes - i pronto, todo stá an cundiçones de ser aceite. Ansinórun-mos que çcubrimos África, mas eilha yá staba bien çcubierta pula giente que alhá bibie sue bida, sue lhéngua, sue cultura, sous diuses, sues guerras, sou tiempo, sous filhos, sues glórias i misérias. Quando Colombo chegou a Cuba ou Cabral al Brasil, que fui que çcubrírun, se fúrun recebidos pula giente que bibie naqueilhas tierras, las tierras deilhes? Houbo que criar l mito de la cebelizaçon superior, de l nuosso dius cumo berdadeiro i superior, a que todos tenien de se cumberter. Quantos hourrores i houlocaustos an nome de todas essas nobres eideias, a salir de la cabeça de la giente mais culta, mais sabida i mais relegiosa! Merda para essa giente toda i sue cultura que se custruiu cumo superior a todo i a todos, sien por esso tener que dar justeficaçones. Agora, parece que se bolbiu todo al alrobés i la Ouropa yá nun ye la casa mai centro de l mundo, se ye que algue beç l fui a nun ser para nós mesmos. Até hai quien querga cuntinar a defender l mito de que hai culturas i lhénguas superiores, mesmo ne l meio de nós, amponendo esses mitos cun ua dóndia fuorça i termientas de denheiro. I até ansísten que tenemos de ser ansinados i de ser salbos, inda que nun quérgamos. Sento-me na redadeira camada que l tiempo puso porriba la tierra i sonho ne ls rius de sangre i de delor, de fuorça i alegrie, de magie i de saber, que cuorren pulas outras andadas, yá feitas peinha, tierra, raízes, retombos que solo ls mais atentos óuben i, assi i todo, inda mos aguántan l anquelíbrio de bibir i le dan de comer a la nuossa sede de sonhar. Nun hai que perder muito tiempo cun tragédias, que esso faç-le mal a la piel i al coraçon. Mas hai que las lhembrar, hai que saber ls anfiernos para adonde ls homes ténen tendéncia para lhebar l mundo, quaije siempre an nome de eidiales i de l que le cháman porgresso i abanço científico. Sien eimenda. Lhembrá-las yá ye un ampeço para las frenar i le sacar la çamarra mansa de cordeirico cun a las bezes bénen bestidas por anganho.




sábado, 27 de setembro de 2008

ser



A las bezes, l solo ser que sobra son las palabras de l poema, brigada adonde s'arrima la sustáncia de las cousas, que an nada mais se colga que an palabras. Fuora, ne l mundo que habie d'ancarnar esse ser, bai quedando l'andefréncia i sues selombras, essa malina que todo quier çfazer an auga chuoca i oulor a pocho: l'andrefréncia ye l eibereste de l eigoísmo, la óndia mais fuorte de l tsunami anti-social, la borraixa mais eificaç an apagar la stória. Claro que la rialidade, l ser, nun se deixa bencir, strefigura-se. Cumo you t'antendo, amigo Platon! Bá, a ber se sales pa l sagrado que hemos de falar destas cousas de que naide quier saber.




sexta-feira, 26 de setembro de 2008

L Guardador de Ganados XI

Aqueilha tie ten un piano
Que ye buono de oubir mas nun ye l correr de ls rius
Nien l bruído que las arbles fázen…

Para quei ye perciso tener un piano?
L melhor ye tener oubidos
I amar la Natureza.

Fernando Pessoa [Alberto Caeiro]
Traduçon de Fracisco Niebro




[an pertués:

Aquela senhora tem um piano
Que é agradável mas não é o correr dos rios
Nem o murmúrio que as árvores fazem…

Para que é preciso ter um piano?
O melhor é ter ouvidos
E amar a Natureza.]

L Mar de ls Rumiacos.



Un die, yá muitos anhos, sali cula eideia de que talbeç fusse possible tornar: zdende to las salidas nun ténen passado de raleiras que se me ban alhargando antre cada pequerrica stada. Al ampeço, tenie bien cuncéncia dessas raleiras, de l punto de adonde salie i adonde siempre tornaba. Cul tiempo, fui assentando mais eiqui ou eilhi i fúrun-se-me ambaralhando ls puntos de salida, mas nunca fui sustituído l punto de salida oureginal a spera dun bolber defenitibo: bien gustarie que nun fura cumo l tornar de las anguilas al Mar de ls Rumiacos, apuis dua bida loinje, mas quien l puode saber!? Ye nestas raleiras antre salir i bolber que me nace la poesie, a mei camino antre l spácio i l tiempo, fuora de cada ua dessas dimensiones i mui fondas an cada ua deilhas, assi cumo un sereno buldrejon que nunca me deixa assentar, siempre a tornar i siempre loinge, siempre a salir i siempre acá.



quinta-feira, 25 de setembro de 2008

Dá-le de trás!



