[Crónica publicada ne l jornal Público, a 22 de Abril]
Quando, ne l seclo XII, se fizo la raia antre Pertual i l reino de Lhion yá na Tierra de Miranda se falaba mirandés, pus la lhéngua lhionesa era quemun a aquel reino, anque cun çfréncias de lhado para lhado. Zde l die an que se fizo la raia, las pessonas cuntinórun a falar la mesma lhéngua de ls dous lhados i a tener las mesmas questumes, mas a pagar ls sous ampuostos i a oubedecer a reis çfrentes. Esso quier dezir que, para muitas cousas, las pessonas nunca aceitórun la raia i para outras fúrun oubrigadas a aceitá-la. Hoije, apuis l Tratado de Schengen, dízen-mos que yá nun hai frunteiras, mas la berdade ye que eilhas cuntínan bien bibas cumo siempre al menos an ciertos causos.
Un de ls causos, na tierra de Miranda, an que las pessonas nunca deixórun alhebantar frunteiras ye la fiesta de l San Marcos, tamien coincida cumo Nuossa Senhora de la Lhuç, que passa siempre l redadeiro deimingo de Abril, i que astanho calha l die 29. Ye ua fiesta que yá benerá de antes de Pertual eisistir i la capelhica de Nuossa Senhora de la Lhuç stá mesmo custruída anriba dun castro pré-stórico. Este ye, possiblemente, un de ls causos an que ls santos crestianos sustituírun diretamente ls diuses paganos, ende puls seclos V-VI. Essa fiesta ye ourganizada pul pobo mirandés de Custantin i de l lhado dalhá queda l pobico de Mobeiros, afamado pulas cousas de barro que faç. La fiesta ye al mesmo tiempo relegiosa i porfana, cun feira fuorte i muita giente de ls dous lhados. Agora stá l tiempo al modo para un passeio de deimingo mui agradable, ir até la Nuossa Senhora de la Lhuç, an Custantin de Miranda, i mercar algo de la region seia de la Tierra de Miranda, seia de la Tierra de Aliste, subretodo ua cousa de barro de Mobeiros, cumo tal ua pechorra que faç l’auga mais buona i mais fresca que ua arca de carambina.
Outros causos, bien çfrentes i an que la frunteira inda eisiste, son aqueilhes que depénden de ls ampuostos que se págan de cada lhado. Cumo tal, you puodo tener un bun spital eilhi al lhado, an Çamora a 50 km, mas tengo de andar mais de cien para ir a un spital, pior que esse, an Pertual; you tengo de andar por malas stradas an Pertual, quando de l lhado de alhá tengo melhores stradas. Ora hoije çcúten-se ls porblemas de salude de las tierras pequeinhas que quédan loinge i l Stado pertués nun quier ou nun ten capacidade para atender a esta giente, abandonando-la, si ye esta la dura palabra, a eilha mesma para poupar uns çtones. Se nun ye capaç, porque nun faç cumo D. Manuel I fizo, recoincendo essa mesma ancapacidade i fazendo cunbenes cul goberno de Spanha para ajudar las pessonas?
Ser arraino, datrás, querie dezir star siempre sujeito a lhebar porrada de l outro lhado, sien ajuda nanhue de l stado central; hoije quier dezir l mesmo abandono, i quedar a la punta de trás de la carreira de ls que recíben ls bienes de la democracie. Nien tanto zaburriar ua pessona. Chega.
Quando, ne l seclo XII, se fizo la raia antre Pertual i l reino de Lhion yá na Tierra de Miranda se falaba mirandés, pus la lhéngua lhionesa era quemun a aquel reino, anque cun çfréncias de lhado para lhado. Zde l die an que se fizo la raia, las pessonas cuntinórun a falar la mesma lhéngua de ls dous lhados i a tener las mesmas questumes, mas a pagar ls sous ampuostos i a oubedecer a reis çfrentes. Esso quier dezir que, para muitas cousas, las pessonas nunca aceitórun la raia i para outras fúrun oubrigadas a aceitá-la. Hoije, apuis l Tratado de Schengen, dízen-mos que yá nun hai frunteiras, mas la berdade ye que eilhas cuntínan bien bibas cumo siempre al menos an ciertos causos.
Un de ls causos, na tierra de Miranda, an que las pessonas nunca deixórun alhebantar frunteiras ye la fiesta de l San Marcos, tamien coincida cumo Nuossa Senhora de la Lhuç, que passa siempre l redadeiro deimingo de Abril, i que astanho calha l die 29. Ye ua fiesta que yá benerá de antes de Pertual eisistir i la capelhica de Nuossa Senhora de la Lhuç stá mesmo custruída anriba dun castro pré-stórico. Este ye, possiblemente, un de ls causos an que ls santos crestianos sustituírun diretamente ls diuses paganos, ende puls seclos V-VI. Essa fiesta ye ourganizada pul pobo mirandés de Custantin i de l lhado dalhá queda l pobico de Mobeiros, afamado pulas cousas de barro que faç. La fiesta ye al mesmo tiempo relegiosa i porfana, cun feira fuorte i muita giente de ls dous lhados. Agora stá l tiempo al modo para un passeio de deimingo mui agradable, ir até la Nuossa Senhora de la Lhuç, an Custantin de Miranda, i mercar algo de la region seia de la Tierra de Miranda, seia de la Tierra de Aliste, subretodo ua cousa de barro de Mobeiros, cumo tal ua pechorra que faç l’auga mais buona i mais fresca que ua arca de carambina.
Outros causos, bien çfrentes i an que la frunteira inda eisiste, son aqueilhes que depénden de ls ampuostos que se págan de cada lhado. Cumo tal, you puodo tener un bun spital eilhi al lhado, an Çamora a 50 km, mas tengo de andar mais de cien para ir a un spital, pior que esse, an Pertual; you tengo de andar por malas stradas an Pertual, quando de l lhado de alhá tengo melhores stradas. Ora hoije çcúten-se ls porblemas de salude de las tierras pequeinhas que quédan loinge i l Stado pertués nun quier ou nun ten capacidade para atender a esta giente, abandonando-la, si ye esta la dura palabra, a eilha mesma para poupar uns çtones. Se nun ye capaç, porque nun faç cumo D. Manuel I fizo, recoincendo essa mesma ancapacidade i fazendo cunbenes cul goberno de Spanha para ajudar las pessonas?
Ser arraino, datrás, querie dezir star siempre sujeito a lhebar porrada de l outro lhado, sien ajuda nanhue de l stado central; hoije quier dezir l mesmo abandono, i quedar a la punta de trás de la carreira de ls que recíben ls bienes de la democracie. Nien tanto zaburriar ua pessona. Chega.