sábado, 24 de setembro de 2011
zde mui cedo mos nace un uoco
siempre atrecido que
do cula gana de bibir de las ye
rbas mais pequeinhas: bonda-le pou
co mais de un més para nacer, flo
rir, dar fruito; son mil
hones ls anhos de daprendi
zaige que guár
dan nas semientes:
nós passamos l tiempo a dapren
der i l mais tene
mos de fazer cumo se fu
ra la purmeira beç:
somos por ne
cidade abiesos a la stór
ia i zde mui cedo mos nace un uo
co adonde metemos l feturo.
mundos
dito (37)
sexta-feira, 23 de setembro de 2011
nun sou l que sou
tubira you certezas
alhá l sfergante
i talbeç m'antendisse
neste spertar de friu
an piel alhena:
caberien eilhas
nesta pequenheç
que m'acumpanha?
nun sou l que sou
a cada die,
solo l que fazer me quiero,
nó l çcanso
de adonde cheguei,
mas la guerra
que me fago i me faç
outro.
ser ou nun ser?
ser i nun ser,
ye essa la question:
al modo que nun sou
me bou fazendo,
al modo que nun sou
i de ser deixo,
solo ende sou.
quinta-feira, 22 de setembro de 2011
las alforjicas
ciertos dies, salie
camino fuora, solico,
al ombro, bazies,
las alforjicas;
aguçaba ls uolhos
na fuolha de l hourizonte,
mais al modo
para ler las piedras i las bordas;
- las alforgicas?, respundie:
nun achei que colher
senó lhembráncias?
incho-las siempre de silenço.
quarta-feira, 21 de setembro de 2011
Salimiento an Lisboua de l "Romance do Gramático"
L die 4 de Outubre, na Lhibrarie Bertrand, eilhi al Chiado, an Lisboua, bai-se a dar l salimiento de l remanse O Romance do Gramático (Gradiva), de Ernesto Rodrigues. Trata-se dua obra anspirada na bida de Fernan de Oulibeira, outor de la purmeira Gramática da Linguagem Portuguesa (1536).
Ernesto Rodrigues ye un nome grande de las lhetras stramuntanas i nacionales, poeta, cuntista i nobelista, crítico, ansaísta i tradutor (subretodo de l húngaro para pertués), persidente de la Academie de Lhetras de Trás de ls Montes. Zassiete anhos apuis de Torre de Dona Chama, nome de la bila adonde naciu, l porsor de la Faculdade de Lhetras de Lisboua retorna a la ficçon.
Para alhá de todo esso, Ernesto Rodrigues ye un grande amigo de la lhéngua mirandesa, que defende cumo naide, habendo feito la antroduçon a la traduçon mirandesa de Ls Lusíadas, que tamien apersentou (an Miranda i an Lisboua) i sendo co-outor de l'antologie de outores stramuntanos A Terra de Duas Línguas, títalo que ye de la sue outorie i que honra la lhéngua mirandesa.
Quien podir star neste salimiento nun bai a perder l sou tiempo, puis stamos delantre un grande scritor i de oureginalíssemo remanse.
nun m'antrúbies las palabras
senta-se an ti
un silenço a bordar
ls dies acoquelhados,
palabras derretidas
a friu:
ye quando s'upe
ua nubrina de sentidos
i als uolhos se t'assoma
un uoco,
ua cinza de outro fuogo
ye un tiempo de pingas
ralas que l aire
abana nas aranheiras
cun que bistes
l outonho que ende ben;
cumo fui para
squeceres tue morada?
nun me puxes pula boç:
spera, que l delor
ha de passar;
nacie l sol
na lhuç de ls uolhos,
suoltos cumo ua spera:
assi i todo fondas,
las palabras guárdan
l tagalho de manhanas
adonde se t'assóman las preguntas.
nun m'antrúbies
las palabras,
la clareza anteira deste die:
para dezir l lhodo
nun te ha de faltar tiempo
i abrir la fuolha de las horas
cumo ua palaçuola.