Diç-le l dito al duonho de l burro que nun trabalha cumo debe de ser: dá-le de trás! Quier dezir, aquemoda-lo bien antes de l aponer al trabalho, pa que ganhe fuorça. L mesmo bal para ua pessona i para un pobo, causo an que l dito dezirie: dá-le passado, dá-le stória! Percisamos ourgentemente de passado i ten sido la falta del que mos ha deficultado l persente i mos pon l feturo andeble. Ye de l passado que ben l'eidentidade, ye ne l passado que se fórman ls mitos sien ls quales ua sociadade nun subrebibe, ye ne l passado que assenta la boç i la proua que mos ampurra palantre. L purmeiro passo pa la reablitaçon de la nuossa lhéngua fui stablecer-le l belhete d'eidentidade, amostrando de quien ye filha i de cumo fui falada por reis, pul clero, pula nobreza i pul pobo até ua cierta altura. Antes de sabermos esso, la nuossa lhéngua nun passaba, als uolhos de todos, dua fala charra, caçurra, sien la denidade dua lhéngua, sendo apersentada cumo corrupçon bruta i eignorante doutra fala mais nobre, l pertués. Mas l que digo para la nuossa lhéngua bal para todo, an special pa l pobo que fala essa lhéngua. Cumo dezerie Sócrates, l filósofo griego, tenemos que mos coincer a nós mesmos, mirar bien para nós cumo pobo i, assi, cuntinar a poner ls aliçaces de la nuossa proua, las lhinhas de l nuosso feturo. Todo esso solo se fai seguindo l dito: dá-le de trás! Nunca ye tarde para abançarmos por esse camino, mas cada beç se faç mais tarde. Tenemos de saber fazer essa nuossa stória, de çcubrir ls padamiegos que la aguántan, yá que neilha tenemos reis a menos i pobo a mais, batalhas i muortos a mais i eisércitos a menos, grandes feitos a menos i ua anfenidade de pequeníssimos feitos haróicos [l haroico solo stá ne l pequeinho cuntino i nunca ne l grande casual]: tenemos que daprender a ler ls feitiços que l tiempo mos trouxo i a nun le dar solo amportança al que outros fúrun screbindo para mos oubrigar a pensar l que eilhes querien. Seremos capazes?



quarta-feira, 24 de setembro de 2008

ancolhírun-me l mundo

Quando you creci, era l mundo grande i las amboras que nacien para alhá de la mie rue lhebában dies, meses i anhos a chegar. Agora, l persidente de ls Stados Ounidos toma ua decision i eilha sparba-se nun sfergante, cumo la óndia de choque dua bomba atómica: de garoto, tardaba you mais a ir a anchir l cántaro a la bica. De tan pequeinho que quedou l mundo, un até s'abafa, pus nun cabe acá tanta broça: por fabor, dai-me un die, un cachico que seia sien amboras desse mundo, que perciso de çcanso cun ourgença, i nun m'oubríedes a cerrar ls uolhos i a tapar ls oubidos. Mai, tu bien me dezis que se habisse guerra mos scundiemos pa las Arribas: i agora, adonde me scondo? Ancolhírun-me l mundo i nin campo sobrou para scundideiro, que todo ponírun a la lhargueza dun tranco. Mas tengo un segredo para te cuntar, que queda solo antre nós: daprendi a alhargar l mundo an que me criei, a sticá-lo até las benas mais delgadixas, i ye ende que me perdo de tan grande que esse mundo me bai quedando. L segredo ye simples: quanto mais conheces algo, mais el crece, quanto mais l çcubres, mais el queda por çcubrir, quando mais repuostas te dá, mais preguntas el te pon. I sabes porquei? Ye esse l camino de l'alma, l cebadeiro adonde todo l respirar ten sue raíç, l scrinho adonde l tiempo guardou las lhembráncias zde l percípio de l mundo - i adonde stan las lhembráncias, ende ye la mie casa. Agora, yá sei por adonde tornar sin me perder ne l camino para casa, que le daprendi las seinhas, le splorei ls remissacos, le arrepassei ls sotánganos, le daprendi a apartar ls oulores ne ls aires que assópran mais serenos. Al modo que se me ancuolhe un mundo, outro se m'alharga: neste, inda l tiempo se me deixa agarrar, pa que assi le puoda ir lhimpando l puolo a l'eiternidade.

segunda-feira, 22 de setembro de 2008

Babel i Sion (1)

Eiqui queda un de ls mais stroudinairos poemas de la lhéngua pertuesa. Hai doces tan buonos que solo se debe de comer un cachico de cada beç. Andube arrimado a dous anhos pa l traduzir i inda nun sei mui bien cumo fui. Quien stá loinge por lhargo tiempo ou ye eimigrante puode sentir un cachico deste penar del çterrado. Solo podie ser de Camões, claro.

A mirar ls rius que ban
Por Babilónia, me achei,
Donde sentado chorei
Lhembráncias que an Sion stan
I quanto neilha passei.

Eilhi, aquel riu corriente
De mius uolhos fui manado;
I, bien todo acumparado,
Babilónia al mal persente,
Sion al tiempo atrasado.

Eilhi, lhembráncias amadas
N’alma se m’apersentórun;
I las mies cousas fastadas
Se fazírun tan çclaradas,
Parece que nun passórun.

Eilhi, apuis de spertado,
Cul rostro alhagado an auga,
Deste suonho manginado,
Bi que todo l bien passado
Nun ye gusto, mas ye mauga.

I bi que todos ls danhos
Me salien de las mudanças
I las mudanças de ls anhos;
Ende bi quantos anganhos
L tiempo fai a las spranças.

Eilhi bi l que mais cumben
Tan pouco tiempo que dura;
L mal que debrebe ben,
I triste figura ten
Quien se finta na bintura.

Bi aqueilho que mais bal,
Anton melhor antendido,
Quanto mais stubir perdido;
Bi al bien achar-se mal
I, al mal, pior star metido.

I bi cun muito trabalho
Mercar arrependimiento.
Bi niun cuntentamiento,
I beio-me a mi, que spalho
Tristes palabras al biento.

[Cuntina]

Luís de Camões
Traduçon de Fracisco Niebro




[an pertués:
Babel e Sião

Sôbolos rios que vão
Por Babilónia, me achei,
Onde sentado chorei
As lembranças de Sião
E quanto nela passei.

Ali, o rio corrente
De meus olhos foi manado;
E, tudo bem comparado,
Babilónia ao mal presente,
Sião ao tempo passado.

Ali, lembranças contentes
Na alma se representaram;
E minhas cousas ausentes
Se fizeram tão presentes
Como se nunca passaram.

Ali, depois de acordado,
Co rosto banhado em água,
deste sonho imaginado,
Vi que todo o bem passado
Não é gosto, mas é mágoa.

E vi que todos os danos
Se causavam das mudanças
E as mudanças dos anos;
Onde vi quantos enganos
Faz o tempo às esperanças.

Ali vi o maior bem
Quão pouco espaço que dura;
O mal que depressa vem,
E quão triste estado tem
Quem se fia na ventura.

Vi aquilo que mais vale,
Que então se entende melhor,
Quanto mais perdido for;
Vi o bem suceder mal
E, ao mal, muito pior.

E vi com muito trabalho
Comprar arrependimento.
Vi nenhum contentamento,
E vejo-me a mim, que espalho
Tristes palavras ao vento.]

domingo, 21 de setembro de 2008

Douros




Carrascos hai que yá cientos d'anhos crécen al meio de faias, froles ne l altar de las arribas de l Douro: stan adonde naide le topa i ls uolhos solo ls cunsíguem mirar de ambaixo. An frinchas de piedra arrebéntan bidas que alguien çclarou ampossibles; pula raiç de las faias assóman-se carreirones de grima que giente fizo cun pisagadas de sangre i de gana; pula carreira de l riu stende-se un Adamastor lhargo cumo dies sin pan, faroç cumo delores sin malzina, dua dureç mais que sacho an piçarron. Este Douro quedou mui loinge de ls ambestimientos de l Marqués de Pumbal i nel nun se spelhórun ls solares de ls angleses: fui giente doutra tempra que le fizo dar lheite a sues tetas de piedra i l adominou de picon a picon cun sues guindaletas, giente deixada a la soledade sin fin que solo sous cachones abafában, antes de barraiges ls calháren. Hai quien diga que este ye l Douro probe, mas nó, ye solo l Douro squecido i çpreziado, an que la sue giente até fala ua outra lhéngua que yá cientos de anhos deixou de ser falada por reis i por fidalgos: assi, fazé-lo Património de la Houmanidade iba a dar muito trabalho, que nun ye qualquiera un que l'ampalpa l'alma a este Douro, poucos le dan balor al modo cumo la natureza se sentou eiqui, ancalhada por manos que cun eilha fazírun un casamiento a que agora le cháman Parque, adminando-la, mas deixando-la siempre lhibre. L tiempo fui stendendo sue teç angurriada por faias i picones, curtida na melma de ls sudores, relhuziente nas modas de ls dies lhargos: quedando fui l'ardança, tan grande que solo uolhos cerrados puoden ber.

sábado, 20 de setembro de 2008

L campo

L nuosso cuorpo, cumo qualquiera cousa, acupa un campo que ye l sou i naide mais l puode acupar al mesmo tiempo. I de la piel para andrento todo ye nuosso, cumo nuosso ye l aire, mas solo anquanto l respiramos, eirredutiblidade de l cuorpo a mais nada que nun seia el mesmo, quier dezir, nós. Si dezimos, esta casa ye mie, esta tierra pertence-me, i por ende alnatre, mas la berdade ye que solo ye nuosso l campo que an cada sfergante acupamos, inda que nun steia ne l nuosso registro de propiadade, cumo quaije nunca stá: la nuossa denidade cumo pessona nun depende de l registro de propiadade, inda que outras cousas del depéndan. Ye esta capacidade de apropiaçon - ou la cuncéncia - de l spácio cumo nuosso que mos çtingue de todo l mais. Mesmo sien querer, bamos deixando marcas por ende, cumo ls perros nas muntelheiras: ye ua pena, muita beç, nun mos darmos de cuonta de cumo acupamos un campo que ye solo nuosso nesse eisato momento an que l acupamos, pus essa poderie ser la fuonte de la nuossa repunsablidade an relaçon a un mundo que mos definhe i mos aguanta an ser. Dende que l ser seia subretodo un star, quier dezir, ten muito menos filosofie do que muitos mos quejírun ansinar, a fuorça de se queréren scapar para outros mundos, cumo se fura possible scaparmos de nós i de l spácio que rialmente acupamos. Quando dezimos star, dezimos campo que tamien mos faç i que nun percisamos de batalhas para cunquistar. Al ser ua negaçon de todo esso, roubadora de spácio bital, la pena de muorte ye ua andenidade sin nome pus le rouba al creminal l campo que le habie de sorber l ser até la fin de ls sous dies nun acuso custante de todo l que pisa i bei, cumo se até la tierra tubira bergonha de l angulhir. Por mi, bonda-me que saba l campo que acupo i a que tierra pertenço, pa que naide se arrogue l dreito de dezir, tira-te dende que esse campo ye miu, cumo se podira acupar l mesmo campo que you: cada un ye eirredutible a el mesmo, i nanhun dius puode ampedir ou demudar esso. Anton, steias adonde stubires, stás ne l tou campo, rezon bastante para andreitares la spina i scamugires ls miedos.