quarta-feira, 14 de setembro de 2011
nacionalismos
passemos seclos a custruir naciones,
regando cun sangre sous aliçaces
i an sue música oupindo choros i delores :
bendimos-mos essa eideia cumo
se tubira nacido na cabeça dun dius
ne l ato an que fizo l mundo;
agora bamos querendo çfazé-las,
ponendo puontes, derruindo paredes,
acenhando cun manos yá sien spada,
abrindo un rostro de risa i yá nó de delor:
tenemos priessa, mas talbeç seclos
tárdemos a çfazer l que seclos lhebou a oupir!
ténen oulor a crime ls nacionalismos ne ls dies d'hoije,
fuonte de rábias, guerras, çtruiçon, delor:
nien un géstio criador deilhi puode salir:
puode ua stória ser de lhegítima defénsia,
mas ende nun abrolha un sagrado prencípio:
a todo la bida an respeito ha de subertir.
segunda-feira, 12 de setembro de 2011
amanhecer an Buonos Aires
inda sin l sol nacido, nun sei
para adonde queda l naciente
todo serenou al apagar las lhuzes de la cidade,
cumo antes ua truniada
ou algo amportante que se baia a dar;
na nubrina al loinje nun se abínturan
tangos, solo mie cabeça ls beila;
firmado ne l punto adonde la nubrina ye mais cinza
parece assomar-se la cabeça
dun aleph de Borges;
anquanto i nó, ls ralos abiones atérran
al sonido dun bandoneon que naide toca;
l abion que ha de lhebar a Montebideu inda carega;
agora si, la cabecica de l sol assoma-se,
stranho cumo laranja grande por trás un touçon
i nun sfergante cunsegui defenhir adonde staba:
nun scanho de l airepuorto de Buonos Aires.
la laranja de l sol yá subertiu la nubrina
i la manhana cun sue lhuç acubre l airepuorto anteiro;
al loinje arrala-se la nubrina,
todo quedou claro i yá nada mais se
persinte de l aleph de Borges
nin sona yá l bandoneon de Piazzolla;
cháman para Montebideu,
mas podie ser para qualquiera outra parte de l mundo:
tan pequeinho que nel nun cabemos,
tan grande que siempre nel stamos perdidos;
i you scribo solo para assinalar que
passei porqui
a la falta de melhor padron, puis,
cumo ls perros, nun hai meia de
perdermos esta manha de marcar l território
- nun será el que mos marca?
al modo que l sol s'albanta,
crece la solidon, esse modo natural de
starmos ne l mundo: la cumpanha, sin que nun bibimos,
essa bamos la nós buscando, agora
a miles de quilómetros de lunjura
inda que a poder de sms.
sexta-feira, 9 de setembro de 2011
poetas
hai poetas que gústan
de l pobo ne ls poemas:
uns zúrzen-lo até al sangre,
úpen-lo outros até al cielo.
que sáben ls poetas
de pobos, de pátrias,
i outras eineisistentes eideias feitas
que ban alhá deilhes mesmos?
filósofos falhados uas bezes,
políticos de scanho:
atíran-se a eilhes mesmos,
mas nun hai cumo çfraçar.
you quedo-me por mi
a ler l mundo: s'acauso fur mais loinge,
cumo poderei sabé-lo?
outros, antoce, l dígan.
quinta-feira, 8 de setembro de 2011
nun te squeças de chubir
tanta beç te preguntas
- quien sou you?
que amo ten este cuorpo
que me lhieba nien sei adonde?
de que semiente nacida
perdida?
siempre a cada manhana:
- quei fago cumigo?
fondos poços,
negros de fondos,
de que ls fondos nun te bés:
saca-le un baldo a cada die
i nun te preguntes até quando durar puode
l'auga; abaixa,
mas nun te squeças de chubir
a adonde cuorre l aire;
bota fumo l murron de la candela:
a assopros inda lhuç;
quantos sinónimos de amor eisísten,
naide sabe,
son sien fin ls que tu puodes
criar: médran cumo yerba houmilde,
mas tan eissencial
que dá sues ranqueiras a quemer.
quarta-feira, 7 de setembro de 2011
terça-feira, 6 de setembro de 2011
Salimiento de «O Romance do Gramático»
L die 15 que ben, na Biblioteca Munecipal de Bergáncia, bai-se a dar l salimiento de l remanse O Romance do Gramático (Gradiva), de Ernesto Rodrigues. Trata-se dua obra anspirada na bida de Fernan de Oulibeira, outor de la purmeira Gramática da Linguagem Portuguesa (1536).