sexta-feira, 19 de setembro de 2008

Caminografie



Yá ls fenascos todo amarelhórun i silbas cásan borda cun borda de l camino: bien campo acúpan ls passos que, adonde pássan, nada mais crece! Assi i todo, quando passei, lhougo dixe: eiqui ye l camino, mas nun dá para passar; i meti por andrento la tierra de arada. Ls nuobos caminos puoden ampeçar assi: nun ye perciso querer, bonda tener mesmo que passar. Un camino deixa de ser camino quando yá nun dá para passar, mas tamien quando yá nun queremos passar por el i outro, al lhado, anque inda por fazer, mos atrai ls passos. Talbeç até seia fácele de splicar esta mudança, mas porquei ha de haber ua splicaçon? Aquel camino eilhi, yá anhos que nun passaba por alhá i, bisto assi, çcaminado, miraba-me cun aquel zprézio cun que respíran las cousas deixadas a la sementeira de las airaçadas. Amarrei-me para ler las pisagadas, mas, de tan zlidas, solo un berdadeiro specialista serie capaç, cumo se passa cun to ls antigos decumientos: uns precísan de quien saba de paleografie, outros solo se léien cun saber de caminografie. L melhor ye asperar las purmeiras augas i ber adonde l'auga inda faç poça, a adundiar las ronchas que l tiempo nun fui capaç d'alisar: esse ye un bun punto para ampeçar la lheitura. Ler caminos ye un oufício de pacéncia i de sabedorie, mas subretodo daquel amor que, cumo oupor, le agarremos als sítios que un die mos agarrórun, al andá-los: todo al alrobés de l apressiado caminante, zlhumbrado cula lhargueza de las guapas bistas i alheno a las benas por adonde l tiempo s'anfrisgou de tal maneira que ls uolhos yá nun bóndan para ber.

quinta-feira, 18 de setembro de 2008

La peinha

Dízen ls cientistas que ua peinha son miles de granicos que l tiempo ajuntou, amassando-los sin paraige por melhones i remelhones d'anhos. I nós a querer que ls pequeinhos granicos de ls nuossos feitos lhougo se buolban peinha, senó hoije al menos manhana. I çpreziamos-los, i zasperamos de tan pouco se ber l resultado de l que fazemos: todo porque trabalhamos para hoije i todo fazemos cumo se l tiempo nun eisistira, i del nun benisse l cimento que une ls granicos i demuda la stória i ls homes. Quien ye que hoije, çfazendo la peinha an sous granicos, será capaç de screbir la stória de cada un deilhes, mesmo daqueilhes que tenien sede de stória yá pa l die apuis? Hoije, cada un de nós pon-se al centro de l mundo, mas nunca se poderá dezir que haba un granico que queda al centro de la peinha i que todos ls outros se ajuntórun alredror del: agora, até tenemos máquinas para alisar la piedra i l que bemos nun passa dun jogo de quelores na lisura cun que se mos apersenta la face de l tiempo. Queda-mos esse pequeinho cunsolo de que ls nuossos feitos de hoije puodan ser un puntico na quelor cun que l tiempo fui tenhindo la stória: ye dramático este atirar de l sentido pa l feturo, este çfazermos-mos nua solidaridade an que acabamos por mos perder na mai ounibersal que mos girou i mos manten; mas nada desso le tira sentido a las cousas mais simpres cumo esta de you star eiqui a çpejar palabras que yá nun me cáben andrento, assi cumo l'auga que reçuma pulas angúrrias de la peinha, dóndia antre dedos de musgo i de patrielhas. Mal mos damos de cuonta, mas als poucos la peinha bai-se bolbendo outra beç an puolo i an granicos, cumo se essa fura la paga que le dá al aire pulas fiestas que le faç, a l'auga pul frescor cun que le sfria la miolha: puode parecer que todo reampeça, mas nó, que outros son ls granicos, outro ye l puolo: todo siempre queda, mas nada nunca mais torna a sou ser. Tamien nós: dende, este nuosso delor de diuses caídos; siempre podemos ser semiente, mas, zgraciadamente, parece que nien esso bonda para mos aplaquiar la sede, derretidos na spera.

quarta-feira, 17 de setembro de 2008

L Guardador de Ganados - V

Hai metafísica bastante an nun pensar an nada.

Quei penso you de l mundo?
Sei alhá l que penso de l mundo!
Se you quedasse malo pensarie nesso.

Que eideia tengo you de las cousas?
Que oupenion tengo subre las causas i ls eifeitos?
Que tengo you meditado subre Dius i l’alma
I subre la criaçon de l mundo?
Nun sei. Para mi pensar nesso ye cerrar ls uolhos
I nun pensar. Ye correr ls cortinados
De la mie jinela (mas eilha nun ten cortinados).

L mistério de las cousas? Sei alhá l que ye mistério!
L único mistério ye haber quien pense ne l mistério.
Quien stá al sol i cerra ls uolhos,
Ampeça a nun saber l que ye l sol
I a pensar muita cousa chena de calor.
Mas abre ls uolhos i bei l sol,
I yá nun puode pensar an nada,
Porque la lhuç de l sol bal mais que ls pensamientos
De todos ls filósofos i de todos ls poetas.
La lhuç de l sol nun sabe l que faç
I por esso nun erra i ye quemun i buona.

Metafísica? Que metafísica ténen las arbles?
La de séren berdes i rodrosas i de tenéren muito galho
I la de dáren fruito na sue hora, l que nun mos faç pensar,
A nós, que nun sabemos dar por eilhas.
Mas que melhor metafísica que la deilhas,
Que ye la de nun sabéren para quei bíben
Nien sabéren l que nun sáben?

»Custituiçon íntema de las cousas»…
«Sentímo íntemo de l ouniberso»…
Todo esto ye falso, todo esto nun quier dezir nada.
Ye ancredible que se puoda pensar an cousas dessas.
Ye cumo pensar an rezones i fines
Quando l ampeço de la manhana stá a raiar, i puls lhados de las arbles
Un zlido ouro lhustroso bai perdendo la scuridon.

Pensar ne l sentido íntemo de las cousas
Ye acrecentando, ye cumo pensar na salude
Ou lhebar un copo a l’auga de las fuontes.

L único sentido íntimo de las cousas
Ye eilhas nun tenéren sentido íntimo nanhun.

Nun acradito an Dius porque nunca l bi.
Se el quejisse que you acraditasse nel,
Pula cierta benirie a falar cumigo
I antrarie pula mie puorta al para adrento
Dezindo-me, Eiqui stou.

(Esto ye talbeç redículo als oubidos
De quien, por nun saber l que ye mirar pa las cousas.
Nun antende quien fala deilhas
Cul modo de falar que mirar para eilhas ansina.)

Mas se Dius ye las froles i las arbles
I ls montes i sol i l lhunar,
Antoce acradito nel,
Antoce acradito nel a to la hora,
I la mie bida ye toda ua ouracion i ua missa,
I ua quemunhon culs uolhos i puls oubidos.

Mas se Dius ye las arbles i las froles
I ls montes i l lhunar i l sol,
Para que le chamo you Dius?
Chamo-le froles i arbles i monte i sol i lhunar;
Porque, se el se fizo, para you l ber,
Sol i lhunar i froles i arbles i montes,
Se el m’aparece cumo sendo arbles i montes
I lhunar i sol i froles,
Ye que el quier que you l conheça
Cumo arbles i montes i froles i lhunar i sol.

I por esso you oubedeço-le,
(Que mais sei you de Dius do que Dius del mesmo?),
Oubedeço-le a bibir, spuntaneamente,
Cumo quien abre ls uolhos i bei,
I chamo-le lhunar i sol i froles i arbles i montes,
I amo-lo sin pensar nel,
I penso-lo bendo i oubindo,
I ando cun el a to la hora

Fernando Pessoa [Alberto Caeiro, O Guardador de Rebanhos]
Traduçon de Fracisco Niebro





[an pertués:Há metafísica bastante em não pensar em nada.

O que penso eu do mundo?
Sei lá o que penso do mundo!
Se eu adoecesse pensaria nisso.

Que ideia tenho eu das cousas?
Que opinião tenho sobre as causas e os efeitos?
Que tenho eu meditado sobre Deus e a alma
E sobre a criação do mundo?
Não sei. Para mim pensar nisso é fechar os olhos
E não pensar. É correr as cortinas
Da minha janela (mas ela não tem cortinas).

O mistério das cousas? Sei lá o que é mistério!
O único mistério é haver quem pense no mistério.
Quem está ao sol e fecha os olhos,
Começa a não saber o que é o sol
E a pensar muitas cousas cheias de calor.
Mas abre os olhos e vê o sol,
E já não pode pensar em nada,
Porque a luz do sol vale mais que os pensamentos
De todos os filósofos e de todos os poetas.
A luz do sol não sabe o que faz
E por isso não erra e é comum e boa.