Ernesto Rodrigues ye un nome grande de las lhetras stramuntanas i nacionales, poeta, cuntista i nobelista, crítico, ansaísta i tradutor (subretodo de l húngaro para pertués), persidente de la Academie de Lhetras de Trás de ls Montes. Zassiete anhos apuis de Torre de Dona Chama, nome de la bila adonde naciu, l porsor de la Faculdade de Lhetras de Lisboua retorna a la ficçon.
Para alhá de todo esso, Ernesto Rodrigues ye un grande amigo de la lhéngua mirandesa, que defende cumo naide, habendo feito la antroduçon a la traduçon mirandesa de Ls Lusíadas, que tamien apersentou (an Miranda i an Lisboua) i sendo co-outor de l'antologie de outores stramuntanos A Terra de Duas Línguas, títalo que ye de la sue outorie i que honra la lhéngua mirandesa.
Quien podir star neste salimiento nun bai a perder l sou tiempo, puis stamos delantre un grande scritor i de oureginalíssemo remanse.
remenar
traie un mirar cheno
de freznos
cul ramon yá cumprido,
cumo cumben a fin de berano
i al modo que maçcaba la pastilha
eilástica
oubie-se l sereno remenar
de las bacas,
deitadas a la selombra de setembre:
l que mais le custou
fui acertar la risa a
la purmanhana
i calhar ls páixaros,
sien filos al modo para colgar
las andorinas a
la tarchica;
cumo siempre, guarda l bolo para
cun de nuite.
crabiar nubres
siempre se cuntentou cun quaije nada
i todos le dezien que era esse pouco
l anfenito, puis sue eisséncia era
ua busca por adonde nada se bie
i todo yá çcubierto parecie:
mirar todo cun outros uolhos,
nun ser capaç de ber l que todos béien,
ne l belhete d'antidade de cada cousa
ua falseficaçon, antregue a la arte
de todo çfilar, puro eisercício
de zeidenteficaçon, arrolhar
ls sentidos salagres, andebles,
mudables, ancandilado por caminos,
lhebado na corriente sien fin
de nubres que nien auga dan;
atira-se al oufício cumo un danhado
i deixa-lo a la nuite anrebulhado
an aranheira a spera de fame
pa l quemer ou deixá-lo eilhi a secar
até... al outro die a la purmenhana,
ls suonhos de molho, l suonho colgado
de raízes ampossibles: passa na rue
cun risas que míren a quien nien un
mirar te bota i se te dir la gana de crabiar
nubres al cielo, que quéden bien seguras
i apuis te perdas a fazer caçuada de l aire.
segunda-feira, 5 de setembro de 2011
l capador
al abaixar la rue
lhembra
cun sou silbote l capador:
- costielhas de cochino neste
tiempo?
- que tiempo, este, de açougues!
scrabos de lhuç
quando acunho ls uolhos,
bénen-me quelores,
tócan campanas;
nunca sei quando me trai
sou bolo algun oulor
ou l perro de l tiempo pula colheira;
fura l pensar ber
d'uolhos cerrados
i nunca eirie alhá la scoba,
prejoneiro de lhuç i cascas;
daprende a cerrar ls uolhos nó
pa que calhes l que nun quieres ber
mas ber l que solo ls uolhos nun béien;
ye ciego i boubo l poeta:
cumo nunca acradita ne l que bei,
busca, ne ls slúbios dies, frisgos
por adonde scapar de la cadena,
modos de çcubrir einutelidades
de que come i naide quier saber.
diário 76
domingo, 4 de setembro de 2011
assi soubira tous outros mundos...
pérden-se ls uolhos
cumo se yá nun oubira spácio
ancatrapílhan-se las palabras
deixadas yá de sou sentido
abre-se l miedo
ne l rostro an frol yá murcha
agarro-te la mano
i tornas, lhuç lhigada a la corriente
sexta-feira, 2 de setembro de 2011
sentimiento dun acabado de chegar
era outra beç la rue
a recebir-te ls passos
inda amarielhos de las yerbas
que te sobrórun doutros carreirones
parece andefrente Lisboua
solo porque nun te recibe
cun uolhos atrás de ls postigos?
arredonda-te un halo de bruído
i ressona-te l andar cumo un delor,
na squina l mesmo pedinte, l mesmo
arrumador, bai-se l mirar afazendo
de l outro lhado, nua bitrina,
ua telbison fala de ampuostos
i de crise; dá-me esta Lisboua
absurdos deseios de sufrir:
stou a passar al lhado de l Jardin
Cesário Verde i dá-me la risa ...
quinta-feira, 1 de setembro de 2011
castielho de Algoso
al loinge, ye un chupon
por adonde afuma l lhume de l tiempo,
galho oupido na cabeça dua faia
cul çupapo que un die le dou ua nubre
negra: cun eilha lhebou
giente spitaleira i spitales adonde sanar brechas
que nun déixan de parir ls dies;
acerca, quien stá ancerrado
andrento aquel lhibro screbido a modo de guerra,
bózio que yá nien lhágrima
bota i deixa l Angueira antregue a sue sede?
nun mete grima yá,
dunzel l fizo l tiempo cumo risa, nien sabemos
se de caçuada ou de respeito;
anriba i andrento abista-se
un ermo mundo, calhado, solo, abandonado
al matorral: apuntas ls uolhos alredror
i de naciente, de poniente, de norte i de sul
nien un eisército s'assoma yá
ou puntas de lhança relhúzen acontra l sol
que ateima an (re)benir a cada die;
bota tou die palantre
i nun te spante la fraqueza de las piedras cun
sou bózio de delores sgraniçados,
puis al fin solo an ti queda l que te fazires: nien
chupon, nien niu de guerra ou ermo,
cada géstio tou a demudar l mundo, anque nun
quergas i de ti nada quede a ber-se al loinge:
passas i adonde pisas ye outro
l mundo yá: ls castielhos, esses mais nun son que
reloijos a marcar la quelor de l tiempo;
se t'ancostares a las muralhas has de oubir l resfuolgo
çfamiado de ls que un die las piedras lhebórun
i assentórun ou se smagórun faia abaixo: sue lhéngua
ye la de siempre pa l delor houmano.
quarta-feira, 31 de agosto de 2011
munha (9)
terça-feira, 30 de agosto de 2011
pregunta (65)
domingo, 28 de agosto de 2011
las yerbas de Castrotorafe
finolho, cardos, canhafrecha i outras yerbas
que nien un anho bíben, por seclos
fúrun mirando la grandura daqueilhas
muralhas, la dureç de sues piedras,
assi i todo dreitas an sue houmildade,
cuntentas de sues froles, acupadas
a ancarrapitar por sous cúrtios beranos;
passórun andefrentes las augas de l Esla,
antretenidas an sous remansos,
a fazé-le cuçquinhas als puntones de
la bielha puonte romana, prouista de
reis, reinas i bispos que la pisórun,
bena a lhebar sangre al castielho i
a sue argulhuda cidade;
l tiempo nun deixou de passar,
finolho, cardos, canhafrecha i outras yerbas
cuntínan agora, anque nien dúren un anho,
mas las augas de l Esla yá nun cuorren lhibres
i la dureç de las piedras ye agora
arena i tierra, las altas muralhas un
sbarrulho ou solo un buraco lhargo,
sue eigreija un bózio de silenço
triste, i nien feitiços de puonte
cun sous reis, reinas i bispos,
çfeitas ou perdidas yá las monedas
que serbien de paga: ls uolhos solo muorte
béien i nun acéitan que la giente cuntinou
a bibir deilha, esse segredo que bince l tiempo:
antendemos la bida que, seclos apuis,
une las mesmas yerbas, mas
nun aceitamos que ye l mesmo
filo a ounir la giente, esse filo
a que le chamamos stória:
las yerbas puoden ser outras a cada anho,
mas nós... queriemos star siempre eiqui!