Metafísica? Que metafísica têm as árvores?
A de serem verdes e copadas e de terem ramos
E a de dar fruto na sua hora, o que não nos faz pensar,
A nós, que não sabemos dar por elas.
Mas que melhor metafísica que a delas,
Que é a de não saber para que vivem
Nem saber o que não sabem?

«Constituição íntima das cousas»…
«Sentido íntimo do universo»…
Tudo isto é falso, tudo isto não quer dizer nada.
É incrível que se possa pensar em cousas dessas.
É como pensar em razões e fins
Quando o começo da manhã está raiando, e pelos lados das árvores
Um vago ouro lustroso vai perdendo a escuridão.

Pensar no sentido íntimo das cousas
É acrescentado, é como pensar na saúde
Ou levar um copo à água das fontes.

O único sentido íntimo das cousas
É elas não terem sentido íntimo nenhum.

Não acredito em Deus porque nunca o vi.
Se ele quisesse que eu acreditasse nele,
Sem dúvida que viria falar comigo
E entraria pela minha porta adentro
Dizendo-me, Aqui estou.

(Isto é talvez ridículo aos ouvidos
De quem, por não saber o que é olhar para as cousas,
Não compreende quem fala delas
Com o modo de falar que reparar para elas ensina.)

Mas se Deus é as flores e as árvores
E os montes e sol e o luar,
Então acredito nele,
Então acredito nele a toda a hora,
E a minha vida é toda uma oração e uma missa,
E uma comunhão com os olhos e pelos ouvidos.

Mas se Deus é as árvores e as flores
E os montes e o luar e o sol,
Para que lhe chamo eu Deus?
Chamo-lhe flores e árvores e montes e sol e luar;
Porque, se ele se fez, para eu o ver,
Sol e luar e flores e árvores e montes,
Se ele me aparece como sendo árvores e montes
E luar e sol e flores,
É que ele quer que eu o conheça
Como árvores e montes e flores e luar e sol.

E por isso eu obedeço-lhe,
(Que mais sei eu de Deus que Deus de si próprio?),
Obedeço-lhe a viver, espontaneamente,
Como quem abre os olhos e vê,
E chamo-lhe luar e sol e flores e árvores e montes,
E amo-o sem pensar nele,
E penso-o vendo e ouvindo,
E ando com ele a toda a hora.]

A meio de Setembre

I assi, sin se star a spera, ua cemba de fernesin, bruído, i formigueiros de giente ínchen las rues de la cidade. Ye assi todos ls anhos a meio de Setembre, i todos ls anhos mos squecemos que bai a ser assi a meio de Setembro: ye l que mos bal.

terça-feira, 16 de setembro de 2008

La raposa i l macaco


Ua raposa andaba a biajar pul mundo i fazie-le cumpanhie un macaco. A cierta altura ampeçórun dambos a dous a çcutir subre qual deilhes era l mais nobre de nacimiento. I alhá fúrun çcutindo, cada un deilhes puxando sous galones i apersentando sous títalos. Nesto, chegórun a ua tierra i, al passar pul semitério, l macaco puso-se a chorar cumo un perdido. Antoce, la raposa preguntou-le l que se passaba para se botar a chorar daqueilha maneira. L macaco respundiu-le, anquanto apuntaba para uas sepulturas:
- Anton nun habie de chorar al ber las sepulturas desses grandes haróis que fúrun ls mius antrepassados!?...
- Puodes dezir las minturas que te dir la gana, dixo-le la raposa, yá que nanhun deilhes se bai a lhebantar para negar l que dizes.

Porqui se bei que un debe de ser siempre hounesto an todo l que faç i diç, pus nunca se puode adebinar se nun hai alguien que sabe la berdade i puoda cuncordar culas tues palabras ou zminti-las.

sábado, 13 de setembro de 2008

Zgrácias

Hai l dito que diç, "passar cumo por binha bendimada...". La berdade ye que passar por binha que inda nun fui bendimada, mas que stá cumo se l houbira sido... nin bos cunto, pus fui l que me passou hoije. Hai spetatibas mais defíceles de gerir do que ciertas rialidades. Si nun hai ubas, mas anton moras de silbeira... i bien negritas que stan, a dezir, comei-me. Agora agradécen-se mais que yá nin páixaros hai pa las comer, ua zgrácia cumo outra qualquiera.

sexta-feira, 12 de setembro de 2008

L gato i l poema



Bai para ua sumana que tengo un gato an casa, de trés meses. Receita dua doutora, cousa que nin sabie que se poderie dar cumo malzina. Cunfesso que siempre gustei mais de perros. Als poucos bou antendendo que un gato puode ajudar a curar dun mal que mos arródia i crece cumo grama: la andefréncia de l mundo i de las pessonas. L gato nunca queda andefrente. Agora, yá nun passo la mano solo pul lhombo de l poema, fazendo saltar chiçpas de las palabras i anroscando-me a eilhas a saber de cherume. Mas ua defréncia se manten: l gato drume l mais de l tiempo, mas las palabras assobélan-me sin paraige, seia de die ou de nuite, inda que an suonhos. Esso quie dezir que solo las palabras i l poema me bótan raiç, esse ampeço de todo adonde (me) bében: que admirança que puoda passar sin gato...