diário 75
you era l mais nuobo de ls mius seis armanos i todos eilhes yá andában de jeira, de modo que sobraba you para ir culas mulas pa l campo i assi essas cousas: por esso, miu pai nun querie que andubisse a scuola i fúrun mius armanos que l cumbencírun; yá antrei de uito anhos, i lhembra-se-me bien que fui nessa altura que ampecei a arar; fiç un anho de cada beç, até acabar la quarta classe; nun saber ler ye l pior que puode haber, assi a modo un mal que nun deixa nacer muita cousa que hai an nós; nesse tiempo habie porsores que dában muito, a mano teniente, i habie garotos que se scapában de la scuola, alguns scundien-se pul campo i stában a dous dies sien benir a casa: yá bés cumo era la bida.
sexta-feira, 26 de agosto de 2011
dito (34)
quinta-feira, 25 de agosto de 2011
dito (33)
donde hai meolho
nun importa el perifólio
terça-feira, 23 de agosto de 2011
ye para ti que todo fazes
senteste-te an silenço i soledade
a oubir la música de ls montes i
l ressonhar de l prejoneiro riu:
sabe-te siempre bien l silenço que te ampones
la soledade que te buscas;
outros silenços i soledades pésan
cumo termienta que arrastra
bida abaixo, i pouco mais puodes fazer
do que atirares-te a la cousas i als dies,
nun te baia zgastando l roçar de l sien sentido:
mas ye todo esso nada, que nunca
talbeç te amostre l resultado,
ua paga te traia ou la fin de l camino deixe ber:
ye para ti que todo fazes, puis l eigoísmo
mais fuorte ye achar que puodes l mundo demudar:
se bien bires, nunca acabas
de a ti te demudares: nun seia
outra la tue ceifa; se cuntigo ban
silenço i soledade, upe-los an bandeira
puis outros armanos talbeç tráian:
ye todo (tal cumo tu) tan pequeinho
que solo por esso mesmo bal la pena.
dito (32)
Quemunicamos
que ls que stamos
chegamos.
segunda-feira, 22 de agosto de 2011
dito (31)
Pul San Burtelamei
Sembra nabiças de lei.
quarta-feira, 17 de agosto de 2011
dito (30)
se tubires de dezir mal de alguien, que seia por ua buona rezon: se nun la achares, mais bal que te calhes.
dito (29)
pregunta (64)
porquei muita giente nun sabe que ua sola risa bal ua bida i dar algo a alguien ye pedamiego que bonde para assentar sous aliçaces?
diário 74
Naquel anho (1931), miu pai mandou-me fazer uns çapatos para irmos a Ruolos a ber la quemédia de Caim i Abel, puis andaba siempre çcalça. Inda nun tenerie mais que siete anhos. Mas, cumo nun me fazírun ls çapatos, miu pai dixo, you nun bou alhá culs filhos çcalços, que m’ambergonho.
Mie mai, nun sei cumo amanhou i arranjou-me uas alparagatas i alhá fui a la quemédia cun miu pai i mie mai. Miu armano, dous anhos mais bielho, cumo nun tenie çapatos, mandórun-lo culas mulas para Peinhas Falcon. Mas el tenie tanta gana de ber la quemédia que fui alhá a tener. Mas lougo houbo algue linguaruda que se lo fui a dezir a miu pai, mira, stá alhi l tou Manuel, i el quedou mui anrabiado, a puntos de mie mai dezir, yá stá la quemédia derramada i tenemos que mos ir ambora. Miu armano alhá lo abisórun para se ir i el alhá tornou pa las mulas.
Era la quemédia de Abel i Caim. Abel ponie l cordeiro anriba la leinha i benie l fuogo de l cielo i queimaba-lo. Caim tamien fazie l mesmo, mas l fuogo nun abaixaba de l cielo. Apuis el, cula ambeija, matou-lo. Tamien andaba alhá un tiu preso cun uas apeias, mas yá nun se me lembra porquei.
cuonta nana (11)
- Mira, l miu home nun ten andado nada bien. Yá me stube a lembrar que stubisse bruxo.
- Todo puode ser. I todo hai.
- Yá habie dezido acá para mi, habie de ir a casa de Preciosa pa le fazer la ouracion.
Sabes, esta mulhier ten muito poder. Eilha diç la ouracion i l azeite zaparece al caier n'auga de l prato, que nunca mais se torna a ber.