quinta-feira, 11 de setembro de 2008

Nun deixes atamar la rábia

*

[Retrato de Alcides Meirinhos an 21 de Agosto de 2008]



Adonde bás an tan apressiado passo se l camboio, nin desta beç, há de chegar a la hora? Yá mireste ls hourários? Ls carriles? Yá s'assomou l gorro branco de l xefe de la stacion? I l agulheiro, esse bun almanecha de Ginja, por adonde se metiu cula lhinterna i la bicicleta? Apláquia l passo, que bás a tener tiempo para todo: puode ser, cumo an ciertos cinemas, que un camboio benga de l feturo, que l outro naide sabe l que le fazírun. Mas you sei i bou-te-lo a dezir: houbo uns creminales que l assaltórun, a las claras de l die, i l lhebórun-lo cun eilhes para fazer ferruge. Zde ende naide sabe adonde l ancundesórun, i por esso benírun a saber de ls carriles i até ls xeixos de la lhinha lhebórun camárcio. A nun ser que, cun essa passada firme i decidida nun baias a agarrar l camboio, que pul tou calantriç se bei que stás cun gana de le dar a alguien. Se fur esso, antoce dá-le cun fuorça que bien las han de merecer. Sabes, you passei por alhá i solo me dou gana de chorar, mas an beç desso pus me a falar culas silbeiras, a preguntá-le quanto tiempo inda lhebában até acubrir toda la casa de la stacion. Nun tenemos priessa, respundírun-me eilhas, que inda hai alhá cachicos de puorta i d'azuleizos i nós nun mos damos bien cun essas cousas, que le dan mal sabor a las moras i mos pónen ls picos rombos. Que quieres, agora yá nin un camboio de turismo bamos a cunseguir que métan alhá, que nun ten por adonde passar, que de la lhinha yá mal se bei la angúrria que fazie na prainada. I bou-te a dezir mais, até antendo bien essas cousas de ponéren ls camboios a ua squina a spera de ganháren pa carbon, mas l que eiqui fazírun nun ten nada a ber cun esso. I inda tu queries poner la casa de la stacion a fazer nun sei l quei, naqueilha de antenderes que tamien las casas ténen la sue denidade, quier dezir, ténen la denidade de las pessonas que las fazírun, las morórun i las ousórun. Cuncordo, mas por agora oube me bien: quando you tubir screbido l artigo de l Código Penal subre esta culidade de crimes, çcansa que tornarei acá, inda que naide querga poner esse artigo a baler de berdade, cun cadena i todo. Antoce, por agora, atama la passada que esso pon-te l zinolho manco a ouliar i nun trai l camboio. Solo te pido ua cousa: nun deixes atamar la rábia!

quarta-feira, 10 de setembro de 2008

Quando miro para ti



Abanças cula lhinterna rue abaixo, alhumbrando atrás i alantre, nua eimaige purfeita de l tiempo: tanto l feturo - l alantre -, cumo l passado - l atrás -, solo eisísten zde l persente i ne l modo cumo l persente ls alhumbra; tira-le l persente i eilhes zaparécen cumo por magie. Quando miro para ti, beio-me passado i, mirando para mi, beio-te feturo. Por esso torno als sítios de adonde nunca sali pa nun me zafazer de la casa que le puso paredes al cortineiro de l miu mundo. Cerro ls uolhos, ancosto-me para trás na cadeira i todo te recortas cun ua clareza que ls uolhos abiertos nun serien capazes de ber: ye sereno i claro l rostro, ls sítios, ls géstios, cumo un clarin sónan las palabras, l silenço abafa cumo ua nubrada. A las bezes, dizes que gustaries de tener cinquenta anhos: i you, que pouco mais tengo, l que fago cun eilhes? Scribo-te de uolhos cerrados i cumo se deiqui a muito, muito tiempo, cuntinaras a fazer anhos, cumo hoije. Nunca liste aquel poema de Fernando Pessoa an que el diç que era feliç ne l tiempo an festejában l die de ls anhos del, si sei bien que nunca l liste, mas se l liras lhougo deziries, - bó! mas nesse tiempo nunca festejában l die de ls mius anhos, acho que nin you me lhembraba l mais de las bezes... Apuis, ibas-te a preguntar se assi i todo fuste feliç, mas la pregunta queda-te a meio la gorja, pus lhougo bés que nun ten sentido fazé-la: ye de bielho que festéijan l die de ls tous anhos! Tornar a garotico yá me deziste que gustabas, mas çque te deixássen lhebar l tiempo d'agora! Assi, quedas cumo aquel que joga ne l totoloto, mas siempre le falta algun númaro pa la suorte grande. Fui-te l tiempo traiendo até agora, debagarosamente, i l tou miedo ye que la tie de la gadanha benga i te lhiebe nun sfergante, nin sequiera preguntando se te dá la gana ir cun eilha: nun adelantra dezir que nun hai dreito, porque l dreito faç-lo eilha i naide te mandou acraditar que l dreito - ou quien l faç - ten que ser justo, digo-te l you que até sou jurista i todo. Oubes las amboras na telbison a dezir que l mundo anda malo i dá-te la risa pus para ti nunca stubo tan buono, se çcuntarmos ls delores, claro, i l cuorpo meimuorto, tamien, i essa falta de acion que te mete un fernesin cumo naide mangina. Assi i todo podie ser pior, dizes muita beç, cumo se l tiempo fura la melhor rosquilha que guardas al fondo de l'arca a spera de ls próssimos natales. Anquanto i nó, bás aguantando ls géstios, siempre ls mesmos a cada die, cumo se tubiras miedo de te squecer deilhes i la bida te squecira cun eilhes. Ne ls géstios fúrun-se-te acobelhando las palabras, que cada beç percisas menos deilhas para te dezires, cumo se l filo de la bida stubira agarrado a aquel andeble oupor que se albanta de l silenço, i an que mantené-lo nun depende de nós, i un qualquiera airico puode spartiçar. Nun te mates la cabeça: bendo bien, ye tan pouco l que depende de nós, que esse pouco tenemos oubrigaçon de l fazer na purfeiçon i nun mos aponermos a staias an que nun tenemos fouce al modo para segar. Sabes, habie tanta cousa que you gustarie de te dezir!, mas tamien sabes que nunca acharie palabras para meter alhá essas cousas todas: yá te deste de cuonta de porquei me sento an pie de ti tan calhado cumo se l mundo nun tubira un germo, i por tanto tiempo cumo se me squecira de que stamos eilhi, eiqui adonde stamos? Tamien para esso perciso de tiempo, un cacho mais de tiempo, ye l que te pido. Quanto, nun te saberei dezir, mas quando bires que se te stá a acabar, pregunta-me, i ende lhougo te l dezirei, i hei de fazer cun que essa prenda bala por todas las que nun te dei. Agora, nun me preguntes cumo todo esso se faç: fuste tu que daprendiste a agarrar l aire ne ls dedos, i outras ampossiblidades cumo essa. Antoce, talbeç te afagas al milagre que cada die siempre ye. Nun compres yá l belhete, que han de passar outros camboios para te lhebar, un die, quando acá yá nun tubires campo. Ende, serenamente, tamien haberá chegado l tiempo de fazer la mie reserba ...

terça-feira, 9 de setembro de 2008

Uorfano



Un solo queda uorfano de berdade quando deixa de tener certezas a que se agarre. Nien que essas certezas solo séian las sues: se todos somos defrentes, porque haberie de haber certezas armanas para todos? Talbeç las haba, mas nunca chegamos a saber, cun certeza, que essas séian las nuossas. Esso tamien nun ye amportante, pus ye cun nós que tenemos de bibir. Quier dezir, nós somos la sola cousa de que la nuossa bida nunca puode çpender: para ampeço de certeza, yá bonda. Antoce, l mais grande peligro ye quedarmos uorfanos de nós mesmos.


segunda-feira, 8 de setembro de 2008

Arder an claro



Un campo sumbrado tan spesso que las pencas s'agarrássen uas a las outras ye ua ampossiblidade: nada assi crecerie ou nacerie, nin arranado sequiera. Hai que haber anterbalos antre las cousas. Tamien na bida assi ten que ser: la cuntina felcidade ye ua ampossiblidade houmana. A eisistir, serie cumo arder an claro. Quien esto nun soubir, mais zaspera anquanto bibe tiempos menos felizes: cuidará que l sol yá nun mais nace ou que solo a el le calha todo mal. Mas nó, la sprança tamien se daprende, cumo se zaprende l zaspero. Bendo bien, l outimismo puode ser un mal sin cura, mas que naide cuide que esse ye l camino mais fácele: hai que passar l anterbalos antre cada cachico de felcidade i ye ende que se spéssan ls remissacos de l camino. Para un nun se perder, cumben lhebar l oulor de las antigas pisagadas.


domingo, 7 de setembro de 2008

La risada



Ciertos demingos, an que nun salo de casa, quedo to l die meio antre l suonho i l spertar. Ye algo mais do que quedar a chocar na cama, mas menos do que l aire que a cada manhana mos spera al salir de casa. Yá passaba de las nuobe de la nuite quando fui a dar ua boltica, assi cumo quien percisa de la çculpa de ir a çpejar l lixo ou de ir a tomar un café. Stranhamente, l centro comercial parece que ten menos giente que questumado, talbeç menos giente steia de bacanças i nun tenga tanto campo para andar por ende, talbeç porque ls dous dies atrasados caírun las purmeiras augas a anunciar l cerrar de l berano i ls purmeiros frescores. Ls altemobles parécen salir de la nubrina i dou cumigo a pensar que tengo de lhimpar ls oclos. A cierta altura ua risada, que se repite cumo un retumbar, speta-se pula praça adonde passo. Un grupico drobaba la squina i nin cheguei a ber quien era, quedando la risa, an ser, a las buoltas cumo se nun houbira salido de naide. Dában agora mais lhuç ls candeeiros i ls altemobles bien-se a trabar de loinge por bias de la passadeira. Staba na hora de tornar a casa, que, nun tardaba, iba-me a bater a la puorta l suonho i you mal acabara de spertar.