- Tu achas que podiemos spurmentar?!
La tie chube scaleiras arriba i lougo buolbe cun un prato de smalte cun auga i azeite nun copo de barro.
- You nun te querie anquemodar...
- Nun custa nada.
Pessina-se an boç alta i diç:
- Se l azeite zaparecir stá bruxo. Se quedar junto porriba l’auga ye que nun ten nada.
Diç la ouracion anquanto cula mano bai fazendo a modo cruzes nas bordas de l prato:
Se o mal de... [diç l nome de la pessona] for mal d’oulhar ou mal d’eimbeija ou benefício do demónio, o azeite que se spalhe, senão que fique juntinho.
I deixa caier ua pinga de azeite anriba l’auga apuis de haber molhado l dedo ne l azeite de l copo.
- Mira stá bruxo, que l azeite nun se bei para adonde fui!
- Ácerta, mira tu! I será que puodes fazer la ouracion para l sanar?
- Si. Bamos a fazê-la:
Cubranto le deu a ... [diç l nome de la pessona]
Cobranto le daria
Que lo talhe Deus
E a virgem Maria
Um Pai Nosso [ten que ser cumpleto]
Com abé Maria [ten que ser cumpelta].
Dois lo dárun
Três lo tirarão
A senhora e o senhor
E o Batista São João.
Se o mal de ... [nome de la pessona]
For mal d’oulhar
Ou mal d’inveja,
O azeite que se spalhe
Senão que fique juntinho.
As águas vão para o mar,
As pombas para o pombal,
Sacerdote diz missa no altar
Em honra e loubor de Deus
E da Virgem Maria.
Um Pai Nosso [ten que ser cumpleto]
Com abé Maria [ten que ser cumpelta].
Ten que se fazer todo quatro bezes seguidas. I hai que dezir la ouracion até que l azeite deixe de se spalhar i quede junto..
- Mira, cumigo nun dá. Aposque tenes mais fé.
- Será.
- Cul sou poder, muita gente ten sanado esta mulher. I nun le págan nada.
- Amor i grácia.
Nesse mesmo die a la nuite, l home de Albertina quedou melhor.
- You nun te l dixe? Cumoquiera la Preciosa yá fizo l'ouracion. Ten ajudado muita giente, essa mulhier.
terça-feira, 16 de agosto de 2011
diário 73
la feira yá acabou tarde i las dieç bacas i ls quatro bitelos mercados teniemos de los lhebar pa l palheiro, a cinco lhéguas de lunjura: ides a drumir a Santiago, dixo-mos l amo; l palheiro tenie un triato que era adonde drumiemos anriba la palha, que l feno daba delores de cabeça, i quaije siempre mos dában ua manta, márcio aquel anho bieno friu cumo nun se me lhembra: era arrimado a ua lhégua até al palheiro, yá íbamos a chigar cun de nuite, ls bitelos presos cun un relate, dous a dous, que naide tenie mano naqueilhes almanechas i bénga a chober, benga a chober, sin ua streilha ou ua claridade sumida que deixasse assomar ls búltios; quaije siempre l duonho de l palheiro mos daba ua malga de caldo i uas patatas, por cuonta de l amo, mas daqueilha beç fumus a la taberna: quemimos un prato de patatas i un rabico de polbo cun un quartilho de bino para cada un de ls dous; inda nun era de die, la roupa molhada agarrada al cuorpo, i yá íbamos camino alantre, las bacas i bitelos agora mais serenos, retouçando pulas bordas, de mala gana; a soutordie, yá l amo habie pagado la cena na taberna: outra cumo esta, ls criados trátan-se a polbo i l amo cuntenta-se cun caldo! amos uns i criados outros, defréncia ne l trabalho i assi, mal se me robie, mas inda iba aceitando, mas nunca an dies de mie bida antendi que la barriga de uns i de outros fura defrente, puis na fin todos acabában por cagar merda inda que houbíran quemido manjares ...
segunda-feira, 15 de agosto de 2011
munha (8)
domingo, 14 de agosto de 2011
dito (28)
nunca aceites que screbir ye mais amportante do que, cumo tal, poner ua huorta i fazé-la dar de todo cun fartura i culidade.

